अवतार

avatāraपुं · masc.

In 8 kośas: 5 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.367 · p. 50

घट्टस्तीर्थोऽवतारोऽम्बुवृद्धौ पूरः प्लवोऽपि च ।वक्राणि पुटभेदाः स्युर्भ्रमास्तु जलनिर्गमाः ॥ ३६७ ॥

अनुष्टुप्

घट्टपुं तीर्थपुं अवतारपुं पूरपुं प्लवपुं वक्रक्ली पुटभेदपुं भ्रमपुं जलनिर्गमपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि अप्कायनामानि Suśīlanāmamālā 5.2.60 · p. 310

अवतारस्तथा तीर्थो घट्टोऽपि कथ्यते पुनः ।

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)

अवतारपुं तीर्थपुं घट्टपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश आदिदेवाध्यायः Vaijayantī 1.1.18 · p. 4

कौमोदकी गदाथास्य मत्स्याद्यैः समनामकाः ।अवतारा नृसिंहस्तु हिरण्यकशिपुद्विषन् ॥ १८ ॥

अनुष्टुप्

कौमोदकीस्त्री अवतारपुं नृसिंहपुं हिरण्यकशिपुद्विषत्पुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश आदिदेवाध्यायः Vaijayantī 1.1.30 · p. 5

अथान्ये ह्यवताराः स्युर्नरनारायणादृषी ।अश्वो हयशिराः शेषः कपिलो व्यास इत्यपि ॥ ३० ॥

अनुष्टुप्

अवतारपुं नरपुं नारायणपुं अश्वपुं हयशिरस्पुं शेषपुं कपिलपुं व्यासपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश जलाध्यायः Vaijayantī 4.2.20 · p. 155

गंभीरञ्चाथ नौतार्यं नाव्यं स्यात्ते नव त्रिषु ।घट्टोऽवतारस्तीर्थोऽस्त्री प्रणाल्यक्ली पयोवहा ॥ २० ॥

अनुष्टुप्

गंभीरवि नौतार्यवि नाव्यवि घट्टपुं अवतारपुं तीर्थपुंक्ली प्रणालीपुंस्त्री पयोवहास्त्री

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ रान्ताः Koṣakalpataru 6.27.18 · p. 333

पारावारोऽम्भोनिधौ पुंसि तीर-द्वंद्वे त्वन्त्येऽथावतारश्च तीर्थे ।न्यक्संचारे पुष्करिण्यादिकेऽथा-कूपारः स्यात्कूर्मराजे समुद्रे ॥ १८ ॥

शालिनी

meaningsतीर्थ न्यक्संचार पुष्करिण्यादिक

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.12 · p. 7

अस्य स्थाने पठित्वाहुरस्यैवार्थान् विचक्षणाः ।अवतारोऽवतरणे तीर्थे भूतादिके ग्रहे ॥ १२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsअवतरण तीर्थ ग्रह

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.13 · p. 7

इत्युक्तं शाश्वतेनापि तदयुक्तं यतो मुनिः ।करणे चाधिकरणेऽप्यवतारं शशास सः ॥ १३ ॥

अनुष्टुप्

meaningsकरण अधिकरण

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.328 · p. 206

श्रेष्ठेऽप्यग्रोऽवतारस्तु तीर्थेऽवतरणेऽपि च ।गलहस्तेऽप्यर्धचन्द्रोऽकूपारः कमठेऽम्बुधौ ॥ ३२८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsतीर्थ अवतरण

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 8.1.5 · p. 265

पिशाचादिग्रहे तीर्थेऽप्यवतारोऽवतारणे ।अवरोहोऽवतरणं शाखाप्याग्राद्गतांघ्रितः ॥ ५ ॥

अनुष्टुप्

meaningsपिशाचादिग्रह तीर्थ अवतारण

अवतार as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश तीर्थतीर्थः स्यादवतारे च पात्रोपाध्यायमन्त्रिषु । स्त्रीणां रजसि शास्त्रे च क्षेत्रोपायाध्वरेषु च ॥ Dharaṇikośa 16.3.2
कोषकल्पतरु तीर्थभवेत्कणायां च कुरण्टके च तीर्थं मखोपायवधूरजः सु । क्षेत्रे गुरौ मन्त्रिणि चावतारे मार्गे जले चर्षिगणेन जुष्टे ॥ १०० ॥ Koṣakalpataru 6.18.100
कोषकल्पतरु अवरोहस्त्री वरनारीश्रोण्योरवरोहः स्यात्तरंगे[94a]ऽपि । वल्ल्युद्गमेऽवतारेऽथाश्वारोहोऽश्ववारके पुंसि ॥ ६३ ॥ Koṣakalpataru 6.32.63
नानार्थार्णवसंक्षेप धाराङ्गधाराङ्गमवतारेऽश्रावित्युक्तं यादवैर्नपि । रभसेन तु पुंसीति धाराङ्गस्तीर्थखड्गयोः ॥ ९७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.978
नानार्थार्णवसंक्षेप त्रिविक्रमत्रिविक्रमस्तु ना विष्णोरवतारान्तरेऽत्र च । पूर्ववत् स्यात् समासादि पुल्लिँङ्गस्तु त्रिकण्टकः ॥ २५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.258
परमानन्दीयनाममाला तीर्थदेवतानिलये पुण्यक्षेत्रे योन्यवतारयोः । त्राणं वीर्ये वने त्रायमाणभेषजनाम च ॥ २१५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.215
शब्दरत्नाकर तीर्थपात्रोपायावतारेषु स्त्रीपुष्पे योनियज्ञयोः । तेजः पराक्रमे प्राणे वर्चस्यर्चिषि तेजसि ॥ १९३२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1932
त्रिकाण्डशेष विग्रहदेहनिर्माणसैन्येषु व्यूहः स्यादथ विग्रहः । सङ्ग्रामे प्रविभागे च देहावतारयोरपि ॥ ४६१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.461
वैजयन्ती तीर्थपात्रोपायावतारेषु स्त्रीपुष्पे योनियज्ञयोः । तेजो बले प्रभावेऽन्ने ज्योतिष्यर्चिषि रेतसि ॥ १४ ॥ Vaijayantī 6.3.14
वैजयन्ती धाराग्रदुकूलं शुक्लवस्त्रेऽपि द्योतनं दीपनेऽक्ष्णि च । धाराग्रमवतारेऽश्रौ निमित्तं हेतुलक्षयोः ॥ १८ ॥ Vaijayantī 7.3.18