प्रसव्य

prasavyaवि · adj.

In 14 kośas: 13 synonym verses, 5 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1465 · p. 55

प्रतिकूलं तु विलोममपसव्यमपष्ठुरम् ।वामं प्रसव्यं प्रतीपं प्रतिलोममपष्टु च ॥ १४६५ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 वि (wrong syllable)

प्रतिकूलवि विलोमवि अपसव्यवि अपष्ठुरवि वामवि प्रसव्यवि प्रतीपवि प्रतिलोमवि अपष्टुवि

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.143

प्रसव्यं प्रतिकूलं स्यादपसव्यमपष्ठु च ।

अनुष्टुप्

प्रसव्यवि प्रतिकूलवि अपसव्यवि अपष्ठुवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.743 · p. 85

प्रतिकूलं प्रतिलोमं प्रतीपमुक्तं प्रसव्यमेकार्थम् ।अपवारितं च पिहितं संवीतं संवृतं स्थगितम् ॥ ७४३ ॥

आर्या

प्रतिकूलवि प्रतिलोमवि प्रतीपवि प्रसव्यवि अपवारितवि पिहितवि संवीतवि संवृतवि स्थगितवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.144 · p. 230

निरर्गलमबाधं स्यात्प्रसव्यं प्रतिकूलकम् ।अपसव्यमपष्ठु स्यादपष्ठुलमपि क्वचित् ॥ १४४ ॥

अनुष्टुप्

निरर्गलवि अबाधवि प्रसव्यवि प्रतिकूलकवि अपसव्यवि अपष्ठुवि अपष्ठुलवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.20 · p. 24

प्रसव्यं प्रतिकूलं स्यात्प्रतिलोममपष्ठुरम् ।विलोममपसव्यं च प्रतीपं वाममित्य[174a]पि ॥ २० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

प्रसव्यवि प्रतिकूलवि प्रतिलोमवि अपष्ठुरवि विलोमवि अपसव्यवि प्रतीपवि वामवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.349 · p. 95

अपसव्यप्रतीपेऽपि प्रसव्यं तद्विशेषतः ।वपुरङ्गं तथा सव्यमपसव्यं च दक्षिणे ॥ ३४९ ॥

अनुष्टुप्

अपसव्यवि प्रतीपवि प्रसव्यवि वपुस्क्ली अङ्गक्ली सव्यवि

genderविadj.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.702 · p. 118

उच्चावचं नैकभेदं मर्मस्पृक् स्यादरुन्तुदम् ।प्रसव्यं प्रतिकूले स्यादुद्दामं तु निरर्गले ॥ ७०२ ॥

अनुष्टुप्

उच्चावचवि नैकभेदवि मर्मस्पृश्वि अरुन्तुदवि प्रसव्यवि उद्दामवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2664 · p. 430

विलोमञ्च प्रसव्यञ्च प्रतीपं चाप्यपष्ठु वै ।वामं च नव नामानि प्रतिकूलस्य सन्ति वै ॥ २६६४ ॥

अनुष्टुप्

विलोमवि प्रसव्यवि प्रतीपवि अपष्ठुवि वामवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.43 · p. 166

निरर्गलमबाधं स्यात् द्वयं बाधाविवर्जिते ।प्रतिकूले प्रसव्यं स्यादपसव्यमपष्ठु च ॥

अनुष्टुप्

निरर्गलवि अबाधवि प्रसव्यवि अपसव्यवि अपष्ठुवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि षष्ठः काण्डः Śabdaratnākara 6.63 · p. 254

प्रसव्यमपसव्यं चोच्छृङ्खले तु निरर्गलम् ।अनर्गले भिन्ने त्वन्यदन्यतरदपीतरत् ॥ ६३ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 न्य (wrong syllable)

प्रसव्यवि अपसव्यवि निरर्गलवि अनर्गलवि अन्यवि अन्यतरवि इतरवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1629 · p. 196

प्रसव्यो निघ्न आयत्तो वशोऽधीनश्च गृह्यकः ।स्युर्मार्गणे याचनकयाचकार्थिवनीयकाः ॥ १६२९ ॥

अनुष्टुप्

प्रसव्यवि निघ्नवि आयत्तवि वशवि अधीनवि गृह्यकवि मार्गणवि याचनकवि याचकवि अर्थिन्वि वनीयकवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1682 · p. 202

अनुलोमोऽनुकूलः स्यादनूचीनस्तदर्थकः ।प्रसव्यं प्रतिकूलार्थमपसव्यमपष्ठु च ॥ १६८२ ॥

अनुष्टुप्

अनुलोमवि अनुकूलवि अनूचीनवि प्रसव्यवि प्रतिकूलवि अपसव्यवि अपष्ठुवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.28 · p. 203

परच्छंदः पराधीनः परवान् परतंत्रकः ।निघ्नः प्रसव्य आयत्तो विधेयो गृह्यको वशः ॥ २८ ॥

अनुष्टुप्

परच्छन्दवि पराधीनवि परवत्वि परतन्त्रकवि निघ्नवि प्रसव्यवि आयत्तवि विधेयवि गृह्यकवि वशवि

genderविadj.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास यार्धश्लोकः Dharaṇikośa 25.2.36 · p. 156

ब्राह्मण्यं ब्राह्मणत्वे स्यात्समूहे च द्विजन्मनाम् ।प्रसव्यं कविभिः प्रोक्तं प्रतिकूलानुकूलयोः ॥

अनुष्टुप्

meaningsप्रतिकूल अनुकूल

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ यान्ताः Koṣakalpataru 6.26.74 · p. 297

उक्तं प्रसव्यं ह्यनुकूलवाचिप्रतीपवाचि त्वपरस्य लिङ्गे ।प्रणाय्य उक्तोऽप्यभिलाषहीने-ऽप्यसम्मते चाथ मुनौ च बिल्वे ॥ ७४ ॥

उपजातिः

meaningsअनुकूल प्रतीप

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् वाच्यलिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.38 · p. 44

असम्मते च निष्कामे प्रसव्यं पुनरुच्यते ।प्रतिकूलेऽनुकूले च सव्यदक्षिणयोरपि ॥ ३८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsप्रतिकूल अनुकूल सव्य दक्षिण

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश यान्ताः Śabdaratnāvalī 7.26.44 · p. 261

आचारशपथाधीनच्छिद्रविश्वासहेतुषु ।पर्यायः स्यात्क्रमे पुंसि प्रकारेऽवसरेऽपि च ॥प्रलयोऽपायकल्पान्तमृत्युमूच्छासु पुंस्ययम् ।पर्यण्योऽपि घनस्वाने स्वतद्घनमहेन्द्रयोः ॥प्रसव्यं प्रतिकूले स्यादनुकूलेऽपि वाच्यवत् ।प्रणाय्योऽनभिलाषे स्यात्तथा चासम्मतेऽपि च ॥

अनुष्टुप्

meaningsप्रतिकूल अनुकूल

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.4.18 · p. 255

प्रहतौ क्षुण्णव्युत्पन्नौ प्रयतौ पूतसंस्कृतौ ।सव्यायत्तौ प्रसव्यौ द्वौ प्रवृद्धौ प्रसृतैधितौ ॥ १८ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ण्ण (wrong syllable)

meaningsसव्य आयत्त