सृष्टि
sṛṣṭiस्त्री · fem.In 9 kośas: 4 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
स्वरूपं लक्षणं भावो रूपधर्मात्मरीतयः ।सृष्टिः सर्गश्च निर्माणं करणं घटनं कृतिः ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अः श्रीकण्ठः सुरेशश्च ललाटकञ्चैकमात्रकः ।पूर्णोदरी सृष्टिमेधौ सारस्वतः प्रियंवदः ॥ ५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 स्व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
क्रोधीशो धातृसंज्ञश्च चक्री सृष्टिः करादिगः ।वर्गादिर्माया देवेशः क-कारः कामगः स्मृतः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 या (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
ब्रह्म सृष्टिः खादिमश्च क्रोधीशश्च स्वरान्त(ङ्ग)कः ।दक्षदोमूलगश्चक्री कामाख्यो गणनायकः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उत्पादने चाथ सृतिर्मार्गे च गमनेऽपि च ।स्मृतिस्तु धर्मशास्त्रे स्यादुत्कण्ठाचिन्तयोरपि ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsउत्पादन
doubtful
ईशेश्वरौ प्रभौ रुद्रे पार्वत्यामीश्वरेश्वरी ।स्वभावे स्यान्निसर्गश्च सृष्टिश्चोत्पादनेऽपि च ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
meanings
सृष्टि as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् सर्गसर्गः स्वभावनिर्मोक्षनिश्चयाध्यायसृष्टिषु । Amarakośa 3.3.45
- कोषकल्पतरु इडापात्रे वाजिविभूषणे च तटिनीपात्रेऽथ गोभूबुध- स्त्रीवाणीमखपात्रभित्स्वपि शिरासृष्ट्योरिडेले मते । क्रीडा खेलनहेलयोरथ भवेच्चूडा वलभ्यां शिखा- दोर्भूषास्वथ मौलिमाल्यसरलानुक्रोशमर्दार्तिषु ॥ ८० ॥ Koṣakalpataru 6.12.80
- शब्दरत्नावली सर्गशृङ्गी स्वर्णे विषामीनभेदयोर्मृषत्रौषधे । सर्गोऽध्यायनिश्चयात्ममोक्षोत्साहादिसृष्टिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.29
- शब्दरत्नाकर सर्गस्यात् त्रिष्वाकर्णिते क्लीबे शास्त्रावधृतयोः श्रुतम् । सर्गस्तु निश्चयेऽध्याये स्वभावोत्साहसृष्टिषु ॥ २०१८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2018
- तन्त्राभिधान कचक्री प्रजापतिः सृष्टिर्दक्षस्कन्धो विशाम्पतिः । अनन्तः पार्थिवो बिन्दुस्तापिनी परमार्थकः ॥ ५७ ॥ Tantrābhidhāna 2.18.57
- तन्त्राभिधान अःकार्तिकेयोऽनिरुद्धश्च शिल्पाभिज्ञो रमापि च । सृष्टिः संहारकर्त्ता च विषं च अः-स्वरः स्मृतः ॥ १७ ॥ Tantrābhidhāna 6.17