कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

सर्प

sarpaपुं · masc.

In 21 kośas: 20 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 81 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.1304 · p. 50
जाहको गात्रसंकोची मण्डली नकुलः पुनः ।पिङ्गलः सर्पहा बभ्रुः सर्पोऽहिः पवनाशनः ॥ १३०२ ॥भोगी भुजंगभुजगावुरगो द्विजिह्वव्यालौ भुजंगमसरीसृपदीर्घजिह्वाः ।काकोदरो विषधरः फणभृत्पृदाकुर्दृक्कर्णकुण्डलिबिलेशयदन्दशूकाः ॥ १३०३ ॥दर्वीकरः कञ्चुकिचक्रिगूढपात्पन्नगा जिह्मगलेलिहानौ ।कुम्भीनसाशीविषदीर्घपृष्ठाः स्याद्राजसर्पस्तु भुजंगभोजी ॥ १३०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह पातालभोगिवर्गः Amarakośa 1.8.9
सर्पः पृदाकुर्भुजगो भुजङ्गोऽहिर्भुजङ्गमः ॥ ६ ॥आशीविषो विषधरश्चक्री व्यालः सरीसृपः ।कुण्डली गूढपाच्चक्षुःश्रवाः काकोदरः फणी ॥ ७ ॥दर्वीकरो दीर्घपृष्ठो दन्दशूको बिलेशयः ।उरगः पन्नगो भोगी जिह्मगः पवनाशनः ॥ ८ ॥लेलिहानो द्विरसनो गोकर्णः कञ्चुकी तथा ।कुम्भीनसः फणधरो हरिर्भोगधरस्तथा ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.640 · p. 73
विषधरदन्दशूकपवनाशनसर्पसरीसृपोरुगव्याल-भुजगभुजङ्गकुम्भीनसपन्नगनागभोगिनः ।अहिफणभृत्पृदाकुकाकोदरकञ्चुकिचक्रिगूढपाद्,द्विरसनकाद्रवेयदर्वीकरदृक्श्रुतयो भुजङ्गमाः ॥ ६४० ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर अष्टमोपदेशः Bālaprabodhikā 8.158 · p. 80
बिलं रन्ध्रं तु सुषिरं विवरं कुहरं तथा ।सर्पः पताकः पृथगुर्भुजङ्गोऽहिर्भुजङ्गमः ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गीर्वाणभाषाभूषण Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa · त्रिविक्रम स्वर्गाधिकारो दिक्पालाधिकारश्च प्रथमस्तरङ्गः Gīrvāṇabhāṣābhūṣaṇa 1.65 · p. 13
सीसं वङ्गं च योगेष्टं लघुतारं भुजङ्गकम् ।सर्पं कुम्भीनसं वित्तं मृद्भवं सर्वतोमुखम् ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सर्पादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.16.1 · p. 363
सर्पो दर्वीकरश्चक्री कुण्डल्याशीविषश्च सः ।वायुपर्यायभक्षार्थो लेलिहानो विषायुधः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कालवर्गः Koṣakalpataru 1.4.11 · p. 40
रौद्राभ्युदयिकौ श्वेतसर्पौ मित्राह्वमैत्रकौ ।पितृचारभटौ भानुवसू तौयाह्वविश्वकौ ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पातालवर्गः Koṣakalpataru 3.1.25 · p. 304
सर्पः पृदाकुर्भुजगो भुजंगोभुजंगमाशीविष-गूढपादाः ।दर्वीकरः स्यादुरगश्च भोगीचक्षुःश्रवश्चक्रि-सरीसृपाश्च ॥ २५ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र वृक्षकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 1.11 · p. 9
दर्वीसहो दुष्प्ररोहश्चाम्पेयः स्कन्धभूषणः ।नागपुष्पः कुम्भफलो हेमसर्पद्विपाह्वयः ॥ ११ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 128 · p. 64
पन्नगोऽहिर्विषधरो लेलिहानो भुजङ्गमः ।नागोरगौ फणी सर्पः तद्वैरी विनतात्मजः ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.205 · p. 77
सर्पहा पिङ्गलो बभ्रुः सर्पो भोगी भुजंगमः ।द्विजिह्वो दीर्घजीह्वोऽहिः पृदाकुः पवनाशनः ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त चतुःपदमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.3.138 · p. 10
उरगः पन्नगो भोगी व्यालोऽहिर्जिह्मगोऽयभुक् ।दर्वीकरो विषधरः फणी सर्पो मुखामृतः ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति धरावर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.3.145 · p. 16
तैलपर्णिकमेवेदं गोशीर्षं हरिचन्दनम् ।सर्पो भुजंगो भुजगः पन्नगोऽहिर्भुजंगमः ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि देवाधिदेवविभागः Suśīlanāmamālā 2.38 · p. 6
शङ्खः सर्पश्च सिंहश्च क्रमतो लाञ्छनानि च ।तत् तत् तीर्थकृतां चैतच्चिह्नानि ज्ञापकान्यपि ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2353 · p. 380
अहिः सर्पः पृदाकुश्च पन्नगः पवनाशनः ।उरगो भुजगो भोगी भुजङ्गश्च भुजङ्गमः ॥ २३५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2370 · p. 383
सविषाः भुजगास्ते स्युर्निर्विषाः वाहसादयः ।सर्पाः स्युर्दृग्विषा लूमविषास्तु वृश्चिकादयः ॥ २३७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.14 · p. 37
सर्पो भुजगभुजङ्गभुजङ्गमसरीसृपाः ।दर्वीकरो विषधरो बिलवासी विषायुधः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 भु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.338 · p. 246
मार्जालीयश्च मार्जारोऽहौ भुजङ्गो भुजङ्गमः ।भुजगः सर्प-सूर्पौ च सरीसृपश्च गूढपाद् ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पातालाध्यायः Śabdaratnākara 1.10.298 · p. 40
सर्पः पृदाकुभुजगाहिभुजंगभोगि-कुम्भीनसोरगभुजंगमगूढपादाः ।व्यालद्विजिह्वफणिजिह्मगदन्तशूक-काकोदराण्डजसरीसृपकाद्रवेयाः ॥ २९८ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश सरीसृपाध्यायः Vaijayantī 4.1.4 · p. 148
नागा बहुफणाः सर्पास्तेषां भोगवती पुरी ।सर्पो द्विरसनो व्यालो दन्दशूकः सरीसृपः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.7 · p. 43
धूल्यश्वयोरश्वकन्दे पर्पटे मरिचेऽयसः ।सर्पस्य सीसके नागकेसरे द्विपसर्पयोः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.8 · p. 43
सङ्ख्याभेदे तु शङ्खस्य शस्त्रस्यायसि लक्षयेत् ।अपराधे तु रन्ध्रस्य व्याधेः कुष्ठाख्यभेषजे ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
meanings
doubtful
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पर्यायसंयोगन्यायप्रदर्शनाध्यायः Vaijayantī 8.6.15 · p. 282
धनुर्मकरकुंभानां क्रमाद्द्वादशराशिषु ।सर्पस्य सीसके नागकेसरे द्विपसर्पयोः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पर्यायसंयोगन्यायप्रदर्शनाध्यायः Vaijayantī 8.6.21 · p. 282
नरो भुगन्ताः सर्पस्य राजसर्पमयूरयोः ।तार्क्ष्ये चाथारिनामान्ता नकुले केकिताकर्क्ष्ययोः ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्

सर्प as a meaning in nānārtha verses