कीट
kīṭaपुं · masc.In 11 kośas: 12 synonym verses, 18 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
बुक्कं स्यादग्रमांसं च तिलकं क्लोम कथ्यते ।कृमिः कीटस्तु नीलङ्गुः पुलकश्च समः स्मृतः ॥ ६३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उच्यते वर्च उच्चारो वर्चस्कोऽवस्करः शकृत् ।गूथं कीटं च विट् विष्ठा पुरीषं शमलं मलम् ॥ ६३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गोसिंहाजमृगाद्यर्द्धं धनुरन्त्यं चतुष्पदा ।कीटस्तु कर्कटो राशिर्वृश्चिकोऽपि सरीसृपः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अली च चञ्चरीकः स्यात्पर्यायान्मधुपुष्पयोः ।लिट्पः कीटः पालिपालौ पालितः सूदनः पुनः ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सृपाटसटकीटानां स्यात्किराटचपेटयोः ।किटस्फटघटानां च तथा वर्वटकैटयोः ॥ ११७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
अष्टपादूर्णनाभिः स्याल्लालास्रावः क्रिमिः कृमिः ।नीलङ्गुः कृकलश्च स्यान्नीलाङ्गुः कृमिरान्तरः ।नीलाङ्वादिर्द्वीन्द्रियोऽथ द्वंद्वे कीटो बहिर्भवः ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंस्त्रीm. f.
श्रोण्योषध्योः कटः कीटः शाटः स पाटवत्स्फटः ।किलाटो वरटो**ऽवटुश्चोटश्चपेटवत् ॥ २१ ॥
metre not recognised
genderपुंस्त्रीm. f.
अन अन्ते यस्य तदिदमनान्तं अकर्त्तरि अन्प्रत्ययान्तं यत्प्रातिपदिकं तन्नपुंसके विद्धि जानीहि । "नपुंसकाद्भावे क्त" इत्यत्र "वर्तमाने ल्युट् चे"ति ल्युट् । "युवोरनामि"त्यनादेशः । वचनं भजनं भाजनं पानं आसनं प्रयाणं शासनम् । अधिकरणमित्यादि । अकर्त्तरीति किम् । "नन्द्यादिभ्यो ल्युट्" । नन्दनः मरणः मदनः कुलनः शतनः दमनः सङ्कर्षणः मधुसूदनः जनार्दन इत्यादि । अनिः स्त्रियामेव ।एवकारोऽवधारणार्थः । "आक्रोशे नञ्यनिः" । यथा इयमम्भोजनिः अकारणिः अहरणिः अखादनिः अशरणिरित्येवमादिः । अण च अप्च अणापौ यौ तौ पुंस्युक्तौ । णौ अण् चेत्यण् प्रत्ययः । त्यागः उपदेशः उपसर्गः इत्यण्प्रत्ययः । निघः पर्वतः । किञ्चान्यौ मन्युमृत्यू पुंसि भवतः । अयं मन्युर्दया शोकश्च । मृत्युर्नाशः ।पटपुटकटघटचण्टवाटजूटवटा हि पुंस्युक्ताः ।अवटखटपट्टकिराटकीटाश्च कूटतटयोश्च नपुंसकता ॥ २८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
पिपीलिकः शल्यकशुण्डिका चतुरुष्कशुङ्गौ घुटिकः सृपाटः ।चोटः किलाटो वरटः स्फटश्चकीटः सटः शाटफटौ घटोऽपि ॥ १०९ ॥
उपजातिः
genderपुंस्त्रीm. f.
कृमिः क्रिमिश्च नीलङ्गुर्नीलाङ्गुः कीट इत्यपि ।कर्णकीटा शतपदी स्याद्भीरुः शतपादिका ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीलांगा कृमिरन्तर्जः क्षुद्रः कीटो बहिर्भवः ।पुल्लकास्तूभयेऽपि स्युः कीकसाः कृमयोऽणवः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कीट as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कृमिगमो द्यूतप्रभेदः स्यादपर्यालोकिते गमः । कृमिः कीटश्च लाक्षा च कृमिश्च कृमिले खरे ॥ Dharaṇikośa 24.2.5
- कोषकल्पतरु खर्जूमन्थे प्रहस्ते च खजाऽथ पिञ्जो वधे **ण्यां च गुणैः प्रदिष्टः । खर्जूः स्त्री खर्जूरे कण्ड्वां कीटेऽथ मर्जूः स्त्री । रजके शुद्धौ सर्जू रुद्रे स्वर्गे च वाणिजे तडिति ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.7.30
- कोषकल्पतरु तन्दुरीणपर्वण्यपि स्यादथतन्दुरीणः कीटे तथा तन्दुलतोयके च । प्रवारणं वारणकामदाने- ऽध्वर्यौ हुताशे जुहुराण इन्दौ ॥ ५९ ॥ Koṣakalpataru 6.15.59
- कोषकल्पतरु वातरायणकलिवृक्षे रोमाञ्चे भवति तथा रोमहर्षणं क्लीबे । निष्फलपुंस्युन्मत्ते क्रकचे कीडे( ? )च कूटे च ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.15.70
- कोषकल्पतरु कृमिकिर्मी पलाशे गृहहेमपुत्र्योः स्त्रियां तदेनेहसि पुंसि सर्मः । ऊर्मिर्द्वयोर्वेगतरंगभङ्ग- प्रकाशलेखार्तिषु वेदनायाम् । स्याद्वस्त्रसंकोचन उत्कतायां कृमिः क्रिमिर्ना जतुकासु कीटे ॥ ७३ ॥ Koṣakalpataru 6.25.73
- नानार्थार्णवसंक्षेप पुस्तदर्वीकराख्यभुजगभेदे कीटकृमिष्वपि । कीटेषु च पुरं तु क्ली पुंस्यन्ये गेहदेहयोः ॥ ७९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.793
- परमानन्दीयनाममाला कालीप्लवे दिगम्बरे कीशः कीलः शङ्क्वग्नितेजसोः । कान्ता स्त्रियां प्रियङ्गौ च काली कीटे नवाम्बुदे ॥ ९७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.97
- परमानन्दीयनाममाला कीकसकदम्बो निकुरम्बे द्रुविशेषे शिखरे तथा । कीकसो वानरे कीटे कश्मलं पङ्कपापयोः । ॥ १२४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.124
- परमानन्दीयनाममाला द्रुणभृङ्गे कीटे द्रुणं चापे कच्छपान्तरखड्गयोः । द्रोणी बेडान्तरे भूध्रसंधावथ दिवं जले ॥ २३६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.16.236
- परमानन्दीयनाममाला पुण्ड्रपुण्ड्रः कीटे च वासन्त्यां चित्रके तिलकेऽपि च । इक्षुभेदे पुण्डरीके पशुर्मेषे मृगान्तरे ॥ २९६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.296
- शब्दरत्नावली कीटककीचको दैत्यभेदे स्यात् वंशमात्रे सरन्ध्रके । वातोद्धूतस्वनद्वंशे तथा रक्षोविशेषके । कीटकः पुंसि कीटे स्यात् निष्ठुरे पुनरन्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.52
- शब्दरत्नावली मशकमधुका स्त्री मधुपर्ण्यां क्लीबे यष्टिमधुष्वपि । मशकश्चर्मभेदे स्यात् कीटरोमप्रभेदयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.118
- शब्दरत्नावली वृश्चिकवृश्चिको राशिभेदे स्याद् द्रूणे कीटौषधीभिदोः । वृषाङ्कः साधुशिवयोः भल्लातकमहल्लयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.142
- शब्दरत्नावली खर्जूरीखर्जूः स्त्रियान्तु कण्डूतौ खर्जूरी द्रुमकीटयोः । गञ्जा खनौ स्वरागे(?) स्यात् तथा पामरसद्मनि ॥ Śabdaratnāvalī 7.8.8
- शब्दरत्नावली तुण्डरीणतुण्डरीणो वर्वरे स्यात्तण्डुलोदककीटयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.78
- शब्दरत्नावली निष्प्रयोजननिष्प्रयोजनः पुंसि स्यात्सरणद्रुमकीटयोः । Śabdaratnāvalī 7.15.100
- शब्दरत्नावली कृमिकामिः पुंसि कामुके स्यादथ रत्यामपि स्त्रियाम् । किंक्षेपे च वितर्के च वाच्यवत्प्रश्ननिन्दयोः ॥ कृमिः क्रिमिः पुंसि कीटे लाक्षायां कृमिले खरे । किर्मी स्त्री हेमपुत्याञ्च शालापलालयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.5
- शब्दरत्नावली पुण्ड्रपुण्ड्रः स्यान्माधवीवल्ल्यां दैत्यभेदेक्षुभेदयोः । कीटे चित्रे पुण्डरीके ना पुं भूम्नि च निवृति ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.32