कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

डिम्भ

ḍimbhaपुं · masc.

In 12 kośas: 9 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.338 · p. 17
बालः पाकः शिशुर्डिम्भः पोतः शावः स्तनंधयः ।पृथुकार्भोत्तानशयाः क्षीरकण्ठः कुमारकः ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्ता (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह सिंहादिवर्गः Amarakośa 2.5.54
पोतः पाकोऽर्भको डिम्भः पृथुकः शावकः शिशुः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.502 · p. 57
बालः पाकोऽर्भको गर्भः पोतश्च पृथुकः शिशुः ।शावो डिम्भश्च विज्ञेयो वटुर्माणवको मतः ॥ ५०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.90 · p. 30
अस्थ्नस्त्वक्स्नायुशैथिल्यमथोत्तानशयास्त्रिषु ।पाकोऽर्भकः शिशुः शावः पृथुको डिम्भ इत्यपि ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.17 · p. 199
शिशौ शावः कुमारोऽर्भोऽर्भकः पा[72b]कः स्तनंधयः ।बाल-डिम्भोत्तानशय-क्षीरकण्ठ-मृडंकणाः ॥ १७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.3 · p. 101
बालस्तनंधयौ पोतः पाको डिम्भः कुमारकः ।शिशुः शावोऽर्भकः क्षीरकण्ठोत्तानशयावपि ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति अङ्गवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.1.12 · p. 21
बालः स्तनंधयः पोतः पाको डिम्भोऽर्भकः शिशुः ।कुमारः पृथुकः शावः क्षीरकण्ठः किशोरकः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.497 · p. 63
बालो डिम्भः शिशुः शावः पोतः पाकः स्तनन्धयः ।अर्भोत्तानशयौ चैव क्षीरकण्ठः कुमारकः ॥ ४९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.823 · p. 104
अर्भकः पृथुको डिम्भः पाकः पोतः शिशुश्च सः ।पक्षिपोतस्तु पिल्लाकश्चञ्चुस्त्रोटिः सृपाटिका ॥ ८२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.134
कुम्भौ घटेभमूर्धांशौ डिम्भौ तु शिशुबालिशौ ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास भपादः Dharaṇikośa 23.1.2 · p. 138
शुभो योगे शुभं क्षेमे डिम्भः शिशौ च बालिशे ।शम्भुरर्हच्छिवो ब्रह्मा स्तम्भः स्थूणाजडत्वयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 शि (wrong syllable)
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ बान्ताः Koṣakalpataru 6.24.39 · p. 276
योगे शुभं स्यात्कुशले तु षण्ढेव्याजे निभोऽस्त्री सदृशेऽन्यवच्च ।दम्भस्तु कल्के नरि कैतवे चडिम्भोऽर्भके बालिशके तथैव ॥ ३९ ॥
इन्द्रवज्रा
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.4.10 · p. 40
स्यात् प्रशस्ततरे वृद्धतरे डिम्भस्त्ववोद्धरि ।शिशौ तिल्यस्तु तैलीने तिलसाधौ तिलाय च ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास टकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.14.3 · p. 189
डिम्भो बाले जडेऽप्युक्तो डिम्बोऽथ डमरे भये ।
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भान्ताः Śabdaratnāvalī 7.24.6 · p. 251
जृम्भस्त्रिषु विकाशे च जृम्भरणे स्फारितेऽपि च ।डिम्भः स्याद्वालिशे मध्ये क्षत्रिये शावकेऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 म्भर (syllable split)
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.1928 · p. 235
डिम्भः प्लीह्नि खगापत्ये ढक्कावाघे सरित्यपि ।धुतक्ष्णि तक्ष्णि च त्वष्टा तालस्तु नरके द्रुमे ॥ १९२८ ॥
अनुष्टुप्

डिम्भ as a meaning in nānārtha verses

  • धरणिकोश बालहाला सुरा समुद्दिष्टा हालः स्याच्छालवाहनः । बालः केशाज्ञडिम्भेषु ह्रीबेरेऽश्वेभपुच्छयोः ॥ Dharaṇikośa 27.2.11
  • कोषकल्पतरु रुदथस्यात्सारमेये रुदथो बुधे तु योगिन्यपि स्याद्विदथो नृलिङ्गः । स्याल्लोकपाले भरथो धवेऽपि विश्वासहेतौ शपथः शयौ च ॥ ४ ॥ Koṣakalpataru 6.18.4
  • शब्दरत्नाकर पोतपोतःप्रवहणे डिम्भे पाकः पचनडिम्भयोः । कालस्य चावधौ प्रैषः प्रेषणे मर्दनेऽपि च ॥ १९५४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1954