चीर
cīraक्ली · neut.In 13 kośas: 11 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
नूपुरं तु तुलाकोटिः पादतः कटकाङ्गदे ॥ ६६५ ॥मञ्जीरं हंसकं शिञ्जिन्यंशुकं वस्त्रमम्बरम् ।सिचयो वसनं चीराच्छादौ सिक्चेलवाससी ॥ ६६६ ॥पटः प्रौतोऽञ्चलोऽस्यान्तो वर्तिर्वस्तिश्च तद्दशाः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चेलं चीरं वासः कर्पटमाच्छादनं निवसनं च ।अम्बरमंशुकमुक्तं वस्त्रं सिचयः पटः पोटः ॥ ५४८ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
कौशेयं कृमिकोशोत्थं राङ्कवं मृगरोमजम् ।त्रिषु कार्पासादयोऽथ चीर-वासोंशुकानि च ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अक्षरमजिरमुशीरंचीवर-चीरे तथैव काश्मीरम् ।जर्जर-कुटीर-वल्लरकर्बुर-कादम्बरोशीरम् ॥ ८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
वज्राङ्गारविहारचीरसमरा ? केदारमाडम्बरंवप्रोशीरकुलीरदार्दु[233b]र-रिवत्कुस्तुंबरुर्गह्वरः ।नेत्रोपह्वरशेखरातिखरवत्स्याच्छिग्रुरार्द्रं शुनी-रः स्याद्वासर-तूबरौ सतुबरौ तद्वत्सहस्रं भवेत् ॥ ६२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
एते स्त्रीलिङ्गे उदिताः कथिताः । इयं शाला गृहविशेषः । माला स्रक् । दोला क्रीडासाधनम् । वेला कूलं समुद्रस्य । फेला भक्तोच्छिष्टं धानाश्च । शिला अश्मा । तुला पलशतानुमानम् । लीला अतिरसकोविदश्च । सेना हस्त्यश्वपदातिसमुदायः । पालिः पङ्क्तिप्रदेशः । बलिः करः उपहारः । दद्रुः कुष्ठविशेषः । वागुरा मृगबन्धनी रज्जुः ।पातालजालमलखलकपालशैवालशीलनालानिचीरचीवरवियन्ति च विद्धि तृतीयाप्रकृतिकानि ॥ ३७ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
चीराम्बरे वस्त्रचेले वासः सिक् सिचयोंऽशुकम् ।पटाच्छादावथ प्रान्ते वस्तिवर्ती दशाः समाः ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अजिनं चर्म कृत्तिस्त्वक्चीरं वल्कं च वल्कलम् ।वितर्दिर्वेदिका वेदी गुहा स्यात्कन्दरा दरी ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अम्बरमंशुकं वस्त्रं वासश्च वसनं पटः ।आच्छादनं च सिक् सत्रं चीरं चेलं च कर्पटम् ॥ १०८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वस्त्रे तु चीवरं चीरं चीरा चीवरिका स्त्रियाम् ।पत्रोर्णं धौतकौशेयं राङ्कवं मृगरोमजम् ॥ ८८० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शाणी गोणी छिद्रवस्त्रैश्चीरं खण्डलमस्त्रियाम् ।नक्तकः कर्पटो वस्त्रग्रन्थोऽस्त्री नीविरुच्चयः ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
चीरं क्लीच्छिद्रवस्त्रे च वल्कले च स्त्रियां त्वसौ ।झिल्लिकासंज्ञकीटे स्याच्चीरी चुक्रस्तु ना रसे ॥ ४२८ ॥
अनुष्टुप्
कुम्भकारोपकरणे क्लीबं ना चक्रवाकके ।चारो गतौ पियालद्रुबन्धापसर्पणेषु च ॥चित्रा नक्षत्र गोडुम्बा नदी भिद्दन्तिकासु च ।मायासर्पाखुपर्णीषु नाडीसुभद्रयोः स्त्रियाम् ॥आलेख्यतिलकाश्चर्यकर्बुरेषु च न द्वयोः ।चीरं वस्त्रान्तरे रेखागोस्तनलेखनेषु च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न (wrong syllable)
चोलः कूर्पासके देशे चोरौ मशकतस्करौ ।पुंनपुंसकयोर्वस्त्रे चीरश्चीरी तु झल्लिका ॥ १९१९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवस्त्र
चीर as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कौपीनकौपीनं च विनिर्दिष्टमकार्यं गुह्यचीरयोः । कौलीनं पशुभिर्युद्धे कुलीनत्वापवादयोः ॥ Dharaṇikośa 19.2.39
- नानार्थार्णवसंक्षेप कौपीनकेचित् कक्षापुटेऽप्याहुश्चीरे त्वन्येऽध्यगीषत । स्यात् कौलीनं लोकवादे युद्धे पश्वहिपक्षिणाम् ॥ २८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.28
- शब्दरत्नावली कौपीनकौपीनं गुह्यदेशे स्याच्चीरे च मूर्खकर्मणि । खलिनी तालपर्ण्याञ्च खलैवृन्देऽपि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.51
- त्रिकाण्डशेष कौपीनचीरेऽपि कौपीनमश्वे पुन्नागेऽपि च केशरी । कुलीनत्वे च गुह्ये च कौलीनमथ कञ्चुकी ॥ २३३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.233