निर्देश
nirdeśaपुं · masc.In 13 kośas: 10 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
आज्ञा शिष्टिर्निराङ्निभ्यो देशो नियोगशासने ।अववादोऽप्यथाहूय प्रेषणं प्रतिशासनम् ॥ २७७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
genderपुंmasc.
उचितं भजमानं च प्राप्तं चाथ समर्थनम् ।संप्रधारणानुवादो निर्देशोपि निदेशकः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आज्ञा शिष्टिर्निराङ्विभ्यो देशो नियोगः शासनम् ।अनुवादोऽप्यथाहूय प्रेषणं प्रतियातनम् ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.doubtful
आज्ञायामवधानः(वादः?) स्यान्निर्देशः शिष्ट इत्यपि ।मर्यादायां स्थितिः संस्था धारणाथापराधने ॥ २७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपग्राह्यं ढौकनिका प्राभृतोपायनोपदाः ।आज्ञा नियोग आदेशो निर्देशः शासनं वचः ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ज्ञेयं सुवचनं चापि सन्देशवाक् तु वाचिकम् ।अथाऽऽज्ञा शासनं शिष्टिः निर्देशश्च नियोगकः ॥ ४०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderपुंmasc.
समर्थनं भवेत् सम्प्रधारणा च समर्थना ।आज्ञाववादो निर्देशो निदेशः शासनं तथा ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रुशती रुषती सर्वे त्रिलिङ्गा वाच्यलिङ्गतः ।आज्ञायां स्यान्निराङ्निभ्यो देशोऽथाङ्गीकृतौ पुनः ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
अपराधो मन्तुरेनः खसृमं विप्रियागसी ।अपवादस्तु निर्देशो निदेशः शासनं तथा ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संदेश उक्तो निकटे च देशेस्याच्छासनोपांशुगिरोर्निर्देशः ।आदर्श उक्तो नरि दर्पणेऽपिस्याट्टिप्पणे च प्रतिपुस्तकेऽपि ॥ २२ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 2, syllable 9 र्नि (wrong syllable)
भेद्यलिङ्गस्तु विज्ञेयो देशहीने मनीषिभिः ।निर्वादः परिवादे ना वादहीने तु भेद्यवत् ॥ १०३२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदेशहीन
doubtful
आज्ञायामपि निर्देशो निषधोऽनलभूभृतोः ।निकारस्तु तिरस्कारे धान्योत्क्षेपणशाठ्ययोः ॥ २१११ ॥
अनुष्टुप्
meaningsआज्ञा
निर्देश as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् अवष्टब्धब्रह्मबन्धुरधिक्षेपे निर्देशेऽथावलम्बितः । अविदूरोऽप्यवष्टब्धः प्रसिद्धौ ख्यातभूषितौ ॥ १०४ ॥ Amarakośa 3.3.104
- कोषकल्पतरु समयआचारे शपथे मतौ च समयः सिद्धान्तनिर्देशयोः भाषायां कृतिकारके निगदितः सङ्केतवाची तथा । काले योषिति [40a]नाथ लक्षगृहयोरेकार्थमाजिव्रजे स्यादेकीकरणे च संहतिमतां तद्वत्परात्मन्यपि ॥ ६२ ॥ Koṣakalpataru 6.26.62
- नानार्थार्णवसंक्षेप समयक्रियाकारे चाजयस्तु ब्रूते निर्देशसम्पदोः । भाषायां च वयं त्वेनं ब्रूमहे सङ्गमे नरि ॥ १८७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1872
- परमानन्दीयनाममाला आज्ञापीडने बन्धनेऽथाज्ञा निर्देशे शपथेऽपि च । आशीः सर्पस्य दंष्ट्रायामिष्टवस्तुप्रशंसने ॥ ५४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.54
- शब्दरत्नावली समयसन्नयः समवाये ना पृष्ठस्थायिबलेऽपि च । समयश्च क्रियाकाले निर्देशे भावकालयोः ॥ सङ्केतशपथाचारसिद्धान्तधिषणासु च । सरण्युर्ज्वलने पुंसि वारिवाहे समीरणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.51
- शब्दरत्नावली अपअप चौर्ये च निर्देशे विकृतौ च विपर्यये । विनियोगे वर्जनार्थे हर्षापकृष्टयोरपि ॥ अपि सम्भावनाशङ्काप्रश्नगर्हासमुच्चये । कामचारक्रियायुक्तपदार्थे च निगद्यते ॥ उप दाक्षिण्यसामर्थ्यहीवात्मय … । अधिकार्थे समीपे च दाषाख्याननिदर्शने । आश्चर्यकरणे दाने मारणे व्याप्तिलिप्सयोः ॥ उपमारम्भपूजासु भवेदुद्योग इत्यपि । Śabdaratnāvalī 8.1.44