रस

रस as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् कटुरसे कटुः कट्वकार्ये त्रिषु मत्सरतीक्ष्णयोः ॥ ३५ ॥ Amarakośa 3.3.35
• हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) धातुपृथिव्यादिषु भूतेषु शरीरेषु रसादिषु । लोहेषु च स्मृतो धातुः स्वभावे गैरिकादिषु ॥ ८५७ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.857
• धरणिकोश कटुकटुस्तीक्ष्णे सुगन्धे च अकार्ये मत्सरे रसे । कटुः कटुतरायां स्याद्दूषणेऽपि कटु स्मृतः ॥ Dharaṇikośa 10.3.3
• धरणिकोश लवणधिषणस्त्रिदशाचार्ये धिषणा धीरपि स्मृता । लवणाः कथिता भेदाः समुद्ररसरक्षसाम् ॥ Dharaṇikośa 14.2.18
• धरणिकोश शान्तशान्तो रसान्तरे ? दान्ते शान्तोऽतिमुक्तपादपः । सेतुर्वरुणवृक्षे स्यात्सेतुरालौ प्रकीर्तितः ॥ Dharaṇikośa 15.2.18
• धरणिकोश तिक्ततिक्तो रसे पर्पटिकौषधौ च तिक्तं सुगन्धे कटुका च तिक्ता । सितो निरुद्धे धवले समाप्ते ज्ञाते सिता स्यादशुचप्रकारे ॥ Dharaṇikośa 15.2.19
• धरणिकोश रौद्ररौद्रो यमे आतपे च रौद्रं नाट्ये रसान्तरम् । क्षेत्रं वपुषि केदारे सिद्धस्थानकलत्रयोः ॥ Dharaṇikośa 26.2.16
• धरणिकोश सत्त्वसत्त्वं द्रव्ये स्वभावेऽपि पिशाचादौ गुणे रसे । आयुधे व्यवसाये च वृद्धौ प्राणेषु जन्तुषु ॥ Dharaṇikośa 28.3.3
• कोषकल्पतरु सूतकरसे सूतकोऽस्त्री जनौ त्वन्त्यलिङ्गः पशौ लूनकोऽथ त्रये भिन्नवाची । पुमान्कीचको दैत्यभेदे च वेणौ बधौ( ? )हीरको वृत्तभेदे तु षण्ढे ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.1.68
• कोषकल्पतरु एककप्रसेकः स्रुतौ सेचने वक्त्रलाला- स्रुतौ स्यादथ द्रोणिकायां जलस्य । विचारे रहोऽर्थे च शस्तो विवेक- स्त्रिषु त्वेकको निःसहाये रसे ना । कङ्कोलके मृणाले कोरकमस्त्री च कुड्मलार्थेऽपि । अभिलाषोत्सवनर्म- प्रीतिविवा[253a]हीयगीतसूत्रादौ ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.75
• कोषकल्पतरु कटुस्याच्चाटावुदरे चटुर्निगदितो व्रत्यासनेऽथो कटु- र्दुर्गन्धे च रसे पुमान्सरिषपे स्त्री रोहिणीकङ्गुषु ॥ Koṣakalpataru 6.10.9
• कोषकल्पतरु दारुणमञ्जिष्ठातिविषात्रिवृत्सु वनिता तद्रागवत्स्वन्यव- द्वृक्षे पुंसि रसान्तरे च करुणः प्रोक्तो दयायां स्त्रियाम् । सूर्ये वारिपतौ तरौ च वरुणोऽथो कुब्जपुष्पे भवे- देरण्डे तरुणः स यूनि परवत्स्याद्दारुणो ना रसे ॥ १८ ॥ Koṣakalpataru 6.15.18
• कोषकल्पतरु लवणस्वर्लोके परमेष्ठिनीह वरुणो गोत्रे तु मूले पदे शाखादौ भ्रमणे स्त्रियां न चरणोऽन्त्ये रासभे च ध्वनौ । रक्षोभिद्रसयोस्तु पुंसि लवणः कान्तौ स्त्रियामन्यव- त्तद्युक्ते करणस्तु वैश्यवृषलीपुत्रे च काये कृतौ ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.15.19
• कोषकल्पतरु भीषणस्याद्भीषणो दारुणगाढवाची त्रये रसे कु[282a]न्दुरुकीभवेऽन्त्ये । कल्याणमक्षय्यहिरण्यभद्रे खड्गे कृपाणश्छुरिकादिषु स्त्री ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.15.28
• कोषकल्पतरु शान्तकान्तोऽश्मभेदे नरि तत्पटस्थ(?) प्रिये मनोज्ञे त्रितयेऽथ योषित् । नारीफलिन्योरथ पुंसि शान्तो रसेऽतिमुक्ते दमितेऽन्यवत्स्यात् ॥ ३३ ॥ Koṣakalpataru 6.16.33
• कोषकल्पतरु तिक्ततिक्तो रसे ना सुरभौ च षण्ढे किरातके पर्पटके स्त्रियां तु कट्व्या[288b]मथो रिक्तमरण्य उक्तं शून्येऽन्यवत्स्याद्धुसृणे तु रक्तम् ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.35
• कोषकल्पतरु मधुरपुमाननग्नौ विधुरोऽन्तिमे तु विश्लेषणे स्याद्विकलेऽन्यवच्च । स्त्रियां रसालार्थ[क]एष दिष्टो रसे विषे स्यान्मधुरो नृलिङ्गः ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.15
• कोषकल्पतरु द्रवद्रवो रसे नर्मणि ना गतौ च प्रद्राववाची च धवस्तु पत्यौ ॥ ८९ ॥ Koṣakalpataru 6.29.89
• कोषकल्पतरु तामरसतामरसं तु सरोजे ताम्रे स्वर्णेऽपि संप्रोक्तम् । व्याडिप्रभृतिषु च रसे सिद्धरसः स्यान्महारसस्तूक्तः ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.31.17
• नानार्थार्णवसंक्षेप धातुस्वर्णे रेतसि पाषाणे शरीरे गैरिके रसे । अस्थ्नि स्वभाव आकारे स्याद्भूवादिसुबन्तयोः ॥ ६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.65
• नानार्थार्णवसंक्षेप अम्ब्लअङ्गशालिनि तु त्रि स्यादथ सम्बोधनादिषु । अङ्गेत्यव्ययमम्ब्लस्तु षण्णामन्यतमे रसे ॥ ३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.37
• नानार्थार्णवसंक्षेप क्षाररसयोर्मिश्रणाज्जाते रसे तद्वति तु त्रिषु । काव्यं क्ली कालिदासादिग्रन्थे पुंसि तु भार्गवे ॥ १९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.196
• नानार्थार्णवसंक्षेप चुक्रचीरं क्लीच्छिद्रवस्त्रे च वल्कले च स्त्रियां त्वसौ । झिल्लिकासंज्ञकीटे स्याच्चीरी चुक्रस्तु ना रसे ॥ ४२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.428
• नानार्थार्णवसंक्षेप पटुपपीस्तु सूर्ये रश्मौ च ना हस्तिनि तु स द्वयोः । पटुः पुंसि पटोल्याख्यवल्लीजातौ रसान्तरे ॥ ७३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.732
• नानार्थार्णवसंक्षेप यूषमागधीसंज्ञके पुष्पवल्लिभेदेऽथ यूषवाक् । व्यञ्जनस्य रसे न स्त्री छायायां तु स्त्रियामियम् ॥ १०७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1070
• नानार्थार्णवसंक्षेप आत्रेयीक्ली तु सामविशेषे स्याद् द्वयोस्त्वत्रेरपत्यके । अबहुष्वेव धातौ तु शारीरे रससंज्ञके ॥ १७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.175
• नानार्थार्णवसंक्षेप बीभत्सबीभत्सः कथितः पार्थे नाट्यस्थे च रसान्तरे । तद्वदर्थे पुनस्त्रि स्यात् क्रूरे चाथ स्त्रियामियम् ॥ १२५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1258
• नानार्थार्णवसंक्षेप मधुरमधुका श्यामकङ्गौ स्यान्मधुपर्ण्यां च भाषिता । रभसेन बहुज्ञेन मधुरस्तु पुमान् रसे ॥ १३३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1335
• नानार्थार्णवसंक्षेप शृङ्गारकटिसूत्रे भवेत् पुसां पादबन्धनवस्तुनि । अपि स्याद्दन्तिनां ना तु शृङ्गारः स्याद्रसान्तरे ॥ १८५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1850
• नानार्थार्णवसंक्षेप पङ्करसरविवह्योरथो पङ्करसः शीधौ तथा रसे । पङ्कस्याथाम्बुदे स्त्रीणां स्तने मु(क्ते ? स्ते) पयोधरः ॥ ८१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.81
• नानार्थार्णवसंक्षेप स्वादुरसस्वादौ तु स्याद्रसे पुंसि बहुव्रीहौ तु भेद्यवत् । साधारणं तु सामान्ये त्रिस्तत्रापि यदा स्त्रियाम् ॥ ६६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.664
• परमानन्दीयनाममाला क्षारमोक्षे च मङ्गले क्षारो रसे काचे गुडादिके । क्षुद्रा वेश्या नटी व्यङ्गी क्षरो मेघे क्षरं जले ॥ ३८१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.29.381
• शब्दरत्नावली करुणईक्षणं नयने दृष्टौ ईरिणं शून्य उषरे । उषणा स्त्रीकणायां स्यादुषणं मरिचेऽपि च ॥ एषणी व्रणमार्गानुसारिण्यां मानभेदके । करुणा स्त्री कृपायाञ्च करुणो रसवृक्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.26
• शब्दरत्नावली भीषणभरणं पोषणादौ च क्लीबं स्याद्वेतने भृतौ । भीषणो रसशल्लक्योः प्रघाढे दारुणे त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.55
• शब्दरत्नावली लवणरोहिणी कण्ठरुग्तारासोमवल्ककटम्भरेः । लवणं सैन्धवादौ तु ना सिन्धौ रसरक्षसोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.58
• शब्दरत्नावली तिक्तजातीफले च मालत्यां छन्दस्यश्मन्तिकासु च । ज्ञातिस्ताते सगोत्रे च पुमानप्रसवेऽपि च ॥ ततं वाद्यव्याप्तयोर्ना मारुते विस्तृते त्रिषु । तातः पितरि पूज्ये स्यादनुकम्प्ये च पुंस्ययम् ॥ तिक्तः सुगन्धरसयोः पर्पटे तु नपुंसकम् । तिक्ता च कटुरोहिण्यां वचनादौ तु वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.14
• शब्दरत्नावली रौद्ररौद्रं धर्मे रसे क्लीबं चण्डायां स्त्री भीषणे त्रिषु । वज्रो योगान्तरे पुंसि क्लीबं धात्र्याञ्च बालके । वज्रा स्नुहीगुडुच्योस्तु वज्री स्रुह्यन्तरे स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.41
• शब्दरत्नावली शृङ्गारशुषिरं मूषिके च्छिद्रवंश्यादिवाद्यभेदयोः । शुविराप्योषधीभेदे भवेद्रन्ध्रान्विते त्रिषु ॥ शृङ्गारः सुरते नाट्ये रसे ना गजभूषणे । क्लीबं चूर्णे च सिन्दुरे लवङ्गेऽपि च कुत्रचित् ॥ सम्बरो दैत्यभिच्छैलमृगभिन्मीनभित्सु च । बुद्धभेदे पुमान् क्लीबं जले बौद्धव्रतेऽपि च ॥ सङ्करोऽग्निचटत्कारे समार्जन्यवपुञ्जिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.107
• शब्दरत्नावली द्रवतत्त्वं विलम्बिते नृत्ये परमात्मस्वरूपयोः । द्रवः प्रद्रावरसयोः स्यान्नर्मतरसोरपि । दवो दावो वन्यवह्न्यावरण्ये च भवेद्वयम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.8
• शब्दरत्नावली हासगुरौ तुरगभेदे स्याद्भूधरविहगान्तरे । हासो रसे च हसने हिंसा तु घातचौर्ययोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.13
• शब्दरत्नाकर भावद्रव्यमात्ररसोत्पत्तिस्वभावात्मसु चेङ्गिते । गजभेदे वृषे भद्रः शुभे क्लीब उरौ त्रिषु ॥ १९७२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1972
• शब्दरत्नाकर कषायकाञ्चनं हेम्नि वृक्षे तु काञ्चनः काञ्चनी निशा । क्वाथे कुथे कषायोऽस्त्री निर्यासे सौरभे रसे ॥ २०७३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2073
• शब्दरत्नाकर चपलचपले त्रिषु केशे ना चिकुरश्चपलो रसे । तडिति स्त्री द्रुते क्लीबश्चत्वरस्तु चतुष्पथे ॥ २०८९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2089
• शब्दरत्नाकर प्रणयप्रयोगः स्यात् कर्मविधौ ग्राम्यधर्मकुसीदयोः । प्रणयः संस्तवे प्रेम्णि याचने सौहृदे रसे ॥ २१२१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2121
• शब्दरत्नाकर लवणलवणस्तु रसे दैत्ये लवणं सैन्धवादिके । गमने चोपवासे च लङ्घनं लालसा द्वयोः ॥ २१५७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2157
• तन्त्राभिधान एभयं ज्ञानं कृषा(शा) धीरा जङ्घा सर्वसमुद्भवः । वह्निर्विष्णुर्भगवती कुण्डली मोहिनी रसः ॥ ३६ ॥ Tantrābhidhāna 2.12.36
• तन्त्राभिधान थकृष्णो बुद्धिर्विकर्मा(र्णा) च दक्षनासाधिपोऽमरः । वरदा भोगदा केशो वामजानू रसो(पो)ऽनलः ॥ १०७ ॥ Tantrābhidhāna 2.34.107
• त्रिकाण्डशेष कषायउदयोऽद्रावुन्नतौ च कषायः सुरभौ रसे । कायः स्वभावे लक्ष्ये च सङ्घे मूर्त्तौ कदैवते ॥ ३०८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.308
• त्रिकाण्डशेष क्षारभस्मकाचरसाः क्षाराः कारुः कारकशिल्पिनोः । कर्बुरो राक्षसे पापे कर्बुरं शबले जले ॥ ३३६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.336
• त्रिकाण्डशेष षाडवसुखं क्षेमं शिवं शम्यामलकी चाभया शिवा । षाडवस्तु रसे रागे सैन्धको लवणाश्वयोः ॥ ४२४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.424
• त्रिकाण्डशेष बीभत्सरसे क्रूरे च विकृतौ बीभत्सस्त्रिषु नाऽर्ज्जुने । व्यासो मुनौ च विस्तारे बर्हिर्ना कुशशुष्मणोः ॥ ४५२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.452
• वैजयन्ती क्षारकण्ठो गलेऽन्तिके शब्दे कपयोऽर्केभवानराः । गुडभस्मरसाः क्षाराः क्षोदो रजसि पेषणे ॥ १३ ॥ Vaijayantī 6.1.13
• वैजयन्ती शरशंबो वज्रे लोहमयवलये मुसलाग्रगे । शरो रसाग्रसारेऽपि शूकोऽनुक्रोशशुंगयोः ॥ ५८ ॥ Vaijayantī 6.1.58
• वैजयन्ती मधुक्षौद्रादौ तद्रसेऽप्यस्त्री ना वसन्ते रसेऽसुरे । चैत्रे मधूके क्ली त्वप्सु मद्ये पुष्परसे मधु ॥ ६१ ॥ Vaijayantī 6.5.61
• वैजयन्ती कषायरागे क्वाथे कषायोऽस्त्री निर्यासे सौरभे रसे । कान्तार इक्षुभेदे ना न स्त्री व्यध्वे महावने ॥ २२ ॥ Vaijayantī 7.5.22