रहस्
rahasक्ली · neut.In 16 kośas: 20 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 37 as a meaning of another word.
राका तु सरजाः कन्या स्त्रीधर्मः पुष्पमार्तवम् ।रजस्तत्कालस्तु ऋतुः सुरतं मोहनं रतम् ॥ ५३६ ॥संवेशनं संप्रयोगः संभोगश्च रहो रतिः ।ग्राम्यधर्मो निधुवनं कामकेलिः पशुक्रिया ॥ ५३७ ॥व्यवायो मैथुनं स्त्रीपुंसोर्द्वंद्वं मिथुनं च तत् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रहस्यालोचनं मन्त्रो रहश्छन्नमुपह्वरम् ॥ ७४१ ॥विविक्तविजनैकान्तनिःशलाकानि केवलम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderअindecl.
विविक्तविजनच्छन्ननिःशलाकास्तथा रहः ॥ २२ ॥रहश्चोपांशु चालिङ्गे रहस्यं तद्भवे त्रिषु ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संवेशनं निधुवनं सम्प्रयोगो रहो रतिः ।सुरतं मोहनं प्रोक्तं मणितं रतकूजितम् ॥ ५६९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रहः प्रच्छन्नमेकान्तं निःशलाकमुपह्वरम् ।उपांशु विजनं प्रोक्तं रहस्यं गुह्यमुच्यते ॥ ७०८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्रिष्वस्त्र्युपह्वरं क्लीबे रहस्यं च जनान्तिकम् ।एकान्तं केवलं छन्नमुपांशुरहसी उभे ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निधुवनं च रहो रहमन्तिमेनिगदिते च कुटारक-मैथुने ।मदनकेलि-रती च पशुक्रिया-थ विपरीतरते पुरुषायितम् ॥ १७० ॥
द्रुतविलम्बितम्
genderक्लीneut.
उपह्वरोऽस्त्रियां क्लीबे केवलं च रहो रहम् ।निर्मक्षिकं निर्जनं च क्लीबाव्ययमुपांशु तु ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रहश्चालिङ्गमेकान्तं द्वंद्वहीनं प्रकीर्तितम् ।अथानुरहसं त्रय्यां यद्रहोनुगतं भवेत् ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
रहोऽनुरहसोपांशु रहस्यं च भिनत्ति कः ।कीनाशः कृपणो लुब्धो गृध्नुर्दीनोऽभिलाषुकः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रजः पुष्पं स्त्रियो धर्म आर्तवं मोहनं रतम् ।सुरतं संप्रयोगश्च संवेशनं रहोरती ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderक्लीneut.
छन्नं रहो विविक्तं चैकान्तं विजनं च तत् ।न्याय्यं समञ्जसं देश[80]रूपाभ्रेषौ नयः पुनः ॥ ३६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मन्त्रालोचनदेशे तु विविक्तो विजनोऽपि च ।निःशलाकश्च छन्नश्च रहः सान्तोऽप्यलिङ्गकः ॥ २६६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्च (wrong syllable)
genderअindecl.
निद्रा तन्द्रा प्रमीला च स्वापः संवेशसंलयौ ।उपांशुश्छन्नमेकान्तं विविक्तं विजनं रहः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सम्प्रयोगः रहो ग्राम्यधर्मः संवेशनं तथा ।पशुधर्मः पशुक्रिया कामकेलिस्तथा रतिः ॥ ८५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 क्रि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
एकान्तं केवलं छन्नं विविक्तं विजनं तथा ।उपह्वरं रहश्चैव निशलाकं निगद्यते ॥ १२११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रहश्च क्लीवलिङ्गं स्यात् रहश्चोपांशु चाव्यये ।अथ विश्रम्भविश्वासावाश्वासाश्चाश्रमोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रहश्चोपह्वरं क्लीबे उपांशु च रहोऽव्यम् ।वित्तत्यागो व्ययः संप्रधारणं स्यात् समर्थनम् ॥ १३०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
छन्नं गुह्यं निश्शलाकं रहः क्लीबोऽथवाव्ययम् ।गुह्यं रहस्यमित्येतावप्रकाश्येऽपि वस्तुनि ॥ १२० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रहस् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् उपनिषद्धर्मे रहस्युपनिषत्स्यादृतौ वत्सरे शरत् । Amarakośa 3.3.180
- नामलिङ्गानुशासनम् गुह्यरहस्योपस्थयोर्गुह्यं सत्यं शपथतथ्ययोः ॥ १५४ ॥ Amarakośa 3.3.154
- नामलिङ्गानुशासनम् वीकाशरहःप्रकाशौ वीकाशौ निर्वेशो भृतिभोगयोः ॥ २१५ ॥ Amarakośa 3.3.215
- नामलिङ्गानुशासनम् मिथस्नामप्राकाश्ययोः प्रादुर्मिथोऽन्योन्यं रहस्यपि । Amarakośa 3.3.500
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) वीकाशब्रध्नस्तण्डुगिरिशयोः स्थितिः स्थानव्यवस्थयोः । वीकाशः स्फुटरहसोः काष्ठा कालप्रकर्षयोः ॥ ८३७ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.837
- धरणिकोश काण्डकाण्डं चावसरे बाणे नाले स्कन्धे च शाखिनाम् । स्तम्बे रहसि वृन्दे च गर्ह्यपानीययोरपि ॥ Dharaṇikośa 12.2.1
- धरणिकोश विविक्तविविक्तं रहसि ख्यातमसंपृक्तपवित्रयोः । विवेकसहि[45]ते पुंसि विविक्तः सद्भिरिष्यते ॥ Dharaṇikośa 15.3.24
- धरणिकोश छन्नपानं स्याद्रक्षणं पीतिश्छन्नं स्याच्छादितं रहः । रत्नं मणावुत्कृष्टे च चिह्नं लक्ष्मपताकयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.2
- धरणिकोश गुह्यदस्युः पाटच्चरद्विषोर्मूल्यं वेतनव[71]स्नयोः । गुह्यं रहस्युपस्थे च सव्यं दक्षिणवामयोः ॥ Dharaṇikośa 25.1.4
- धरणिकोश द्वन्द्वपक्वं विनाशाभिमुखं पक्वं परिणतार्थकम् । द्वन्द्वं रहसि चार्थे च वैरे मिथुनयुग्मयोः ॥ Dharaṇikośa 28.2.7
- धरणिकोश मिथस्तिरोऽन्तर्धौ तिर्यगर्थे मिथोऽन्योन्यं मिथो [रहः] । पुरोऽग्रेऽपि प्रथमे स्यादञ्जसा तत्त्वशीघ्रयोः ॥ Dharaṇikośa 34.20.2
- कोषकल्पतरु मिथस्निष्कारणे स्याद्विधिवर्जिते च वृथान्यथा स्यात्परमार्थकेऽपि । स्यात्सर्वथा कारणबाढकार्थे मिथो रहोर्थेऽपि मिथस्तथैव ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 5.1.99
- कोषकल्पतरु विवेकप्रसेकः स्रुतौ सेचने वक्त्रलाला- स्रुतौ स्यादथ द्रोणिकायां जलस्य । विचारे रहोऽर्थे च शस्तो विवेक- स्त्रिषु त्वेकको निःसहाये रसे ना । कङ्कोलके मृणाले कोरकमस्त्री च कुड्मलार्थेऽपि । अभिलाषोत्सवनर्म- प्रीतिविवा[253a]हीयगीतसूत्रादौ ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.75
- कोषकल्पतरु काण्डत्रय्यां मुण्डित ओषधौ तु वनिता मत्ते तु शौण्डोऽन्यवत् स्याच्चव्याकणयोः स्त्रियामथ शरे नीरे तरुस्कन्धके । स्तम्बे चावसरे रहस्यपि मितौ वर्गे च काण्डोऽस्त्रियां निन्द्ये च त्रिषु भाण्डमत्र वणिजां मूले धने भूषणे ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.12.79
- कोषकल्पतरु गूढतन्द्रालुशिश्वोः परवच्च मूढो गूढोऽपि चेत्संवृतवाचकः स्यात् । क्लीबे रहो गुह्यगतेऽथ वड्रे व्यूढं कृतेऽपि त्रिषु संहते च ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.14.94
- कोषकल्पतरु विविक्तत्रिष्वस्फुटेऽथ मुक्ते विवेकयुक्तेऽप्यसंपृक्ते । परवद्विविक्तमुक्तं द्वितयोनं तद्रहोवाचि ॥ १०० ॥ Koṣakalpataru 6.16.100
- कोषकल्पतरु वृत्तान्तदृष्टान्तस्तु निदर्शने च मरणे शास्त्रे कृतान्तः पुनः सिद्धान्तान्तकदैवनिःशुभकृतिष्वाख्यायते पण्डितैः । क्लीबे धाम्नि निशान्तके तु कलिते शान्ते निशान्तोऽन्यव- द्वृत्तान्तस्तु रहोऽर्थके प्रकरणे कार्त्स्न्ये प्रवृत्तावपि ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.19
- कोषकल्पतरु छन्नछन्नं रहश्छादितयोरथान्नं भक्ते च भुक्ते तु परस्य लिङ्गे । अन्यार्थवाक्ये प्रकटे च भिन्नं विदारिते संगतवाचकं च ॥ ९५ ॥ Koṣakalpataru 6.21.95
- कोषकल्पतरु गुह्यतथार[36a]भट्यां मदने तु वर्यः पतिंवरायां तु भवेत्स्त्रियां सः । त्रय्यां वरेण्ये कमठे तु दम्भे गुह्योऽप्युपस्थे रहसि द्वयोनः ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.16
- कोषकल्पतरु उपह्वरउपह्वरः स्यान्निकटे रहोर्थे क्लीबे रथे ना परवत्पुनः स्यात् । अभ्यर्णगन्तव्य इहापि देशे- ऽथेन्दीवरं नीलसरोरुहेऽन्त्ये ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.27.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप वेगवीर्ये सोमविशेषेऽथ वेगः किम्पाकरहसोः । प्रवाहे च प्रभावे च वाते रेतसि चाप्यथ ॥ ११५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.115
- नानार्थार्णवसंक्षेप छन्नचुल्लः क्लिन्नाक्षजन्तौ च क्लिन्ने चाक्ष्ण्यथ चोद्यवाक् । चोदनीयेऽद्भुते छन्नश्छादितेऽपि रहस्यपि ॥ ८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.4.8
- नानार्थार्णवसंक्षेप गुह्यशृङ्गिबेरपुरस्थाननिषादाधिपतावथ । गुह्यं शिश्ने भगे क्ली त्रि गोपनीये रहस्यपि ॥ ३५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.356
- नानार्थार्णवसंक्षेप निष्कवक्षोभूषान्तरे कर्षे सज्जनस्तु रहस्यपि । त्रि तु निर्गतकाद्येषु निजं तु त्रिः सनातने ॥ ६८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.688
- नानार्थार्णवसंक्षेप वीकाशवीकाशस्तु रहस्युक्तः प्रकाशे वृषभः पुनः । उक्ष्णि श्रेष्ठेऽथ वृत्तान्तः प्रकारे कात्म्यवार्तयोः ॥ २०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.206
- नानार्थार्णवसंक्षेप गह्वररहस्यप्युक्तवानेतच्छब्दवेदी धनञ्जयः । निकुञ्जे तु पुमानुक्तो रभसेनाथ भेद्यवत् ॥ ६३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.635
- नानार्थार्णवसंक्षेप उपनिषद्रहस्यार्थे तूपनिषद् धर्मवेदान्तयोरपि । रहसीत्यपरे प्राहुः प्रथमर्तौ च योषिताम् ॥ १६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.16
- नानार्थार्णवसंक्षेप असम्पृक्तअसम्पृक्तस्त्वसंस्पृष्टे रहस्यन्तर्गतः पुनः । विस्मृतेऽन्तःप्रविष्टेऽथो अवकीर्णमिति ध्वनिः ॥ ११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.11
- नानार्थार्णवसंक्षेप उपह्वरफलवल्लीविशेषे(ण ? च) चीर्णवृन्त इति श्रुते । उपह्वरोऽस्त्री रहसि समीपेऽथो उपासना ॥ ९१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.91
- शब्दरत्नावली गूढगूढं रहसि गुह्ये च क्लीबं स्यात्सम्बृते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.14.2
- शब्दरत्नावली विनीतविनीतः स्यादपि साधुवाहाश्वयोरपि । जितेन्द्रियेप्यपनीते रह इत्येतेषु त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.135
- शब्दरत्नावली गुह्यग्राम्यं क्लीबं स्त्रीकरणे प्राकृताश्लीलयोस्त्रिषु । गुह्यं रहस्युपस्थे च गुह्यो ना दम्भकूर्मयोः । गृह्यं क्लीबं ग्रन्थभेदे स्त्री शाखानगरेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.12
- शब्दरत्नाकर मिथस्मुहुः क्षणेऽनुक्षणे च मिथोऽन्योऽन्यं रहस्यपि । यथा सादृश्ययोग्यत्ववीप्सास्वर्थानतिक्रमे ॥ २२७५ ॥ Śabdaratnākara 5.2.2275
- वैजयन्ती द्वन्द्वद्वंद्वं युग्मं हिमोष्णादि मिथुनं कलहो रहः । धाम जन्मप्रभावान्नभाः सु खे भोजने गृहे ॥ १६ ॥ Vaijayantī 6.3.16
- वैजयन्ती वीकाशरहःप्रकाशौ वीकाशौ विपाकः स्वेदपाकयोः । विश्वात्मार्केऽपि विष्कंभो विस्तारप्रतिबन्धयोः ॥ ६७ ॥ Vaijayantī 7.1.67
- वैजयन्ती उपह्वरजन्मोद्गमावुत्पतने रहोऽन्तिकमुपह्वरे । उद्वासने वधोद्वासावप्युत्सादनमुन्नतौ ॥ ५ ॥ Vaijayantī 8.3.5
- वैजयन्ती अवष्टब्धअविदूरेऽप्यवष्टब्धमसंपृक्तो रहस्यपि । उज्झिते धिक्कृतेऽपि स्यादवध्वस्तोऽवचूर्णिते ॥ ४ ॥ Vaijayantī 8.4.4