आश्रम
āśramaपुं · masc.In 13 kośas: 17 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुरिति क्रमात् ॥ ८०७ ॥चत्वार आश्रमास्तत्र वर्णी स्याद्ब्रह्मचारिणि ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ह (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
आश्रमोऽस्त्री द्विजात्यग्रजन्मभूदेववाडवाः ।विप्रश्च ब्राह्मणोऽसौ षट्कर्मा यागादिभिर्वृतः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
उपघ्न आश्रयः प्रोक्तो मुनीनां स्थानमाश्रमः ।मठश्च व्रतिनां स्थानं मण्डपः स्याज्जनाश्रयः ॥ २९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्रह्मचार्यादयो वेदे प्रोक्ताश्चत्वार आश्रमाः ।शूद्रोऽगृहस्थ एव स्यात्क्षत्रियो न यतिर्भवेत् ॥ ३९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्रह्ममुख-वेद-हरिभुज-सुरगजरद-वर्ण-चतुरिकास्तम्भाः ।सङ्घ-समुद्राशमघात(?)-गोस्तना-ऽऽश्रम-कषाय-दिशः ॥ ९ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
खसृमः स्यात्कटकुटिः सौधाग्रं चन्द्रशालिका ।आश्रमोऽस्त्री मुनिस्थानं सिद्धौकः क्षेत्रमस्त्रियाम् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आश्रमोऽस्त्री ब्राह्मणस्तु विप्र - भूदेव - वाडवाः ।द्विजो द्विजातिर्मुखजोऽग्रजन्मा चाग्रजातिवत् ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
धर्मः स्वभावे कमले तु पद्मःसंख्याविशेषेऽप्यथ कामलेऽसौ ।अर्माश्र[233a]मोद्यामललामहेमंक्षेमं हिमं कुट्टिमसंगमाश्च ॥ ५५ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
उपघ्नश्चान्तिकागारं मुनिस्थाने तथाश्रमः ।पक्वणो वरटावासो घोषश्चाभीरपल्लिका ॥ २८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आश्रमाः स्युश्चतुःसंख्या ब्रह्मचारी तु वर्णिनि ।गृहस्थो गृहमेधी तु गृही स्नातक इत्यपि ॥ ४०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जम्भः कुसुम्भसंक्रामसंक्रमार्महिमान्यथ ।ललामहेमगुल्माश्चोद्यामकामोद्यमाश्रमाः ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आश्रमश्च मुनिस्थानमाश्रमस्य हि नाम वै ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 श्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुलकः कुलिकश्चेति कुलश्रेष्ठे निगद्यते ।ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थो भिक्षुरमी पुनः ।चत्वार आश्रमोऽस्त्री तु तस्मिन्नाश्रमिकः स्मृतः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
रहश्च क्लीवलिङ्गं स्यात् रहश्चोपांशु चाव्यये ।अथ विश्रम्भविश्वासावाश्वासाश्चाश्रमोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आश्रमा ब्रह्मचर्याद्या व्रतार्थं स्थण्डिलेशयः ।स्यात् स्थाण्डिलोऽथ विरजस्तमसः स्युर्द्वयातिगाः ॥ ११९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोमयकुमुदबिम्बशङ्खाश्रमशैलसुवर्णतोरणाः ।नूपुरशिखरतूर्यनिर्य्यासगृहाङ्कुशबर्हिपल्लवाः ॥ ९ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
संभ्रमं भ्रममिच्छन्ति भयं संवेगमादरम् ।आश्रमो ब्रह्मचर्यादावाश्रमो मठ इष्यते ॥
अनुष्टुप्
स्याद्ब्रह्मचर्यादिचतुष्टयेऽस्त्रीतथाश्रमः स्यान्मठवाचकोऽपि ।स्यात्सत्तमः संयमे वाच्यवत्तुश्रेष्ठे च पूज्ये नियमस्तु पुंसि ॥ ८४ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 1, syllable 7 मे (wrong syllable)
आढकी तुवरीसंज्ञधान्ये स्यात् त्वाश्रमोऽस्त्रियाम् ।मुनिस्थाने ब्रह्मचर्यगार्हस्थ्यादौ मठेऽपि च ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
आश्रमो ब्रह्मचर्यादौ वानप्रस्थे वने मठे ।उद्दामो वरुणे बन्धरहिते च स्वतन्त्रके ॥
अनुष्टुप्
आसारोऽतिमहावृष्टौ प्रसारे च सुहृद्बले ।तपोवने मठे ब्रह्मचर्यादावाश्रमोऽस्त्रियाम् ॥ २०४५ ॥
अनुष्टुप्
मठादौ ब्रह्मचर्यादिचतुष्के चाऽश्रमोऽस्त्रियाम् ।अङ्गीकृतावुपगमः समीपगमनेऽपि च ॥ २९२ ॥
अनुष्टुप्
अधरोऽनूर्ध्वहीनोष्ठेष्वनृतं वितथे कृषौ ।आश्रमोऽस्त्री मुनिस्थाने ब्रह्मचर्यादिके मठे ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
आश्रम as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु मेध्यमेध्यं शुचौ मेदुर आश्रमे च साध्यो नरि स्याद्गणदैवते च । योगेऽन्यवत्साधयितुं तथार्हे- ऽथाघ्न्यः प्रजापत्यबलार्थको ना ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 6.26.24
- नानार्थार्णवसंक्षेप पल्लिसूर्यपत्नीविशेषेऽथ प्रजा सूनौ जनेऽप्यथ । पल्लिः कुटीरेऽल्पग्राम आश्रमे व्याधमन्दिरे ॥ ६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.64
- वैजयन्ती ओकस्ओजोऽवष्टंभबलयोरोकसी मंदिराश्रमौ । क्रियायजनयोः कर्म क्षीरं दोहनमंबु च ॥ ४ ॥ Vaijayantī 6.3.4