गोस्तन
gostanaपुं · masc.In 13 kośas: 10 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
अर्धहारश्चतुःषष्टिर्गुच्छमाणवमन्दराः ॥ ६६० ॥अपि गोस्तनगोपुच्छावर्धमर्धं यथोत्तरम् ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वर्णैः प्रालम्बिकाथोरःसूत्रिका मौक्तिकैः कृता ॥ १०४ ॥हारो मुक्तावली देवच्छन्दोऽसौ शतयष्टिका ।हारभेदा यष्टिभेदाद्गुच्छगुच्छार्धगोस्तनाः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्रह्ममुख-वेद-हरिभुज-सुरगजरद-वर्ण-चतुरिकास्तम्भाः ।सङ्घ-समुद्राशमघात(?)-गोस्तना-ऽऽश्रम-कषाय-दिशः ॥ ९ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
अर्द्धहारश्चतुःषष्टिर्गुच्छमाणवमन्दिराः ।अपि गोस्तनगोपुच्छावर्द्धमर्द्धं यथोत्तरम् ॥ २६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तद्वद्गोस्तन-गोपुच्छावेकावल्येकयष्टिका ।सैव नक्षत्रमाला स्यात्सप्तविंशतिमौक्तिकैः ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चत्वारिंशत्सरे हारे गोस्तनः परिकीर्तितः ।चतुष्पञ्चाशत्सरके त्वर्धहारः प्रकीर्तितः ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चत्वारो गोस्तनश्चैव गोपुच्छोऽपि द्विकः किल ।यष्टिभेदादिमे हाराः चतुर्युक्ता दशस्मृताः ॥ १०७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गुच्छार्धः क्वचिदाख्यातश्चतुर्विंशतियष्टिकः ।चतुर्यष्टिकृतो हारः गोस्तनः समुदाहृतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हारो मुक्तावली मुक्तासारो मौक्तिकदाम च ।गोस्तनस्तु चतुष्षष्टियष्टिः स्याच्छतयष्टिकः ॥ ११६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपि गोस्तनगोपुच्छावर्धमर्धं यथोत्तरम् ।एकावल्यनुकण्ठी च हारः स्यादेकयष्टिकः ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हायनास्तु समाख्याता व्रीहिसंवत्सरार्चिषः ।गोस्तनो हारभेदे च द्राक्षा तु गोस्तनी मता ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 तु (wrong syllable)
meaningsहारभेद
उष्णीषकर्णपाल्योः परिभृत्य वेष्टनं क्लीबे ।स्याद्गोस्तनस्तु हारे द्राक्षायां गोस्तनी गदिता ॥ ४९ ॥
metre not recognised
meaningsहार
गोभिश्च सेविते देशे केचित् त्वर्थेऽत्र भेद्यवत् ।गोस्तनो ना चतुर्यष्टिहारभेदे गवां स्तने ॥ ६८३ ॥
अनुष्टुप्
ग्रावा स्यात्पुंसि पाषाणे दृढे पृथ्वीधरेऽपि च ।गृञ्जनो ना रसोने स्त्री निषाक्तपशुमांसके ॥गोस्तनो ना हारभेदे द्राक्षायां स्त्री च गोस्तनी ।गोमी पुंसि जम्बुके स्याद्गोमत्युपासके त्रिषु ॥चलनं भ्रमणे कम्पे क्लीबं कम्पयुते त्रिषु ।चलनी वस्त्रविधिन्यां वारीभेदे च कुत्रचित् ॥चक्री काककुलालाजग्रामजालिकसूचके ।सर्पे तैलिकभेदे स्याद्वासुदेवे च पुंस्ययम् ॥चर्मी भृङ्गरिटौ भूर्जे मोचाफलकहस्तयोः ।चर्म क्लीबन्तु फलके कृत्तौ त्वचि तु कुत्रचित् ॥चेतनो वाच्यवत् प्राणयुक्ते च संविदि स्त्रियाम् ।छर्दनं वमने क्लीबं पुंसि निम्बेऽप्यलम्बुषे ॥छदनं चलने पक्षे पिधानेऽपि नपुंसकम् ।छेदनन्तु द्विधा कार्ये कर्त्रनेऽपि च न द्वयोः ॥जवनस्तु रये वेगिहये वेगवति त्रिषु ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 सि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 त्यु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 वि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
meaningsहारभेद
गोस्तन as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु चीरसीरो रवौ पुंस्यथ लाङ्गलेऽस्त्री चीरं तु चूडांशु[46a]कगोस्तनेषु । स्यात्सीसके स्त्री त्वपि झिल्लिकायां कच्छाटिकायामपि लेखभेदे ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.19
- परमानन्दीयनाममाला चीरतिलके कर्बुरेऽप्येवं चन्द्रः कर्पूरचन्द्रयोः । काम्पिल्ये मेचके स्वर्णे चीरं गोस्तनवस्त्रयोः ॥ १७८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.11.178
- शब्दरत्नावली वारणपुमांस्तु न स्त्रियां रूपभेदाक्षरविलेपने । वारणो दैत्यान्तरे काण्डे केवले गोस्तनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.15
- शब्दरत्नावली चीरकुम्भकारोपकरणे क्लीबं ना चक्रवाकके । चारो गतौ पियालद्रुबन्धापसर्पणेषु च ॥ चित्रा नक्षत्र गोडुम्बा नदी भिद्दन्तिकासु च । मायासर्पाखुपर्णीषु नाडीसुभद्रयोः स्त्रियाम् ॥ आलेख्यतिलकाश्चर्यकर्बुरेषु च न द्वयोः । चीरं वस्त्रान्तरे रेखागोस्तनलेखनेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.11