विलोम
vilomaवि · adj.In 9 kośas: 9 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
प्रतिकूलं तु विलोममपसव्यमपष्ठुरम् ।वामं प्रसव्यं प्रतीपं प्रतिलोममपष्टु च ॥ १४६५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 वि (wrong syllable)
genderविadj.
सुखाशोऽपि विलोमः स्याज्जम्बूको जम्बुकोऽपि च ।अप्युद्दामः संवृतः स्याद्दुन्दुभिस्तस्य तु प्रिया ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रसव्यं प्रतिकूलं स्यात्प्रतिलोममपष्ठुरम् ।विलोममपसव्यं च प्रतीपं वाममित्य[174a]पि ॥ २० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
प्रसभं तलभं च[229a]भं च शुष्मंकिलिमं कृत्रिमतिग्मधाममीर्मम् ।तलिमं च तोक्म-युग्मेस्तोमं सूक्ष्मं विलोमवत्प्रदिष्टम् ॥ ४ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
सरूपस्तु सवर्णोऽपि प्रतिबिम्बं प्रतिच्छन्दः ।अपष्ठुरं विलोमं च प्रतिकूलमपष्ठु च ॥ ३४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 च्छ (wrong syllable)
genderविadj.
उक्तं जल्पितमाख्यातं भाषितं कथितोदिते ।प्रतिकूलं विलोमं च प्रतीपं वाममेव च ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विलोमञ्च प्रसव्यञ्च प्रतीपं चाप्यपष्ठु वै ।वामं च नव नामानि प्रतिकूलस्य सन्ति वै ॥ २६६४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शूर्मिः शूर्मी च तालव्यदन्त्यादी शूर्म इत्यपि ।वामे वि-प्रतितो लोममपष्ठूरमपष्ठुरम् ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.doubtful
सव्यं वामं शरीरं स्यादपसव्यं तु दक्षिणम् ।प्रतिलोमं प्रतीकूलं प्रतीपं च विलोमवत् ॥ १६८३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्त्री स्यादामलकीगतोऽरघट्ठविषये त्वन्त्येऽथ वारस्त्रियांगौलोमी सितदूर्विकासुवचयोः स्त्री दन्तिबन्धे पुनः ।अर्चायां करिणस्तथानुकरणे कोषप्रवीणैर्मता
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
meaningsअरघट्ट
doubtful
विलोम as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु प्रतीककामे भोगे कुतुके कौतुकमच्छिन्नमङ्गले चापि । दीपाङ्गयोः प्रतीकः प्रतिकूलविलोमयोः परवत् । विश्वामित्रे वृत्रशत्रावुलूके व्यालग्राहे गुग्गुलौ कोशविज्ञे । पुंलिङ्गः स्यात्कौशिकः कौशिकी तु कात्यायन्यां स्यात्स्रवन्तीविशेषे ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.77
- शब्दरत्नावली प्रतीकप्रतीकः प्रतिकूले स्याद् विलोमेऽवयवेऽपि च । पद्मकं पद्मकाष्ठे च बिन्दुजालकयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.97