उपनिषद्

upaniṣadस्त्री · fem.

In 11 kośas: 7 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य देवकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 2.154 · p. 15

वेदान्तः स्यादुपनिषदोङ्कारप्रणवौ समौ ।

अनुष्टुप्

वेदान्तपुं उपनिषद्स्त्री ओङ्कारपुं प्रणवपुं

genderस्त्रीfem.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.9 · p. 2

वेदः श्रुतिस्तथाम्नायः स्वाध्यायश्छन्द आगमः ।वेदान्तश्च रहस्यं च बुधैरुपनिषन्मता ॥ ९ ॥

अनुष्टुप्

वेदपुं श्रुतिस्त्री आम्नायपुं स्वाध्यायपुं छन्दस्क्ली आगमपुं वेदान्तपुं रहस्यक्ली उपनिषद्स्त्री

genderस्त्रीfem.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव ब्रह्मप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.2.37 · p. 443

चरणञ्चाथ मीमांसा धर्मशास्त्रं विचारणा ।वेदान्तोऽस्त्री ब्रह्मविद्या स्त्रियामुपनिषत्पुनः ॥ ३७ ॥

अनुष्टुप्

चरणपुं मीमांसास्त्री धर्मशास्त्रक्ली विचारणास्त्री वेदान्तपुंक्ली ब्रह्मविद्यास्त्री उपनिषद्स्त्री

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.66 · p. 61

जटादयः पदावृत्तिभेदा अन्तः पुनः श्रुतेः ।स्त्रियामुपनिषद्वेदो रहस्यं तत्र चान्तिमे [39b] ॥ ६६ ॥

अनुष्टुप्

जटास्त्री उपनिषद्स्त्री वेदपुं रहस्यक्ली

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ अव्ययवर्गः Koṣakalpataru 5.1.11 · p. 121

हस्ते पाणौ जीविकोपनिषदावुपमाविधौ ।अवस्बहिसिमौ बाह्येऽथान्तर्धौ सनुतस्तिरः ।मध्येऽन्तरेणान्तरान्तरन्तरेऽन्तरमित्यपि ॥ ११ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

हस्तेअ पाणौअ जीविकाअ उपनिषद्अ अवस्अ बहिस्अ सिमअ सनुतस्अ तिरस्अ अन्तरेणअ अन्तराअ अन्तर्अ अन्तरेअ अन्तरम्अ

genderअindecl.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.168 · p. 26

आन्वीक्षिकी न्यायवीद्या मीमांसा च विचारणा ।ओंकारः प्रणवो वेदान्तः स्यादुपनिषत्तथा ॥ १६८ ॥

अनुष्टुप्

आन्वीक्षिकीस्त्री न्यायविद्यास्त्री मीमांसास्त्री विचारणास्त्री ओंकारपुं प्रणवपुं वेदान्तपुं उपनिषद्स्त्री

genderस्त्रीfem.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवविभागः Suśīlanāmamālā 3.361 · p. 47

उपनिषच्च वेदान्तो वेदसारस्य नामनी ।मन्त्रबीजञ्च प्रख्यातमोङ्कारप्रणवाविमौ ॥ ३६१ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 नि (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 ञ्च (wrong syllable)

उपनिषद्स्त्री वेदान्तपुं मन्त्रबीजक्ली ओङ्कारपुं प्रणवपुं

genderस्त्रीfem.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.180

धर्मे रहस्युपनिषत्स्यादृतौ वत्सरे शरत् ।

अनुष्टुप्

meaningsधर्म रहस्

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ दान्ताः Koṣakalpataru 6.19.36 · p. 238

कारूण्डे मार्तण्डे यज्ञपुरुषके सहस्रपादः स्यात् ।उपनिषदुक्ता धर्मे वेदान्ते स्याद्रहोर्थे च ।

आर्या

meaningsधर्म वेदान्त रहोर्थ

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.16 · p. 2

रहस्यार्थे तूपनिषद् धर्मवेदान्तयोरपि ।रहसीत्यपरे प्राहुः प्रथमर्तौ च योषिताम् ॥ १६ ॥

अनुष्टुप्

meaningsरहस्य धर्म वेदान्त रहस्प्रथमर्तु

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास उकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.3.71 · p. 170

ऊर्णायुरूर्णनाभे स्थान्मेघकम्बलयोः सिते ।उपह्वरं रहःस्थाने पार्श्वेऽथोपनिषद्वृषे ॥ ७१ ॥

अनुष्टुप्

meaningsवृष

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास उकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.3.72 · p. 170

वेदान्ते सद्रहस्ये च शुश्रूषायामुपासनम् ।आसने च शराभ्यासे प्रारम्भार्थ उपक्रमः ॥ ७२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsवेदान्त सद्रहस्य

doubtful

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश दान्ताः Śabdaratnāvalī 7.18.30 · p. 231

स्त्रियामुपनिषद्धर्मवेदान्तविजनेष्वपि ।

meaningsधर्म वेदान्त विजन

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.203 · p. 161

अर्बुदो रुजि सङ्ख्यायामामोदो गन्धहर्षयोः ।रहस्ये स्यादुपनिषत्समीपसदनेऽपि च ॥ २०३ ॥

अनुष्टुप्

meaningsरहस्य समीपसदन

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश स्त्रीलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 8.2.3 · p. 271

अनर्थवाचीतिकथा स्यादश्रद्धेयवाचि च ।रहस्यार्थे तूपनिषद्धर्मवेदान्तयोरपि ॥ ३ ॥

अनुष्टुप्

meaningsरहस्यार्थ धर्म वेदान्त

उपनिषद् as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु धर्मभीष्मः शंतनुनन्दने स्मरहरे रात्रिंचरे दारुणे भेद्ये क्षीरखयोः सुमस्तु [न] युगे पुष्पे पुनः स्यात्सुमम् । धर्मोऽस्त्री सुकृतेऽथ पुंसि च यमे न्याये स्वभावे क्रता- वाचारोपमयोस्तथोपनिषदि स्यात्कार्मुकोपाधिगः ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.25.67
नानार्थार्णवसंक्षेप नैगममनःशिलायां च प्रोक्ता नेपाली बहुवेदिना । नैगमस्तूपनिषदि पुमानुक्तो दृतावपि ॥ १०४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1048
शब्दरत्नावली धर्मद्रुमः किम्पुरुषे कामे पारिजाते महीरुहे । धर्मोऽस्त्री सुकृता चारस्वभावोपनिषत्सु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.12
शब्दरत्नावली नैगमनैगमो नागरे पुंसि वणिज्युपनिषद्यपि । प्रथमस्तु भवेदाद्ये प्रधानेऽप्यभिधेयवत् ॥ प्रतिमाऽनुकृतौ कुम्भिदन्तवन्धेऽपि च स्त्रियाम् । पञ्चमो रागभेदे स्यात्स्वरभेदे भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.38
त्रिकाण्डशेष धर्मधर्मोऽहिंसोपमायागोपनिषत्सु धनुष्यपि । कटे पुर्य्याञ्च निगमो नियमो निश्चये वृते ॥ २९८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.298