पुरीष
purīṣaक्ली · neut.In 12 kośas: 12 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
पुष्पिका तु लिङ्गमलं विड्विष्ठावस्करः शकृत् ।गूथं पुरीषं शमलोच्चारौ वर्चस्कवर्चसी ॥ ६३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
मूत्रं प्रस्राव उच्चारावस्करौ शमलं शकृत् ॥ ६७ ॥पुरीषं गूथवर्चस्कमस्त्री विष्ठाविशौ स्त्रियौ ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उच्यते वर्च उच्चारो वर्चस्कोऽवस्करः शकृत् ।गूथं कीटं च विट् विष्ठा पुरीषं शमलं मलम् ॥ ६३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मृन्मृत्तिकाऽत्र भेदे तु मृत्स्ना मृत्सा च कथ्यते ।मृच्चूर्णे तु पुरीषः स्याल्लोष्टं लोष्ट इतीरितः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्लीबे गूथं पुनर्वर्चः पुरीषं शमलोऽस्त्रियाम् ।पर्दनं गुदजे शब्दे तत्र कुस्मितमित्यपि ॥ २४८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उल्बमस्त्री च कललं शुक्रार्तवघनेऽस्त्रियाम् ।मूत्रं वस्तिमलं किट्टोत्थ (?) मनुष्यजलं स्रवः ॥प्रस्रावश्च भवेन्मेहोऽथोच्चारावस्करौ समौ ।वर्चः पुरीषं लेण्डं च शकृच्छमलमन्तिमे ॥विष्ठा न स्त्री गूथ-मल-वर्चस्का विड्विषौ न ना ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विष्ठा गूथपुरीषे च वर्चस्कं वर्चसा सह ।विट् शकृच्छमलोच्चारौ [75] परिकर्म त्वलंकृतिः ॥ २८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उच्चारोऽवस्करो वर्चो वर्चस्कं शमलं शकृत् ।विट् विष्ठाऽशुचि गूथं वै पुरीषं चेति मन्यते ॥ १०२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उच्चारावस्करौ कल्कं पुरीषं मलवर्चसा ।कर्परः स्यात् कपालोऽस्त्री ललाटास्थि च कल्वनः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुरीषं शमलं वर्चः शकृद्विष्ठाविशौ स्त्रियौ ।गूथवर्चस्कमस्त्री स्यादुच्चारावस्करौ समौ ॥ १११८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लोष्टोऽस्त्री दरिणिर्न क्ली लेष्टुर्ना मृत्तु मृत्तिका ।पुरीषं मृत्तिकाचूर्णं मृत्सा मृत्स्ना प्रशस्तमृत् ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लसीका लसिका रक्तरसमांसविपाकजाः ।पूयं तु कुणपं दूष्यं पुरीषं शमलं शकृत् ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पीयूषं त्वमृते दुग्धे नवसूतगवीभवे ।पुरीषं मृत्तिकाचूर्णे विष्ठायां सलिलेऽपि च ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
पुरीष as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् वर्चस्तेजःपुरीषयोर्वर्चो महस्तूत्सवतेजसोः । Amarakośa 3.3.450
- कोषकल्पतरु मलकिट्टे पुरीषे कृपणे तु पापेऽन्यव- च्छलस्तु भृङ्गीगणधा[65b]तृवाची । अन्त्ये शलल्यां च खिलं तु वेधे स्यात्सारसंक्षिप्तकवाचि षण्ढे ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.28.53
- कोषकल्पतरु वर्चस्विष्णौ बुधे ब्रह्मणि चाथ पापे- ऽपराध आगोऽथ पुरीषदीप्त्योः । रूपेऽपि वर्चोऽथ सुधांशुपुत्रे पुमांश्च वेदे त्वभिलाषके च ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 6.31.99
- नानार्थार्णवसंक्षेप विसर्गविटङ्कः पादपाङ्गे च गृहस्यावयवेऽपि च । विसर्गस्तु परित्यागे पुरीषेऽथ विवेकवाक् ॥ २०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.201
- नानार्थार्णवसंक्षेप कश्मलहेमाद्यैश्चित्रिते चर्मण्यथ स्त्री कमला श्रियाम् । मृगे तु द्वे कश्मलं तु क्लीबं मोहपुरीषयोः ॥ ३२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.329