विग्रह
vigrahaपुं · masc.In 16 kośas: 40 synonym verses, 10 as a nānārtha head word.
इन्द्रियायतनमङ्गविग्रहौ क्षेत्रगात्रतनुभूघनास्तनूः ।मूर्तिमत्करणकायमूर्तयो वेरसंहननदेहसंचराः ॥ ५६३ ॥घनो बन्धः पुरं पिण्डो वपुः पुद्गलवर्ष्मणी ।कलेवरं शरीरेऽस्मिन्नजीवे कुणपं शवः ॥ ५६४ ॥मृतकं रुण्डकबन्धौ त्वपशीर्षे क्रियायुजि ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
संधिविग्रहयानान्यासनद्वैधाश्रया अपि ।षङ्गुणाः शक्तयस्तिस्रः प्रभुत्वोत्साहमन्त्रजाः ॥ ७३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसीशुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनंसंस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसम्मर्दसमित्प्रघाताः ।आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
प्राणपुंस्थामन्क्लीतरस्क्लीपराक्रमपुंबलक्लीद्युम्नक्लीशौर्यक्लीओजस्क्लीशुष्मक्लीशुष्मन्क्लीशक्तिस्त्रीऊर्जस्क्लीसहस्क्लीयुद्धक्लीसंख्यक्लीकलिपुंसंग्रामपुंआहवपुंसंप्रहारपुंसमरपुंजन्यक्लीयुध्स्त्रीआयोधनक्लीसंस्फोटपुंकलहपुंमृधक्लीप्रहरणक्लीसंयत्स्त्रीरणपुंविग्रहपुंद्वन्द्वक्लीसमाघातपुंसमाह्वयपुंअभिसंपातपुंसंमर्दपुंसमित्स्त्रीप्रघातपुंआस्कन्दनक्लीआजिस्त्रीप्रधनक्लीअनीकक्लीअभ्यागमपुंप्रविदारणक्लीसमुदायपुंसमुदयपुंराटिस्त्रीसमितिस्त्रीसंगरपुंअभ्यामर्दपुंसंपरायपुंसमीकक्लीसांपरायिकक्लीआक्रन्दपुंसंयुगक्लीनियुद्धक्ली
genderपुंmasc.
आकरो निकरे युग्मे जकुटोऽथ कनीयसि ॥ १२७ ॥कनिष्ठं विग्रहः शब्दप्रपञ्चे निखिले पुनः ।स्यान्निःशेषमनूनं च खण्डलं चापि खण्डवत् ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गं प्रतीकोऽवयवोऽपघनोऽथ कलेवरम् ।गात्रं वपुः संहननं शरीरं वर्ष्म विग्रहः ॥ ७० ॥कायो देहः क्लीबपुंसोः स्त्रियां मूर्तिस्तनुस्तनूः ।
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सन्धिर्ना विग्रहो यानमासनं द्वैधमाश्रयः ॥ १८ ॥षड्गुणाः शक्तयस्तिस्रः प्रभावोत्साहमन्त्रजाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वीरपानं तु यत्पानं वृत्ते भाविनि वारणे ।युद्धमायोधनं जन्यं प्रधनं प्रविदारणम् ॥ १०३ ॥मृधमास्कन्दनं संख्यं समीकं सांपरायिकम् ।अस्त्रियां समरानीकरणाः कलहविग्रहौ ॥ १०४ ॥सम्प्रहाराभिसम्पात कलिसंस्फोट संयुगाः ।अभ्यामर्द समाघात संग्रामाभ्यागमाहवाः ॥ १०५ ॥समुदायः स्त्रियः संयत्समित्याजिसमिद्युधः ।
अनुष्टुप्
वीरपानक्लीयुद्धक्लीआयोधनक्लीजन्यक्लीप्रधनक्लीप्रविदारणक्लीमृधक्लीआस्कन्दनक्लीसंख्यक्लीसमीकक्लीसांपरायिकक्लीसमरपुंक्लीअनीकपुंक्लीरणपुंक्लीकलहपुंविग्रहपुंसम्प्रहारपुंअभिसम्पातपुंकलिपुंसंस्फोटपुंसंयुगपुंअभ्यामर्दपुंसमाघातपुंसंग्रामपुंअभ्यागमपुंआहवपुंसमुदायपुंसंयत्स्त्रीसमितिस्त्रीआजिस्त्रीसमिद्स्त्रीयुध्स्त्री
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
सम्परायः समाघातः प्रघातश्च समाह्वयः ।जन्यं स्यादभिसम्पातः सम्मर्दो विग्रहस्तथा ॥ ४५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तनुस्तनूः संहननं शरीरं,कलेवरं विग्रहदेहकायाः ।अङ्गं वपुर्वर्ष्म पुरं च पिण्डं,क्षेत्रं च गात्रं च घनश्च मूर्तिः ॥ ५१० ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
जटुकः कालकश्चापि पिप्लुश्च तिल इत्यपि ।क्षेत्रं कलेवरं क्लीबे पिण्डोऽस्त्री विग्रहः पुमान् ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रेणिः स्त्रियां च प्रकृतिर्द्वे इमे चाथ षड्गुणाः ।सन्धिर्ना विग्रहो यानमासनं द्वैध आश्रयः ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्वन्द्वमास्कन्दनं पुंसि संगरश्च समाह्वयः ।युदाहवश्च संघातः समुदायोऽपि विग्रहः ॥ ३४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिसर्या परीसारः स्यादास्या त्वासना स्थितिः ।विस्तारो विग्रहो व्यासः स च शब्दस्य विस्तरः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अक्षं च नियतं चाथ भूतानि तनवः पुनः ।घोरा विकारा भूतानि विशेषा विग्रहा अपि ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दव्यापृतिरुक्ता वृत्तिः * * थ विग्रहः ।वृत्त्यर्थबोधकं वाक्यं वणु(?)पुल्लिङ्गं प्रकीर्तितम् ।पदमन्ते * सुप्तिङ्युक्तं तत्तु समर्थं रहिताकाङ्क्षम् ।वाक्यं तादृक्पदसंघातः * * * * * * * * * * ॥ ५८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
पिण्डोऽस्त्री विग्रहः कायः सरः (संचरः) स्कन्धपञ्चरः (रौ) ।अप्तुर्घनो भूघनोऽङ्गमिन्द्रियायतनं पुरम् ॥ ४४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संधिर्ना विग्रहो यानमासनं द्वैधमाश्रयः ।षड्गुणाः शक्तयस्तिस्रः प्रभुत्वोत्साहमन्त्रजाः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संग्रामः समुदाय-संगर-समाघाताभिसंपात-सं-स्फोटारालि-समाह्वया अभिमरोमाराङ्कपुग्विग्रहः ।संस्फेटः कलहः कलिः समुदयः प्राह-प्रघाताहवा-क्रन्दाभ्यागम-संप्रहार-समिधाभ्यामर्द्द-सम्मर्द्दकाः ॥ ५२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
भोगः प्रपञ्चो विस्तारो व्यासो विग्रह इत्यपि ।विस्तरस्तु स शब्दस्य प्लववस्तु न योषिति ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विग्रहः संचरो वेरं मूर्तिः कायघनावपि ।क्षेत्रगात्रशरीराणि वर्ष्मसंहनने समे ॥ २२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संदेशहारको दूतो गृहस्वामी तु सत्रिणि ।षड्गुणा विग्रहसन्धियानद्वैधाश्रयासनम् ॥ ३५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ह (wrong syllable)
genderपुंmasc.
संग्रामसमरे युद्धं द्वन्द्वसङ्ख्ये कलिः समित् ।अजन्यायोधने संयद्रणो विग्रह इत्यपि ॥ ३९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मूत्रं लिङ्गोदकोद्गारौ शकृद्विष्ठा पुरीषका ।कलेवरं वपुर्वर्ष्म प्रतीको देहविग्रहौ ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शरीरं विग्रहो देहो गात्रं क्षेत्रं तनुस्तनूः ।अङ्गः कायो वपुर्वर्ष्म मूर्तिर्वेरं कलेवरम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संयत्समितिराजिर्युध् द्वंद्वमास्कन्दनं मृधम् ।राटिः समीकं संस्फोटो विग्रहः कलहः कलिः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्याधिस्थानं तथा वेरं चतुःशाखः षडङ्गकम् ।भूधनो विग्रहो वर्ष्म घनो बन्धश्च सञ्चरः ॥ ९०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सन्देशहारको दूतः ख्यातः सन्धिस्तु विग्रहः ।यानं तथाऽऽसनं द्वैधमाऽऽश्रयश्चेति षड्गुणाः ॥ १२०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आयोधनं तथा राटिः समितिश्चापि विग्रहः ।तथाऽऽक्रन्दोऽप्यनीकश्चाऽभ्यामर्दोऽभ्यागमः पुनः ॥ १३२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रपञ्चाऽऽभोगविस्तारव्यासाः विस्तारवाचकाः ।विस्तरो विग्रहः शब्दे समस्तपदस्फोटने ॥ २६०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तथाङ्गं स्यादपघनः प्रतीकावयवौ तथा ।शरीरं विग्रहं वर्ष्म गात्रं संहननं वपुः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पौरश्रेणीश्च राज्याङ्ग प्रकृतिश्च भवेत् द्वयमम् ।पुंसि सन्धिर्विग्रहः स्याद् यानमासनमा श्रेयः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 7 श्रे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभ्यामर्दः सम्प्रहारो विग्रहः कलहः कलिः ।अभ्यागमोऽभिसम्पातसंग्रामाहवसंयुगाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विस्तीर्णतायां विस्तारो विग्रहो व्यास इत्यपि ।विस्तरः शब्दसम्बन्धी लोकात्तुगुणविस्तरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
देहोऽस्त्री विग्रहः कायः पिण्डो मूर्तिस्तनुस्तनूः ।वपुः संहननं वर्ष्म गात्रं क्षेत्रं कलेवरम् ॥ १०६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वाम्यमात्यसुहृत्कोशराष्ट्रदुर्गबलानि च ।षाड्गुण्यं षड्गुणाः संधिविग्रहो यानमासनम् ॥ १२७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुंस्यभिमर्दः कलहः संग्रामो विग्रहः समाघातः ।अभिसंपातः संगर आहव आक्रन्द आस्कन्दः ॥ १३७७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
विस्तारो विग्रहो व्यासः स तु शब्दस्य विस्तरः ।इज्यायामपि दीक्षा स्यात् प्रतीक्षा प्रतिपालनम् ॥ १७३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
षड्गुणा आसनं यानं द्वैधं विग्रह आश्रयः ।सन्धिश्चेन्द्रयमादीनां वृत्तमिन्द्रव्रतादिकम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परभागो गुणोत्कर्षः प्राग्भारोऽतिशयो भरः ।विस्तारो विग्रहो व्यासस्स तु शब्दस्य विस्तरः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्यासेऽपि विग्रहः स्यान्मानविशेषेऽपि पौरुषव्यामौ ।हेला प्रस्तावेऽपि प्रग्रह आबन्धनेऽप्युक्तः ॥ ८०५ ॥
आर्याmetre not read in every line
meaningsव्यास
वेर्ग्रहे चाजयस्त्वाह विस्तारात् पृथगेव वै ।वाक्यप्रभेदेऽप्येतत् तु केचिन्नेच्छन्ति सूरयः ॥ १७२३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
विस्तारेण गतार्थत्वात् त्रि तु स्याद्विगतग्रहे ।विभूतिस्तु स्त्रियामूतौ विभोरैश्वर्यसम्पदोः ॥ १७२४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsविगतग्रह
doubtful
वियामो वियमो यामो यमः संयामसंयमौ ।निग्रहस्तु निकारेऽपि विग्रहः समरेऽपि च ॥ १७१५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसमर
युद्धे देहे विस्तरे च कुशमुष्टौ च विष्टरः ।विभ्रमः संशये भ्रान्तौ शोभायां चाथ वालुका ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful