चारण
cāraṇaपुं · masc.In 13 kośas: 12 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
शैलूषो भरतः सर्वकेशी भरतपुत्रकः ।धात्रीपुत्रो रङ्गाजायाजीवो रङ्गावतारकः ॥ ३२८ ॥नटः कृशाश्वी शैलाली चारणस्तु कुशीलवः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शैलालिनस्तु शैलूषा जायाजीवाः कृशाश्विनः ।भरता इत्यपि नटाश्चारणास्तु कुशीलवाः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शैलाली शैलूषः कुशीलवश्चारणः कृशाश्वी च ।जायाजीवो भरतो नटस्तथा स्यान्नटी क्षुद्रा ॥ ५९२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
भरताश्च नटाश्चापि चारणाश्च कुशीलवाः ।मार्दङ्गिका मौरजिकाः पाणिघाः पाणिवादकाः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नटः कृशाश्वी शैलाली चारणस्तु कुशीलवः ।केवलः प्लवकश्चाथ भेडश्चाटवटः समौ ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धर्मीसुतो भौमिकः स्याद्भ*तोऽथ महानटः ।कटप्रूः पुंस्यथ स्तोत्रकारे चारण-वर्णकौ ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 भौ (syllables merged)
genderपुंmasc.
सूचकः सूत्रधारः स्यान्नन्दी नान्द्याः प्रपाठकः ।वेश्यासूरिः पीठमर्दश्चारणश्च कुशीलवः ॥ २२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नटे कुशीलवो जायाजीवश्चारण इत्यपि ।कृशाश्वी चापि शैलाली शैलूषो नट इत्यपि ॥ ५८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जायाजीवश्च रङ्गाजीवो रङ्गावतारकः ।कथ्यते सर्वकेशी च चारणीस्तु कुशीलवः ॥ ४८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुशीलवश्चारणः स्यादस्थिरे भिक्षुके नटे ।मार्दङ्गिको मौरजिकस्त्वाक्षिकोऽप्यौद्घिकोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रङ्गाजीवः कृशाश्वी च चारणास्तु कुशीलवाः ।पूरकः प्लवकः केलो रज्जूयष्ट्यसिनर्तकः ॥ १५४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यो यष्टिरज्जुखड्गेषु प्रनृत्यति स पूरकः ।केलकः प्रवकश्चासौ चारणास्तु कुशीलवाः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नागकेसरवृक्षे च पुमान् क्लीबं पुनस्तयोः ।प्रसवेऽथ बुधैरुक्तश्चारणो ना कुशीलवे ॥ ७४० ॥
अनुष्टुप्
meaningsकुशीलव
देवजातिविशेषे तु द्वयोः स्त्रीशण्डयोः पुनः ।अर्थे चारयतेर्धातोश्चारणा चालनी पुनः ॥ ७४१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदेवजातिविशेष
चारण as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वर्णकवर्णकश्चन्दने ख्यातश्चारणे च विलेपने । दर्शकः स्यात्प्रतीहारे दर्शयितरि च त्रिषु ॥ Dharaṇikośa 1.2.24
- कोषकल्पतरु वर्णकचारणे वर्ण[को] वर्णकं चन्दने कुङ्कुमे लेपनेऽथार्भको भेद्यवत् । बालके[निर्ध]ने[स्यात्]कृशे भ्रूणको वेत्रधारे त्रये दर्शकः शिक्षके ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.1.83
- कोषकल्पतरु शलाकशल्ये शलाका स्मरसारिकायां शरे तथाक्षे खेचर?पञ्जरे च । स्यान्नर्तकीभ्यामपि लासिकायां ना चारणे पोटगले नटे च ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 6.1.26
- नानार्थार्णवसंक्षेप नर्तकनटे पोटगले पुंसि चारणे केवलेऽपि च । नर्तकः स्यात् करेण्वां च लासिकायां च नर्तकी ॥ ९९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.998
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुशीलववर्तमाने नटानां च प्रसिद्धे चारणे तथा । कुशीसंज्ञायोविकारलवे तु स्यात् पुमानयम् ॥ १८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.182
- शब्दरत्नावली नर्तकधैनुकं धेनुबृन्दे स्यात् नारीणां करणेऽपि च (?) । नर्तकः स्यात् पोटगले चारणे केलके नटे ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.91