गान
gānaक्ली · neut.In 12 kośas: 10 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
गीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गे (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 त्यं (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्त्री प्रतिश्रुत्प्रतिध्वाने गीतं गानमिमे समे ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गीतं गानमिति प्रोक्तं वाद्यमातोद्यमिष्यते ।नृत्यं तु ताण्डवं लास्यं त्रितयं नाट्यमुच्यते ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संगीतं प्रेक्षणार्थेऽस्मिञ्शास्त्रोक्ते नाट्यधर्मिका ।गीतं गानं च गान्धर्वे गेयं स्त्री गीतिरित्यपि ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गीतिर्गीतं गानं गेयं गान्धर्वमप्यस्मिन् ।अग्रस्थिततन्त्रीकं गेयपदं शुष्क[48a]गानं यत् ॥ २ ॥
उपगीतिः
genderक्लीneut.
गीतं नृत्यं च वादित्रं त्रयं संगीतमुच्यते ।गीतं गानं गेयं गीतिर्नादो गन्धर्व एव च ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गे (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सङ्गीतमीक्षणार्थेऽस्मिन् शास्त्रोक्ते नाट्यधर्मिका ।गीतं गानञ्च गान्धर्वं गेयं गीतिश्च कथ्यते ॥ ४०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्री प्रतिश्रुत् प्रतिशब्दः प्रतिध्वानं प्रतिध्वनिः ।गीतं गानं निबद्धं स्यादनिबद्धमपि द्विधा ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कणिर्ह्रादो रसो ध्रूणा घोषो गुंजनमुंजने ।गंजनं मशनं कानं गानं कोरणरेदभणे ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अब्रह्मण्यमवद्यं स्यान्निष्ठा निर्वहणं समे ।गीतं गेयं च गानं च यत्तु तन्त्रीसमुद्भवम् ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गान as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु गीतघातस्तु काण्डे प्रहृतौ च पोतः पुनर्वहित्रे पृथुके च पुंसि । लोतं तु मुष्टेऽश्रुणि ना तु मेषे गीतं पुनः शब्दितगानयोः स्यात् ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.16.13
- कोषकल्पतरु गीतिवीतिर्गतौ चाथ नये च नीतिः प्राप्तावपि स्यादथ वृत्तभेदे । गानेऽपि गीतिः प्रमदे तु हार्दे योगान्तरे प्रीतिरनङ्गपत्न्याम् ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 6.16.54
- नानार्थार्णवसंक्षेप गीतगीर्णौ तु स्त्र्यथ गीतं क्ली गाने गानस्य कर्मणि । त्रि स्त्री तु गीता योगस्य पट्टेऽन्यस्त्वाह कश्चन ॥ ३४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.349
- नानार्थार्णवसंक्षेप गेयगृहकारीत्यथो गेयं क्ली गाने गातरि त्रिषु । गातव्येऽप्यथ गेष्णो ना साममात्रे तनोरपि ॥ ३६७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.367
- शब्दरत्नावली गीतिगीतिर्गाने छन्दसि स्त्री गीतं गाने च शब्दिते । गुप्तिः कारागृहे स्त्री स्याद् रक्षणेऽवकरस्थले ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.11
- शब्दरत्नावली गेयगृहासक्तमृगादौ ना चास्वैरिपक्षयोस्त्रिषु । गेयं गानेन गेयो ना? गातव्ये गायने त्रिषु ॥ गोप्यो ना चेटिकापुत्रे रक्षणीये तु वाच्यवत् । चव्या स्त्री तु वचायां स्याच्चविकेतु नपुंसकम् ॥ चयः समाहृतौ वृन्दे प्राकारमूलबन्धने । चित्या स्मृता चितौ स्त्री तु चित्यं नृतकचित्यके ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.13
- त्रिकाण्डशेष गीतगतिर्यात्रादशोपायाः शण्डः सूर्यश्च गोपतिः । गृही सत्री गृहपतिर्गीतं शब्दितगानयोः ॥ १५५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.155