नृत्त
nṛttaक्ली · neut.In 13 kośas: 16 synonym verses, 7 as a meaning of another word.
गीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गे (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 त्यं (wrong syllable)
genderक्लीneut.
ताण्डवं नटनं नाटयं लास्यं नृत्तं च नर्तनम् ।जायाजीवस्तु शैलूषः शैलालिभरतो नटः ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भ्रकुंसश्च भ्रुकुंसश्च भ्रकुंसोऽपि भृकुंसवत् ।नृत्यं नृत्तं लास्यकं च लास्यं स्यादालसोऽलसः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एकमात्रिकतालेन सूडाद्याः स्युरनेकधा ।नाट्यं तौर्यत्रिकं गीतं नृत्तं वाद्यं त्रयं च तत् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ग्रामसंदिग्धमित्येवं दशधा गीतदुष्टता ।नर्त्तनं नटनं नाट्यं नृत्यं नृत्तं च ताण्डवम् ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
करताली करर्द्धिः स्त्री तालमध्ये तु कुक्कुटी ।स्त्रियां गुणनिका च स्यात्ताण्डवं तु न योषिति ।नृत्यं नृत्तं नर्तनं च नाट्यं नटनं लास्ययुक् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
गीतं वाद्यं तथा नृत्तं तौर्यं नाट्यं प्रकीर्तितम् ।संगीतमथ गीतं तु गेयं गान्धर्वमेव तत् ॥ १९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नृत्तं लास्यं तथा नृत्यं ताण्डवं नाट्यनर्तने ।नटनं चोच्चताले स्यात्पानगोष्ठ्यामपि स्मृतम् ॥ १९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लास्यं नृत्तं नर्त्तनकं नाट्यं नर्त्तनताण्डवे ।विपञ्ची तुंबिनी तन्त्री वीणा सप्तस्वरस्वना ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नर्तनं नटनं नृत्यं नृत्तं नाट्यं च ताण्डवम् ।लास्यञ्चेति हि वामानि कथ्यन्ते कोविदैः किल ॥ ४०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अक्षराणि चवर्गादिपञ्चेत्युक्तं मनीषिभिः ।नृत्यं नृत्तञ्च नटनं नाट्यं नाटश्च नर्तनम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सन्ध्या स्यात् सन्धया साकं संप्रत्याङ्भ्यः परः श्रवः ।वर्जे वर्जनं वृजनं, नृत्ये नृत्तं च नर्त्तनम् ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र्ज (wrong syllable)
genderक्लीneut.
समाने गीतगान्धर्वे रागास्तु ललितादयः ।नटनं नर्तनं नाट्यं नृत्तं लास्यं तु तन्मृदु ॥ ९४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नृत्तमाभ्यन्तरं नाम कालिका तु विवर्णिका ।रोमाञ्च उल्लूकसनं वीक्षणं तु निभालनम् ॥ १८२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वेणुध्माः स्युर्वैणविकाः पाणिवादास्तु पाणिघाः ।नृत्तं गीतं वाद्यमिति नाट्यं तौर्यत्रिकं त्रिकम् ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ताण्डवोऽस्त्री नृत्तलास्यनटनाक्षजनर्तनम् ।नटितिर्नाटकी रासो नृत्तं बाह्यं स्वकल्पितम् ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नृत्त as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप नाट्यनृत्ते तौर्यत्रिके च क्ली त्रि तु नाटयितव्यके । नारं क्ली भारताद्वर्षाद् दक्षिणे प्रतिजानके ॥ ६८१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.681
- नानार्थार्णवसंक्षेप ताण्डवताण्डवस्त्वस्त्रियां नृत्ते तृणभेदे च भाषितः । तारणस्तु पुमान् मासे सङ्क्रान्त्यवधिके रवेः ॥ ८५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.851
- शब्दरत्नाकर हरणशुकवर्णे च हृदयं हृत्प्रदेशे च मानसे । हरणं करणं नृत्तं धनुषान्यास्त्रवारणम् ॥ २१८९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2189
- वैजयन्ती प्रेक्षापीडावमर्दकृपयोः प्रीतिः प्रेमप्रमोदयोः । प्रेक्षा नृत्तेक्षणे बुद्धौ बाधा दुःखनिषेधयोः ॥ २५ ॥ Vaijayantī 6.2.25
- वैजयन्ती नाट्यनेत्रं नाड्यां तरोर्मूले वस्त्रे दृशि मथो गुणे । नाट्यं तौर्यत्रिके नृत्ते नालं विवरशेपसोः ॥ १७ ॥ Vaijayantī 6.3.17
- वैजयन्ती यापनयापनं स्यान्निरसने नृत्ते प्रस्थापनेऽपि च । लक्षणं कार्षिके चिह्ने नाम्नि मुद्रांगसंपदोः ॥ २८ ॥ Vaijayantī 7.3.28
- वैजयन्ती हरणहिरण्यं काञ्चने वित्ते मानभेदेऽप्यकुप्यके । हरणं करणे नृत्ते चापेनान्यास्त्रवारणे ॥ ३९ ॥ Vaijayantī 7.3.39