त्रोटि
troṭiस्त्री · fem.In 16 kośas: 18 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
विहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः ।नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः ॥ १३१६ ॥पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका ।त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् ॥ १३१७ ॥पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः ।
metre not recognised
विहगपुंविहंगमपुंखगपुंपतगपुंविहंगपुंशकुनिपुंशकुन्तिपुंशकुनपुंविपुंवयस्क्लीशकुन्तपुंनभसंगमपुंविकिरपुंपत्त्ररथपुंविहायस्पुंद्विजपुंपक्षिन्पुंविष्किरपुंपतत्रिन्पुंपतत्पुंपतङ्गपुंपित्सत्पुंनीडजपुंअण्डजपुंचञ्चुस्त्रीचञ्चूस्त्रीसृपाटिकास्त्रीत्रोटिस्त्रीपत्त्रक्लीपतत्रक्लीपिच्छक्लीवाजपुंतनूरुहक्लीपक्षपुंगरुत्पुंछदपुंपक्षतिस्त्री
genderस्त्रीfem.
स्त्री पक्षतिः पक्षमूलं चञ्चुस्त्रोटिरुभे स्त्रियौ ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पेशीकोशः स्मृतोऽण्डश्च कुलायो नीड उच्यते ।चञ्चुश्चञ्चूस्तथा त्रोटिर्डयनं गगने गतिः ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
त्रोटिस्त्रोटी च पेशिः स्यात् पेशी शावश्च शावकः ।उर्णनाभोऽप्यूर्णनाभिर्मूषली मुसली भवेत् ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रियां चञ्चुश्च चञ्चूश्च त्रोटिस्त्रोटी सृपाटिका ।स्त्री पक्षतिः पक्षती द्वे पक्षमूले छदोऽस्त्रियाम् ॥ १९८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वाहा स्वाहा गुहा भङ्गी वसतिर्विपणी द्युतिः ।पेश्यायनी त्रोटिनाभ्यौ नालिर्वासिश्च वर्वरिः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पतेरो विष्किरोऽण्डोत्थो वलूकाङ्गः कठाकवः ।वयोऽन्तिमेऽथ तुण्डं स्यात्सृपाटी त्रोटिरित्यपि ।चञ्चू-चञ्च्वौ गरुत्त्वस्त्री पुंसौ पक्ष-च्छदावुभौ ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
घण्टा घोण्टा कुक्कुटिः शाटि-पट्यौराटिश्चाटिर्गृष्टि-विष्टी वटिश्च ।त्रोटिः कोटी कर्कटी पर्कटी चपोटा चोटी वर्चटी मर्कटी च ॥ ४५ ॥
शालिनी
genderस्त्रीfem.
शकुन्तशकुनौ तुल्यौ चञ्चूस्त्रोटिः सृपाटिका ।पक्षः पत्रं पतत्रं च वाजः पिच्छं तनूरुहम् ॥ २१९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गोला दोला वेला मेला हेला फेला नासा बाहा ।स्वाहा कक्षा रिक्षामिक्षा राक्षा भिस्सा मूर्वा त्रोटिः ॥ ५७ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
छदःपत्रं गरुत्पक्षं पतत्रं पुङ्खमाण्डजम् ।चञ्चुस्त्रोटिः चञ्चुकिका पक्षतिः पक्षमूलकम् ॥ ३८१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पक्षश्छदो गरुत्पत्रं पतत्रं च तनूरुहम् ।वाजोऽस्य पक्षतिर्मूलं चञ्चुस्त्रोटिः सृपाटिका ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चञ्चुश्चञ्चूस्तथा त्रोटिः सृपाटी च सृपाटिका ।पत्रं पिच्छं पतत्रञ्च वाजः तथा तनूरुहम् ॥ २३८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
स्त्रियश्चञ्चुश्च चञ्चूश्च त्रोटिस्त्रोटी च चञ्चुका ।प्रडीनोड्डीनसंडीनान्येताः पक्षिगतिक्रियाः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्मृपाटी चञ्चुश्चञ्चूवत् त्रोटिस्त्रोटी, तनूरुहे ।पिच्छं पिञ्छं पतत्रं च पत्रं पक्षो नरि स्मृतः ॥ ३४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ञ्चु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
अर्भकः पृथुको डिम्भः पाकः पोतः शिशुश्च सः ।पक्षिपोतस्तु पिल्लाकश्चञ्चुस्त्रोटिः सृपाटिका ॥ ८२३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तुटितृटिकटित्रोटिकुटिकोटिकरोटयः ।गौल्यालिकुहलीपालीमधूलीधूलिकेलयः ॥ २३०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 तृ (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
पेशी कोशश्च डिंबोऽण्डं त्रोटिश्चंचुः सृपाटिका ।डयनं गतिरुड्डीनसंडीनादि विशेषकम् ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
त्रोटि as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश चञ्चुचञ्चुस्त्रोट्यां तथैवाण्डे गोनाडी चैव कीर्तितः । मोचः शोभाञ्जने मोचा शाल्म[18]ली कदली तथा ॥ Dharaṇikośa 5.2.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप चञ्चुचपले तु त्रिषु स्त्री तु चञ्चुस्त्रोटौ पतत्त्रिणः । एरण्डे नाथ चर्मी ना भूर्जद्रौ शङ्करस्य च ॥ ४०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.408
- शब्दरत्नावली चञ्चुचञ्चुरेरण्डमृगयोः पुंसि त्रोटौ स्त्रियामपि । त्वक् स्त्रियान्तु वल्कले स्यात् चर्मण्यपि गुडत्वचि ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.6