शैलूष
śailūṣaपुं · masc.In 16 kośas: 21 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
शैलूषो भरतः सर्वकेशी भरतपुत्रकः ।धात्रीपुत्रो रङ्गाजायाजीवो रङ्गावतारकः ॥ ३२८ ॥नटः कृशाश्वी शैलाली चारणस्तु कुशीलवः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
शैलालिनस्तु शैलूषा जायाजीवाः कृशाश्विनः ।भरता इत्यपि नटाश्चारणास्तु कुशीलवाः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शैलाली शैलूषः कुशीलवश्चारणः कृशाश्वी च ।जायाजीवो भरतो नटस्तथा स्यान्नटी क्षुद्रा ॥ ५९२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
ताण्डवं नटनं नाटयं लास्यं नृत्तं च नर्तनम् ।जायाजीवस्तु शैलूषः शैलालिभरतो नटः ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मायाकारः शाम्बरी स्यान्मायी च शाम्बरीत्यपि ।शैलालयस्तु शैलूषा जायाजीवाः कृशाश्विनः ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विल्वो द्वयोर्हृद्यगन्धः शाण्डिल्यः श्रीफलः पुनः ।शल्वः शलाटुः शैलूषः शैवपत्रः शिवेष्टकः ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पात्राणि नाट्येऽधिकृतास्तत्र द्वेषस्तु भूमिका ।शैलूषो भरतः सर्ववेशी भरतपुत्रकः ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्त्री नटः कृशाश्वी शैलाली सर्ववेशि-रसिकौ च ।भरतोघः(?) शैलूषो रङ्गाजीवोऽङ्गनाजीवी ॥ ३८ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
वसन्तकुसुमो लेखशाटः स्या[29a]द्बहुवारकः ।शैलूष-पिच्छिलोद्दाल-मुक्त-मुक्तफला अपि ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
शाण्डि[37a]ल्यश्च शलाटुश्च शैलूषः पूतिमारुतः ।शचीको ग्रन्थिलः सत्यधर्मा स्यान्नीलकण्टकः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
बिल्वे महाफलः श्र्याह्वः शलाटुः पूतिमारुतः ।महाकच्छः [च] शाण्डिल्यः शैलूषो नीलमल्लिका ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शैलूषो नर्तको रङ्गाजीवो रङ्गावतारकः ।कृशाश्वी सर्वकेशी च धर्मीपुत्रोऽपि दृश्यते ॥ २२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नटे कुशीलवो जायाजीवश्चारण इत्यपि ।कृशाश्वी चापि शैलाली शैलूषो नट इत्यपि ॥ ५८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ नटः कृशाश्वी च शैलूषो भरतस्तथा ।धर्मी पुत्रश्च शैलाली तथा भरत पुत्कः ॥ ४८२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शाण्डिल्यः श्रीफलो विल्वः शैलूषश्च प्रसिद्धकः ॥ १९९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
जायाजीवस्तु शैलूषरङ्गजीवकधर्षकाः ।शैलालिकस्तु शैलाली कृशाश्वी भरतो नटः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तत्र शाण्डिल्यशैलूषपूतिपाकमहाफलाः ।मालूरश्चाथ यज्ञाङ्गो हेमदुग्ध उदुम्बरः ॥ ४७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संवाहकोऽङ्गमर्दः स्याच्छैलूषो भरतो नटः ।जायाजीवः सर्वकेशी शैलाली वहुरूपकः ॥ १५४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
रङ्गावतारी शैलूषो नटो भरतभारतौ ॥ १७९ ॥
genderपुंmasc.
कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति यथाक्रमम् ।जायाजीवस्तु शैलूषः शैलाली भरतो नटः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्सप्तघस्रावधिदुग्धकेऽन्त्येपीयूषमुक्तं च तथा सुधायाम् ।पेयूषमस्त्री ह्यभिनव्यदुग्धे-ऽमृतेऽथ शैलूषमुशन्ति बिल्वे ॥ ५५ ॥
उपजातिः
meaningsबिल्व
नटे च पुंस्त्वेऽप्यथ मारिषः स्या-च्छाकप्रभेदे गदितस्तथार्ये ।दक्षाम्बिकायां तु स योषिति स्या-दथाविषो राजनि वारिराशौ ॥ ५६ ॥
उपजातिः
doubtful
शैलूष as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश नटनटी सुगन्धीभेदे स्यान्नटौ शैलूषनर्तकौ । चटुः पिचिण्डे चाटौ च व्रतिनां पीठिका चटुः ॥ Dharaṇikośa 10.2.9
- शब्दरत्नावली नटनटी नील्याञ्च वेश्यायां शैलूषाशीकयोः पुमान् । पटी वस्त्रे पटश्चित्रवस्त्रे पियालभूरुहे ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.21
- शब्दरत्नावली पीताम्बरपारिभद्रो निम्बवृक्षमन्दारदेवदारुषु । पीताम्बरः कैटभारौ शैलूषे वेशधारिणि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.138