अपवाद
apavādaपुं · masc.In 13 kośas: 11 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 19 as a meaning of another word.
स्यादवर्ण उपक्रोशे वादो निःपर्यपात्परः ।गर्हणा धिक्क्रिया निन्दा कुत्सा क्षेपो जुगुप्सनम् ॥ २७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
अवर्णाक्षेपनिर्वादपरीवादापवादवत् ।उपक्रोशो जुगुप्सा च कुत्सा निन्दा च गर्हणे ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपवाद उपक्रोशो निर्वादावर्णवादपरिवादाः ।एकार्थाः कथ्यन्ते गर्हा निन्दा जुगुप्सा च ॥ १४८ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
विकल्प(त्थ?)नं मृषाश्लाघा निन्दा कुत्सा च धिक्कृतिः ।जुगुप्सा गर्ह[45a]णा क्षेपोऽपवादोऽवर्ण इत्यपि ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
परिवादापवादौ च निर्वादावर्णधिक्क्रियाः ।कुत्साक्रोशौ तथा गालिं विरुद्धवचनं विदुः ॥ १८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपक्रोशोऽवर्णवादः कौलीनं वचनीयता ।जुगुप्सा गर्हणा निन्दा निर्वादश्चापवादवत् ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपक्रोशोऽपवादश्च गर्हा गर्हश्च गर्हणा ।जुगुप्सनं जुगुप्सा च निन्दा कुत्सा च धिक्क्रिया ॥ ३९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपक्रोशोऽपवादः स्यादववादो विकुत्सनम् ।अगम्यागमनं युक्तं तवेत्यादिकभाषणम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निष्पर्यपात्परो वादो, जुगुप्सा च जुगुप्सनम् ।गर्हणा गर्हणं गर्हो, रतशापे तु क्षारणा ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
अवर्णवादो निर्वादोऽप्यपवादो विरूक्षणम् ।क्षारणं गर्हणं निन्दा जुगुप्सागालिकुत्सनाः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपराधो मन्तुरेनः खसृमं विप्रियागसी ।अपवादस्तु निर्देशो निदेशः शासनं तथा ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपवाद as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् कलङ्कउत्सङ्गचिह्नयोरङ्कः कलङ्कोऽङ्कापवादयोः । Amarakośa 3.3.5
- धरणिकोश कलङ्कअलीके त्वप्रियासत्ये सूतकौ जन्मपारदौ । अभीकौ कामुकात्रस्तौ कलङ्कोऽङ्कापवादयोः ॥ Dharaṇikośa 1.1.9
- धरणिकोश निन्दाभद्रं सुखे च कल्याणे निन्दा कुत्सापवादयोः । सम्पल्लक्ष्म्यां गुणोत्कर्षे शरत्संवत्सरे ऋतौ ॥ Dharaṇikośa 17.1.3
- धरणिकोश कौलीनकौपीनं च विनिर्दिष्टमकार्यं गुह्यचीरयोः । कौलीनं पशुभिर्युद्धे कुलीनत्वापवादयोः ॥ Dharaṇikośa 19.2.39
- कोषकल्पतरु अभिशस्तिअपवादे तु जनानामभिशस्तिः प्रार्थनायां च । गन्धवती मद्यभुवोर्योजनगन्धानगर्योश्च ॥ ७८ ॥ Koṣakalpataru 6.17.78
- कोषकल्पतरु निन्दाकुन्दोऽस्त्रियां स्यात्कुसुमप्रभेदे शस्त्रादिकोत्तेजनयन्त्रकेऽपि । निन्दापवादेऽपि च कुत्सने स्यात् Koṣakalpataru 6.19.14
- नानार्थार्णवसंक्षेप निन्दानिशा रात्रौ हरिद्रायां निन्दा कुत्सापवादयोः । निधा निधाने पाश्यायां पाश्या पाशकदम्बकम् ॥ ६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.60
- नानार्थार्णवसंक्षेप जन्यजन्योऽपवादे नात्रार्थेऽमरदत्तोऽब्रवीन्नपि । जनवादे तु पुंस्येनं सिंहः क्लीबेऽजयोऽपठत् ॥ ४५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.454
- नानार्थार्णवसंक्षेप कलङ्ककलङ्कस्त्वपवादे च चिह्ने च कलहः पुनः । युद्धे द्वन्द्वे च करभः पुनः कीर्तित आतपे ॥ ६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.65
- नानार्थार्णवसंक्षेप कौलीनअपवादे कुलीनत्वे ग्रहणं त्विन्दुसूर्ययोः । उपरागे चोपलब्धौ वन्द्यादानादरेषु च ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.29
- परमानन्दीयनाममाला कलङ्ककन्दलं तु नवाङ्कूरे कपाले कलहे ध्वनौ । कलङ्कस्त्वपवादेऽङ्के कमलं जलताम्रयोः ॥ ११७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.117
- परमानन्दीयनाममाला पदपदं त्राणे क्रमे स्थानेऽपवादव्यवसाययोः ॥ २८३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.283
- शब्दरत्नावली कलङ्ककलङ्कोऽङ्केऽपवादे स्यात् कालायसमलेऽपि च । कर्णिका करिहस्ताग्रे हस्तमध्याङ्गुलावपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.43
- शब्दरत्नावली अभिशस्तिअनुमतिः कलाहीनशशाङ्कानुज्ञयोरपि । अभिशस्तिः प्रार्थनायामपवादेऽपि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.157
- शब्दरत्नावली निन्दानिन्दा स्थियान्तु कुत्सायामपवादे च दुष्कृतौ । पदं वाक्ये व्यवसाये शब्दप्रदेशयोरपि ॥ पादे च पादचिह्णो च स्थाने त्राणे च वस्तुनि । अङ्के च श्लोकपादे च क्लीबं स्यात्किरणे पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.3
- शब्दरत्नाकर कलङ्ककलङ्कोऽङ्केऽपवादे च कलिङ्गः खगदेशयोः । करेणुर्ना गजे स्त्री तु करिण्यामथ कञ्चुकः ॥ २०५७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2057
- वैजयन्ती निन्दानिष्ठोत्कर्षे व्यवस्थायां नाशेऽन्ते व्रतयज्ञयोः । भित्तिमूले प्रधौ नेमिर्निन्दा कुत्सापवादयोः ॥ २१ ॥ Vaijayantī 6.2.21
- वैजयन्ती कलङ्ककौशिको गुल्गुलूलूकशक्रर्षिष्वाहितुण्डिके । कलंकोंऽकेऽपवादे च कलहो द्वन्द्वयुद्धयोः ॥ १७ ॥ Vaijayantī 7.1.17
- वैजयन्ती कौलीनकौलीनं प्राणिभिर्द्यूते कुलीनत्वापवादयोः । गुह्येऽकार्ये च कौपीनं गन्धनं तु प्रकाशने ॥ १३ ॥ Vaijayantī 7.3.13