कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

प्लव

plavaपुं · masc.

In 20 kośas: 73 synonym verses, 13 as a nānārtha head word, 22 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.879 · p. 35
केनिपातः कोटिपात्रमरित्रेऽथोडुपः प्लवः ।कोलो भेलस्तरण्डश्च स्यात्तरपण्यमातरः ॥ ८७९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.933 · p. 37
चण्डालेऽन्तावसाय्यन्तेवासिश्वपचबुक्कसाः ।निषादप्लवमातङ्गदिवाकीर्तिजनंगमाः ॥ ९३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य जलकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.2.1087 · p. 42
घट्टस्तीर्थावतारेऽम्बुवृद्धौ पूरः प्लवश्च सः ॥ १०८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.1340 · p. 51
व्याघ्राटस्तु भरद्वाजः प्लवस्तु गात्रसंप्लवः ॥ १३४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.192 · p. 51
मण्डूके हरिशालूरप्लवभेकप्लवंगमाः ।वर्षाभूः प्लवगः शालुरजिह्वव्यङ्गदर्दुराः ॥ १३५४ ॥स्थले नरादयो ये तु ते जले जलपूर्वकाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वारिवर्गः Amarakośa 1.10.14
उडुपं तु प्लवः कोलः स्रोतोऽम्बुसरणं स्वतः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वारिवर्गः Amarakośa 1.10.36
भेके मण्डूकवर्षाभूशालूरप्लवदर्दुराः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वनौषधिवर्गः Amarakośa 2.4.191
कुटन्नटं दाशपुरं वानेयं परिपेलवम् ॥ १३१ ॥प्लवगोपुरगोनर्दकैवर्तीमुस्तकानि च ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह सिंहादिवर्गः Amarakośa 2.5.35
तेषां विशेषा हारीतो मद्गुः कारण्डवः प्लवः ॥ ३४ ॥तित्तिरिः कुक्कुभो लावो जीवञ्जीवश्चकोरकः ।कोयष्टिकष्टिट्टिभको वर्तको वर्तिकादयः ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह शूद्रवर्गः Amarakośa 2.10.33
चण्डालप्लवमातङ्गदिवाकीर्तिजनङ्गमाः ॥ १९ ॥निषादश्वपचावन्तेवासिचाण्डालपुक्कसाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.671 · p. 76
चक्राणि पुटभेदाः स्युः सेतुर्वरण उच्यते ।आतरस्तरपण्यं च तल्पं स्यादुडुपः प्लवः ॥ ६७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव शूद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.8.35 · p. 206
अन्तेवासी दिवाकीर्तिर्मातङ्गोपि च पुल्कसः ।जनंगमः पुल्कशोऽपि निषादश्च निषत्प्लवः ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सङ्कीर्णकाण्डः Kalpadrukośa 1.10.16 · p. 236
स्नपनं स्नापनं तुल्ये परभागः स्वसम्पदि ।गुणोत्कर्षोऽपि भङ्गिस्तु वाक्कृतावप्लुते प्लवः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सङ्कीर्णकाण्डः Kalpadrukośa 1.10.28 · p. 237
स्याद्वितर्को विकल्पोऽपि ह्यत्याधानमतिक्रमः ।वीप्सा क्रमोऽथ प्लवनं प्लवोऽथाप्यवसन्नता ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव वनौषधिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.11.373 · p. 290
पिरिपेल्लं प्लवं वन्यं शतपुष्पं पुटंनटम् ।गोनर्दं गोपुटं दासपुटं स्याज्जीर्णबुध्नकम् ॥ ३७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.45 · p. 322
प्लवप्लवंगप्लवगप्लवंगमनगाटनाः ।स्याद्वृक्षशाखापर्णानां पर्यायेभ्यो मृगार्थकः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.79 · p. 326
उद्दंशकश्चोत्कुणः स्याद्रक्ताङ्गो रक्तपाऽप्यपि ।उकात्कुणश्चाथ पुनश्चञ्चुलश्चञ्चलः प्लवः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.115 · p. 330
कारण्डवः काकवक्त्रो दीर्घाङ्घ्रिः कृष्णवर्णका ।प्लवो महाप्रमाणः स्यात्प्रसेवकगजश्च सः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.127 · p. 331
वरला वारटी चापि वरटी च स्त्रियामिमाः ।ये प्लवा एव ते सर्वे विज्ञेयाः क्षुद्रसारसाः ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.57 · p. 350
पुंसि पानीयवृद्धिः स्यात्प्लवः पूरोऽपि चाप्यथ ।देविकासरयूद्भूते त्रिषु दाबिकसारवौ ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.60 · p. 350
तरीः प्लवो भिलो नौका न स्त्रियामुडुपोलुपौ ।आकर्षोऽपि च कर्षुः स्यात्पुनः क्लीबे सुखायनम् ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.72 · p. 351
मत्स्याधानी कुवेणी स्यात्कुवेणिः कुविणाऽपि च ।एषां तु पञ्जराखेटे पलावश्च प्लवोऽपि च ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.119 · p. 357
कच्छपः कमठः कूर्मः क्रोडाङ्घ्रिः पञ्चगुप्तकः ।मण्डूको दर्दुरो भेको वर्षाभूर्दर्दुरः प्लवः ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.121 · p. 357
व्यङ्गः प्लवः शिली भेकी वर्षाभ्वी च डुलिर्डुली ।हरिनेत्रः कुलीरः स्यात् कलीरः कर्ककर्कटौ ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वारिवर्गः Koṣakalpataru 1.7.24 · p. 101
झरा झरिर्झरी स्त्रीत्वे प्रवाहो वाहसो रयः ।ओघो धारा-वेणि-वेण्यः पूरो*वर्धनं प्लवः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वे (syllables merged)
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वारिवर्गः Koṣakalpataru 1.7.71 · p. 107
अम्भोरथेऽसौ प्लव आलु चान्तिमेद्रोणिर्द्रुणिः काष्ठकृताम्बुवाहिनी ।स्यात्क्षेपणिः स्त्री क्षिपणिश्च मङ्गिनी-दण्डोऽथ मङ्गस्तरिमस्तकोऽस्त्रियाम् ॥ ७१ ॥
इन्द्रवंशा
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वारिवर्गः Koṣakalpataru 1.7.2 · p. 110
वर्षाभूः पुंसि मण्डूको हरिर्भेकः प्लवंगमः ।प्लव-शालूर-सालूराजिह्व-प्लवग-दर्दुराः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.48 · p. 139
कपीतनो गर्दभाण्डः कपिकृ(चू?)तः कमण्डलुः ।कन्दरालः सुपार्श्वश्च प्लवः पूगोऽपि मौग्धिगः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 कृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.12 · p. 169
कुटन्नटं नपुंसि स्याद्गोपुरं * * * पुरम् ।सितपुष्पं दाशपुरं प्लवं च परिपेलवम् ।वितुन्नकं शुकाभं च कैवर्तीमुस्तकं च तत् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 दा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.9 · p. 189
वाराहकं वराहेण निर्वृत्तेष्वथ वानरः ।कपिः कीशो वनौकाश्च प्लवङ्गः प्लवगः प्लवः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.92 · p. 197
मृदङ्कुरः प्लवस्तु स्याद्गात्रसंप्लव इत्यपि ।टिट्टिभस्तु कटुक्वाण उत्पादशयनश्च सः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शूद्रवर्गः Koṣakalpataru 2.4.44 · p. 298
इतरः पामरो मर्मरीकः प्राकृत-बर्बरौ ।क्षुधुनो यवनो म्लेच्छो मातङ्गस्तु जनंगमः ॥अन्तावसायी श्वपचः श्वपाको निष्ट्य-नाहलौ ।अन्तेवासी दिवाकीर्तिः पुल्कसः प्लव इत्यपि ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ प्रकीर्णवर्गः Koṣakalpataru 3.4.36 · p. 33
भोगः प्रपञ्चो विस्तारो व्यासो विग्रह इत्यपि ।विस्तरस्तु स शब्दस्य प्लववस्तु न योषिति ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.1.6 · p. 94
गुल्फ-गुच्छ-समय-प्लव-वर्ष-मन्थ-कर्दम-मृदङ्गमुखा[221b]नाम् ।वंश-वेश-मुकुर-क्षितिनिम्ब-दीप-बोल-चरणप्रमुखानाम् ॥ ६ ॥
स्वागताmetre not read in every line
genderपुंmasc.
ऊर्मिश्च ध्वनिश्च अञ्जलिश्च ऊर्म्मिध्वन्यञ्जलयः । एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयमूर्म्मिस्तरङ्गः । अयं ध्वनिः शब्दः ।अयमञ्जलिः करपुटः । ओष्ठकपोलगुल्फसञ्ज्ञाश्च । सञ्ज्ञाशब्दः प्रत्येकमभिसम्बध्यते । ओष्ठश्च कपोलश्च गुल्फश्च ओष्ठकपोलगुल्फाः । एतेषां सञ्ज्ञाः पर्यायास्ते पुंसि भवन्ति । अयमोष्ठः अधरः दन्तच्छदः । अयं कपोलः गण्ड इत्येवमादयः । अयं गुल्फः पादग्रन्थिः घुठः घूंठ इत्येवमादयः । घञ्च एरच्च ऋदोरप्च । "पदरुजवेगस्पृशो घञि"त्येवमादिना प्रकरणे घञो विहित इति । "येन विधिस्तदन्तस्ये"ति घञ्प्रत्ययान्ताः शब्दाः पुंसि भवन्ति । तद्यथा । पादः रोगः वेगः स्पर्शः पाकः त्यागः योगः प्रसादः भेदः छेदः दाहः दोषः प्रकारविकार इत्येवमादयः । "एरजि"ति । एरजीवर्णान्तादच्प्रत्ययः स्यात् । अयं जयः नयः । तथा "ऋदोरप्" । ऋवर्णान्तादुवर्णान्ताच्च धातोरप्प्रत्ययः स्यात् । तत्र ऋवर्णान्तात् । अयं करः वरः भरः शरः नरः । इत्येवमादयः । उवर्णान्तात् । अयं प्लवः पवः भवः इत्येवमादयः । घञन्तादन्धकारशब्दस्यापि नित्यं पुंस्त्वं स्यादित्याह । बहुलमन्धकारश्च । अन्धकारो बहुलं पुंलिङ्गे भवति । विभाषा भवतीत्यर्थः । इदं अन्धकारम् । अयं अन्धकारः । तथा चोक्तम् । "नेहागमोऽस्ति शलभस्य न मारुतस्य स्नेहक्षयोऽपि न भवेत्प्रथमे प्रदोषे । अव्यक्तवस्तुपुरुषप्रतिबोधितेन पारावतेन पतता कृतमन्धकारम् ।"प्राण्यङ्गमिदन्तं वस्तिकुक्षिपाणीन्विमुच्य सर्वं स्त्री ।जङ्घा शिरा स्नुषा नासिका चूडा वसा चैव ॥ १७ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every line
genderपुंmasc.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र वृक्षकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 1.40 · p. 25
प्लक्षो वटः प्लवः शुङ्गी सुपार्श्वश्चारुदर्शनः ।कपीतनः कपीनः स्यात्पीतनप्लवकावपि ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र तृणकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 5.382 · p. 205
कुटन्नटे तु कैवर्तीमुस्तकं जीविताह्वयम् ।काण्डीरकं जीर्णबुध्नं गोनर्दं गोपुरं प्लवम् ॥ ३८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.367 · p. 50
घट्टस्तीर्थोऽवतारोऽम्बुवृद्धौ पूरः प्लवोऽपि च ।वक्राणि पुटभेदाः स्युर्भ्रमास्तु जलनिर्गमाः ॥ ३६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.1.8 · p. 212
वर्षश्वेतप्लवाः शोणः पङ्कमन्थजलाशयाः ।मुरजात्मासिमासाद्रिबाणध्वानाध्वराग्नयः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.67 · p. 34
कारण्डवे तु कारण्डः प्लवः स्याज्जलकुक्कुटे ।लावे तु ककुभः प्रोक्तो लकुमुक्यां तु टिट्टिभः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.590 · p. 102
चण्डाले श्वपचः पुष्कः पुलः पुल्क(क्क?)श इत्यपि ।चण्डालप्लवमातङ्गदिवाकीर्तिजनंगमाः ॥ ५९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट पाताललोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 3.45 · p. 128
तारकैककदारौ तु प्लवः कोलश्चलोऽपि च ।उडुपं च सरामातिदारुसङ्घं तुरे सरत् ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट पाताललोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 3.63 · p. 131
मद्गुरस्य प्रिया शृङ्गी शृङ्गिणी कोपनालसा ।भेके गण्डूप(मण्डूक?)शालूरप्लवदर्दुरमूलकाः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त मनुष्यमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.1.75 · p. 6
मातङ्गः श्वपचोऽस्पृश्यश्चण्डालः पुक्कसः प्लवः ।म्लेच्छः तुरुष्को यवनो विद्धकर्णो वराहभुक् ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति धरावर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.3.121 · p. 14
उडुपं तु प्लवः कोलस्तरण्डो मेल इत्यपि ।निर्यामकः कर्णधारो नाविकः पोतवाहकः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति धरावर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.3.123 · p. 14
पाठीनः शफरी शल्की रोहितश्च तिमिंगिलः ।भेकमण्डूकवर्षाभूशालूरप्लवदर्दुराः ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति शूद्रवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.4.68 · p. 41
चाण्डालस्तु दिवाकीर्तिर्निषादश्च जनंगमः ।मातङ्गः श्वपचोऽस्पृश्योऽन्तेवासी प्लवबुक्कसौ ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1472 · p. 234
उडुपश्च तरण्डश्च कोलो भेलस्तथा प्लवः ।एतन्नामानि कथ्यन्ते लघुनौ वस्तुनो बुधैः ॥ १४७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.1581 · p. 253
चण्डालश्चैव चाण्डालः श्वपचः पुक्कसः प्लवः ।पुष्कसो बुक्कसश्चापि निषादश्च जनङ्गमः ॥ १५८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि अप्कायनामानि Suśīlanāmamālā 5.2.1899 · p. 310
अम्बुवृद्धिः प्लवः पूरश्चेति नामानि मन्यते ॥ १८९९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2434 · p. 393
प्लवश्च गात्रसंप्लवो नाम द्वयं निगद्यते ॥ २४३४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2458 · p. 396
मण्डूको दर्दुरो भेकः प्लवगश्च प्लवङ्गमः ।प्लवो व्यङ्गस्तथाऽजिह्वो वर्षाभूश्च हरिः पुनः ॥ २४५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.55 · p. 40
होडो वाधुर्वावटश्च वहित्रं पोत इत्यपि ।भेलकः प्लवकोलाः स्युः उडूपमुडुपस्तथा ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.95 · p. 42
शम्बुक्कः शाम्बुकः शम्बू शाम्बूक्कोऽपि कीर्तितः ।भेकः प्लवङ्गमो व्यङ्गः प्लवगो दर्दुरः प्लवः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वनौषधिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.4.241 · p. 75
काक्षी तुवरिका ताली कालकञ्च सुराष्ट्रजम् ।मृत्तालकञ्च मृत्तालमृदा तीमरिकेत्यपि ।कैवर्ति मुस्तं गोनर्दं कैवर्ती मुस्तकं प्लवम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.7 · p. 82
वानरो मर्कटो मर्कः प्लवङ्गः प्लवगः प्लवः ।प्रवङ्ग प्रवगोऽपि स्यात् प्लवङ्गमप्रवङ्गमौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ङ्ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.93 · p. 88
प्लवः स्यादुण्डरीलाख्ये तित्तिरिस्तित्तिरौ मतः ।कोयष्टिकस्तु कोयष्टिर्यष्टिको जलकुक्कुभे ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश शूद्रवर्गप्रक्लाशः Śabdaratnāvalī 3.8.28 · p. 155
चतुरः पेशलो दक्षः सूत्थानः पटुरुष्णकः ।अथ चण्डालमातङ्गप्लवान्तवासिपुक्कसाः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न्त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.240 · p. 238
नवमालिका सप्तला सातला कैवत्तीपरे ।मुस्तके वानेयं वन्यं प्लवं च परिपेलवम् ॥ २४० ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.371 · p. 248
दुलिर्दुली कुडिर्भेके प्लवगः सप्लवङ्गमः ।प्लवः सालूश्च सालूरो दन्त्यतालव्यपूर्वकः ॥ ३७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पातालाध्यायः Śabdaratnākara 1.10.328 · p. 44
कर्णं पृष्ठस्थितारित्रमुडुपं प्लवकोलकौ ।यानपात्रं प्रवहणं पोतो भेदे तरण्डकः ॥ ३२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पातालाध्यायः Śabdaratnākara 1.10.338 · p. 45
मण्डूके भेकवर्षाभूशालूरप्लवदर्दुराः ।मण्डूकी दर्दुरी भेकी वर्षाभ्वी कमठी दुलिः ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.811 · p. 103
शरारिराटिराडिश्च बलाका बिसकण्ठिका ।क्रुङ्क्रौञ्चौ कुररोत्क्रोशौ समौ प्लवपरिप्लवौ ॥ ८११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.815 · p. 103
प्रतुदा अथ कादम्बहंसकारण्डवप्लवाः ।बलाका सारसोत्क्रोशकोकक्रौञ्चादयोऽप्सराः ॥ ८१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शूद्राध्यायः Śabdaratnākara 3.5.1560 · p. 188
चषकोऽस्त्री पानपात्रमुपदंशोऽपि दंशकः ।जनंगमदिवाकीर्तिचण्डालप्लवपुल्कसाः ॥ १५६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव वारिवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 1.9.5 · p. 26
चुलुको धनजम्बाले दलाढ्ये पंककर्वटः ।तरणो भेलके वारिरथो नौस्तरिकः प्लवः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश खगाध्यायः Vaijayantī 2.3.12 · p. 27
दात्यूहश्चाथ शकटाबिले प्लवपरिप्लवौ ।अन्वर्थनामधेयौ द्वौ जालपादांबुकुक्कुटौ ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.201 · p. 61
जलमुस्ते तु प्लवनं गोदर्भं परिपेलवम् ।कुटन्नटं दशपुरं गोपुरं वर्तकं प्लवम् ॥ २०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.54 · p. 140
पानगोष्ठीषु यन्नृत्तं तत्र स्यादुच्चतालकम् ।प्लवचाण्डालचण्डालमातंगास्तु जनड्गमे ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश सरीसृपाध्यायः Vaijayantī 4.1.47 · p. 151
बिल्वकोऽण्डप्रहरणः षोडशांघ्रिर्द्विधागतिः ।भेके शालुः प्लवव्यंगशालूराण्डुककेण्डुकाः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश जलाध्यायः Vaijayantī 4.2.16 · p. 155
उडुपं तु प्लवो भेल आरोह्योऽसौ तरण्डकः ।केनिपातास्त्वरित्राणि पोलिन्दास्तु पुलिन्दकाः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.71 · p. 178
स्कन्धो दोः शिखरोंऽसोऽस्त्री बाहा बाहुभुजौ न षण् ।दोर्न स्त्री करपोणिर्ना हरणः करणः प्लवः ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश धर्मकर्माध्यायः Vaijayantī 5.2.12 · p. 193
सविकारा गतिः सोरो भेलनं तरणं प्लवः ।कादाचित्कस्तु भेयोऽसौ क्षेपो लंगनलंघने ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास वश्लोकः Dharaṇikośa 28.3.4 · p. 209
प्लवो भेके च चण्डाले प्लवनोडुपयोः प्लवः ।क्रमनिम्ने भुवो भागे पक्षिभेदे च मुस्तके ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वान्ताः Koṣakalpataru 6.29.91 · p. 357
प्लवस्तु कारण्डव[भेक]भेल-प्लवंगचण्डालपटोलकेषु ।शशप्लुतौ स्यान्नरि तोयकाकेप्लक्षेऽन्तिमं गन्धतृणे च मुस्ते ॥ ९१ ॥
उपजातिः
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.704 · p. 103
स्यात् पद्मनालिकायामित्यथ सामान्तरे प्लवः ।उडुपे प्लवने मेघे जलपूरेऽप्यथ द्वयोः ॥ ७०४ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.705 · p. 103
चण्डाले मर्कटे भेके पक्षिजात्यन्तरे तथा ।यस्याख्या शकटबिल इत्यथ स्यात् त्रि पक्षिषु ॥ ७०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श (wrong syllable)
doubtful
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.706 · p. 103
श्वेतवारलपर्यन्तहंससारसकादिषु ।सौश्रुतोक्तेषु कैवर्तीमुस्तके तु नपुंसकम् ॥ ७०६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.19.285 · p. 198
पद्मं तु पङ्कजे हस्तिबिन्दुष्वपि च पल्लवे ।पीथं जले रवौ पीथः पद्मा लक्ष्म्यां प्लवः कपौ ॥ २८५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकपि
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.19.286 · p. 198
भेकचण्डालयोः प्लक्षे वारिवायसशब्दयोः ।पुष्पं याने कुबेरस्य कुसुमे स्त्रीरजस्यपि ॥ २८६ ॥
अनुष्टुप्
शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र वद्विः Śivakoṣa 24.1.498 · p. 45
धवो भरोद्वहे धूर्ते ध्रुवः शङ्खे वटेऽपि च ।ध्रुवा मूर्वाशालिपर्ण्योः प्लवः प्लक्षे शिलारसे ॥ ४९८ ॥
अनुष्टुप्
शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र वद्विः Śivakoṣa 24.1.499 · p. 45
विकङ्कते च वृक्षाम्ले भेलके कुलकेऽपि च ।कैवर्तिमुस्तके गन्धतृणेऽपि स्यान्नपुंसकम् ॥ ४९९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वान्ताः Śabdaratnāvalī 7.29.13 · p. 286
तर्कनिश्चितयोः क्लीबं नित्यनिश्चलयोस्त्रिषु ।स्त्रियान्तु शालपर्ण्यां स्यात्तथा साध्वी स्त्रियामपि ॥गीतभेदे च स्रुग्भेदे त्रिलिङ्ग्यामाह माधवः ।नवस्त्रिषु नूतने स्यात्स्तुतिमात्रे पुमानयम् ॥नीवी परिपणे स्त्री तु स्त्रीकट्यंशुकबन्धने ।पक्वं विनाशाभिमुखे तथा परिणते त्रिषु ॥प्लवो ना विहगे भेके निषादे भेलके कपौ ।शलके प्रेरणे शत्रौ श्वपचे प्लवनेऽपि च ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 षु (wrong syllable)
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वान्ताः Śabdaratnāvalī 7.29.14 · p. 286
पर्कटीप्लुतगत्योश्च कैवर्त्ती मुस्तके प्लवम् ।पार्श्वं कक्षाधरे चक्रोपान्ते पशुगुणेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.418 · p. 240
प्लवो निषादे पर्कट्यां भेके भेले गतौ कपौ ।पल्लवो विस्तरे षिड्गे किसले विटपे वने ॥ ४१८ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.1.37 · p. 217
पाशो रज्जौ कर्णशब्दात्परः कर्णेऽतिशोभने ।क्रमनिम्नमहीभागकपिप्लुतिखगाः प्लवाः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्

प्लव as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु वेगविष्कम्भकादौ वपुषः स्थिरत्वे रोगस्तु कुष्ठौषध आमये च । वेगो महाकालफले प्रवाहे प्लवे च पूगः क्रमुके च वृन्दे । चङ्गस्तु दक्षे रुचिरेऽन्यलिङ्गो- ऽथेङ्गोऽद्भुतज्ञानस[263a]मिङ्गितेषु । स्याज्जङ्गमे चाथ कृपाणभेद- जङ्घाखनित्रेष्वपि टङ्गमस्त्री ॥ ९३ ॥ Koṣakalpataru 6.3.93
  • कोषकल्पतरु कारण्डस्यात्कारण्ड इह प्लवेऽपि च तरत् सीम्नि स्थितौ वा स्त्रियां । मर्यादाप्यथ रोचना चलदृशोरुक्ता सुनन्दा तथा ॥ Koṣakalpataru 6.19.28
  • कोषकल्पतरु उडुपअर्केऽनले स्यादुषपोऽथ मान- भेदे मुनौ ना कुटपस्तथैव । स्यान्निष्कुटेऽथो कुतपः स्त्रियां न दिनाष्टमांशे च[26b]कुशे च वाद्ये । स्यात्कम्बलेऽजस्य पुमांस्तु सूर्ये स्वसुश्च पुत्रेऽ प्युलपस्तु न स्त्री । वीरुद्गतो ना तु मृदौ तृणे स्या- च्चन्द्रे पुमान्स्यादुडुपः प्लवेऽस्त्री । विटाधिपे ना विटपोऽस्त्रियां तु स्कन्धोर्ध्वशाखासु तरोस्ततौ च । स्यात्पल्लवे चाथ निशाचरे ना स्याद्रक्तपः स्त्री नुवि( ? )पादपस्तु । स्यात्पादपीठे च तरौ च पुंसि स्त्री पादुकायां महिषे त्वनूपो ऽम्बुप्रायदेशे तु विशेष्यलिङ्गः । स्यात्पूतिगन्धे कुणपः शवेऽस्त्री न स्त्री तथावाप इहालवाले ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.22.13
  • कोषकल्पतरु हरिइन्द्रार्कचन्द्रानिलविष्णुसिंह- यमांशुवाजिप्लवगप्लवेषु । हरे च कीरे नरि लोकभेदे हरिः प्रदिष्टः कपिलेऽन्यलिङ्गः ॥ ६९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.69
  • कोषकल्पतरु भेलचेलं तु वस्त्रे त्रिषु गर्हिते स्या- द्भेलः प्लवे स्याच्च मुनिप्रभेदे । त्रस्ते परस्मिन्नपि बुद्धिहीने को[66b]लोऽङ्कपालावपि भेलके ना ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.65
  • नानार्थार्णवसंक्षेप नृभुनीवी स्यात् कवचे वस्त्रे वणिङ्मूलधने तथा । स्त्रीकटीवसनग्रन्थौ नृभुः प्रतिकृतौ प्लवे ॥ ६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.61
  • नानार्थार्णवसंक्षेप कोलस्त्रियां तु कोला पिप्पल्यां (शा?श)स्त्रे चव्याख्यभेषजे । ना तु भेलकसंज्ञे स्यात् प्लवे सौरौ द्वयोः पुनः ॥ २८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.289
  • नानार्थार्णवसंक्षेप उडुपहलायुधेन तूक्तं यदुलपा बल्बजा इति । तत्प्रमादकृतं विद्यादुडुपं तु प्लवे नपि ॥ २४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.243
  • नानार्थार्णवसंक्षेप तरत्रअन्यस्तु भेक इत्याह तत्र द्वे अथ नप्यदः । तरत्रं स्यात् प्लवे त्रिस्तु घासहारिण्यथ त्रिषु ॥ ८३३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.833
  • परमानन्दीयनाममाला कीशप्लवे दिगम्बरे कीशः कीलः शङ्क्वग्नितेजसोः । कान्ता स्त्रियां प्रियङ्गौ च काली कीटे नवाम्बुदे ॥ ९७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.97
  • परमानन्दीयनाममाला भेकभेको भीरौ प्लवे मेघे भङ्गः कल्लोलदम्भयोः । पराजये भृगुः सानौ शुक्रे मृत्युंजयेऽपि च ॥ ३२८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.328
  • शिवकोष राजवृक्षराजवृक्षस्तु शम्पाके पियाले क्षत्रिये प्लवे । Śivakoṣa 26.3.5
  • शब्दरत्नावली व्यङ्गव्यङ्गः प्लवे च हीनाङ्गे वङ्गः सीसकरङ्गयोः । वल्गुश्छागलके पुंसि सुन्दरेऽपि च वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.24
  • शब्दरत्नावली प्लवगनिसर्गः सर्गरूपादौ निषङ्गः सङ्गतूणयोः । पत्राङ्गोऽस्त्री भूर्जपत्रे पद्मके रक्तचन्दने ॥ पन्नगः स्यादौषधीभित् पन्नगाशनयोरपि । प्लवगोऽरुणमण्डूकवानरप्लवपक्षिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.39
  • शब्दरत्नावली तरत्तरत्प्लवे स्त्रियामेव कारण्डविहायसि । दरत्प्रपाते भीतौ च रोगभेदे च पर्वते ॥ दारदः पारदे पुंसि विषभेदे च हिङ्गुले । दायादस्तनये पुंसि सपिण्डे च सगोत्रके ॥ नलदं स्यादूशीरे च मांस्यां पुष्परसेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.15
  • शब्दरत्नावली उडुपआक्षेपो भर्त्सनाकृष्टिकाव्यालङ्कारणेषु च । उडुपन्तु प्लवे न स्त्री पुमान् हिमकरे भवेत् ॥ उलपोऽस्त्री तु गुल्मिन्यां तृणभेदे भवेत्पुमान् । कच्छपो निधिभित्कूर्ममल्लबन्धान्तरेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.15
  • शब्दरत्नावली भेलभेलः प्लवे मुनौ भीरौ मूर्खेऽपि चञ्चलेऽपि च । मलं पापे विटकिट्टे कृपणे वाच्यवत्क्वचित् ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.30
  • शब्दरत्नाकर कोलकोलोऽस्त्री चव्यपिप्पल्योः पुमान् खञ्जे प्लवे किटौ । क्लीबे तक्कोलबदरव्योषशुण्ठीषु कर्षके ॥ १८८५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1885
  • त्रिकाण्डशेष उडुपआक्षेपो भर्त्सनाकृष्ट्योराकल्पौ वेशकल्पने । तृणभिद्गुल्मिन्युपलश्चन्द्रे ना स्त्र्युडुपः प्लवे ॥ २७४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.274
  • त्रिकाण्डशेष वर्षाभूपुनर्नवायां वर्षाभूः स्त्री ना किञ्चुलुके प्लवे । विश्रम्भः केलिकलहे विश्वासे प्रणयेऽपि च ॥ २९० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.290
  • त्रिकाण्डशेष भेलदुर्दिनेऽप्यथ वेला स्यात्सिन्धोः कूले च भोजने । ऋषिभदे प्लवे पुंसि भेलं भीरुहृदि त्रिषु ॥ ४०४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.404
  • वैजयन्ती कोलकोला चव्येऽस्त्रपिप्पल्योः कोलः खंजे प्लवे किटौ । कायो लक्ष्ये तनौ बृन्दे पुमांस्त्रिषु कदैवते ॥ १७ ॥ Vaijayantī 6.5.17