आत्मन्

आत्मन् as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् क्षेत्रज्ञपुंस्यात्मनि प्रवीणे च क्षेत्रज्ञो वाच्यलिङ्गकः । Amarakośa 3.3.66
• नामलिङ्गानुशासनम् भावभावः सत्तास्वभावाभिप्रायचेष्टात्मजन्मसु । Amarakośa 3.3.396
• नामलिङ्गानुशासनम् स्वस्वो ज्ञातावात्मनि स्वं त्रिष्वात्मीये स्वोऽस्त्रियां धने । Amarakośa 3.3.404
• नामलिङ्गानुशासनम् पुरुषसुरमत्स्यावनिमिषौ पुरुषावात्ममानवौ ॥ २१९ ॥ Amarakośa 3.3.219
• हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) भावअग्निधनरश्मिरत्नत्रिदशविशेषेषु भवति वसुशब्दः । चेष्टात्मजन्मसत्ताभिप्रायेष्वभिहितो भावः ॥ ८५० ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.850
• धरणिकोश कअथ कान्ताः प्रकथ्यन्ते श्लोकस्यार्धेन संप्रति । कं वारि[4]णि सुखे शीर्षे कोऽर्कब्रह्मात्मवायुषु ॥ Dharaṇikośa 1.2.1
• धरणिकोश क्षेत्रज्ञसर्वज्ञः शंकरे बुद्धे क्षेत्रज्ञः शिक्षितात्मनोः । Dharaṇikośa 9.1.1
• धरणिकोश अन्तरअन्तरं स्थानतादर्थ्यछिद्रान्तर्धिविनात्मसु । भेदावसरबाह्येषु मध्यात्मीयावधिष्वपि ॥ Dharaṇikośa 26.3.36
• धरणिकोश पुद्गलपेशलं चतुरे चारौ पुद्गलो वपुरात्मनोः । कल्लोलौ रिपूल्लोलौ सरलौ वृद्धपापकौ ॥ Dharaṇikośa 27.1.6
• धरणिकोश पशुपशुर्मृगादौ छगले पशुः स्याद्यज्ञवाचकः । पशुः संसारिणामात्मा पशु दृश्यार्थमव्ययम् ॥ Dharaṇikośa 29.3.2
• कोषकल्पतरु ककः स्याद्विधा[247a]तर्यनलेऽनिलेऽर्के सख्यौ तथा चात्मनि धर्मराजे । दक्षे मयूरे नरि कं तु मौलौ नीरे सुखेऽथ त्रिषु सर्वनामा ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.1.2
• कोषकल्पतरु सर्वतोमुखशीतांशौ घनसारे शीतमयूखोऽथात्मधातृरुद्रेषु । स्यात्सर्वतोमुखोऽन्त्ये पुनरम्भस्यन्तरिक्षे च ॥ ८९ ॥ Koṣakalpataru 6.2.89
• कोषकल्पतरु अव्यक्तनिर्मोकमुक्तसर्पेऽथाव्यक्तः शंकरे विष्णौ । मूलप्रकृतौ क्लीबे महदादावात्मवाच्यपि च ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.99
• कोषकल्पतरु पुद्गलपिञ्जलं तु कुशभाजनेऽन्तिमे शोणपीतरुचि वाच्यवन्मतम् । पुद्गलो वपुषि लिङ्गकायके- ऽथात्मनि प्रथ[71a]मगो मदेहयोः ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 6.28.24
• कोषकल्पतरु स्वअर्थान्तरे त्वव्ययकं स्वभाव- ज्ञात्यात्मसु स्वो नरि के स्वकेऽस्त्री । आत्मीय उक्तः पर[76a]लिङ्गकोऽयं Koṣakalpataru 6.29.2
• कोषकल्पतरु भावआकूतचेष्टात्मजनुःषु भूतौ सत्तासु चेष्टासु पदार्थकृत्योः । लीलासु न स्त्री नृपतौ तु मेघे सुरे च देवोऽथ हृषीकगोऽन्त्ये ॥ ९८ ॥ Koṣakalpataru 6.29.98
• कोषकल्पतरु अतसवाते तथात्मन्यतसः स्त्रियां तु क्षुमाभिधायामवसोऽर्कराज्ञोः । अम्भोनिधौ स्यान्नभसोऽब्दकाले क्लीबेऽन्तरिक्षेऽप्यथ पुक्कसः स्यात् । चण्डालके च श्वपचे स्त्रियां तु स्यान्नीलिकायामपि कालिकायाम् । वनीयके स्याल्लभसो धनेऽन्त्ये- ऽर्वदोरके स्त्री पनसो[88b]द्रुभेदे ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 6.31.87
• नानार्थार्णवसंक्षेप पुम्स्ओष्ठस्थानस्वरे चाथ ग्लौर्वपुर्ग्लानिचन्द्रयोः । आकाशे दिवसे च द्युः पुमानात्मनि पौरुषे ॥ २ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.2.2
• नानार्थार्णवसंक्षेप कइडीट् च त्रिषु नाथे स्त्री मेदिन्यां कस्तु ना नगे । अर्कानिलविरिञ्चात्मशब्दबुद्धिमनः स्वपिः ॥ १ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.1
• नानार्थार्णवसंक्षेप ज्ञआत्मचान्द्रमसायन्योर्ना ज्ञो ज्ञातरि तु त्रिषु । जूर्जवे स्त्री राक्षसे द्वे त्वशब्दोऽर्थे पुमांस्त्रि तु ॥ १० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.10
• नानार्थार्णवसंक्षेप स्वअङ्गुल्यां स्त्री समाम्नाये समाम्नाताज(ने?ये)न च । द्वयोर्मनुष्ये वैश्ये च स्वं त्वात्मात्मीययोस्त्रिषु ॥ १९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.19
• नानार्थार्णवसंक्षेप अभवृक्षावयवभेदे च स्यादगो गिरिवृक्षयोः । अश्नोऽभ्रे भूधरेऽथाभो(?)वायावात्मन्यथार्कवाक् ॥ ८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.8
• नानार्थार्णवसंक्षेप यज्ञअजयस्त्वाह तन्द्रायामपि यज्ञस्तु केशवे । अग्नावात्मनि योगे च यक्ष्मस्तु व्याधिमात्रके ॥ ९७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.97
• नानार्थार्णवसंक्षेप तेजस्प्रभावे पौरुषे सत्त्वे ज्वलत्यन्नात्मनोरपि । तोकं पुत्रे च पुत्र्यां च द्रव्यं त्वर्थे गुणाश्रये ॥ ३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.30
• नानार्थार्णवसंक्षेप इनकेचित् तु जीविते प्राहुः क्रतुभेदेऽथ पुन्नपोः । इनः सूर्यात्मनोः पुंसि राजन्यन्येऽथ स त्रिषु ॥ ८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.82
• नानार्थार्णवसंक्षेप ज्योतिस्ज्योतिरात्मनि सूर्येऽग्नौ हविर्होमार्चिदीप्तिषु । ग्रहनक्षत्रतारासु नक्षत्रेऽपि विशेषतः ॥ ४९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.493
• नानार्थार्णवसंक्षेप निजआत्मीये च स्वभावे तु क्ली पुंसि त्वात्मनि स्मृतम् । निभं तु स्यान्नपि व्याजे तत् तूत्तरपदं त्रिषु ॥ ६८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.689
• नानार्थार्णवसंक्षेप ब्रह्मन्क्लीबं तु वेदे मन्त्रेऽन्ने खेऽध्यात्मात्मतपःसु च । मोक्षे जपे धने चाथ बलभद्रे व(ले?ली) पुमान् ॥ ८४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.846
• नानार्थार्णवसंक्षेप भावपदार्थमात्रे सत्तायामात्मयोनिस्वभावयोः । केचित् त्वात्मनि योनौ च प्राप्तिसंस्कारजन्मसु ॥ ८९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.893
• नानार्थार्णवसंक्षेप पुद्गलपुद्गलस्तु शरीरे स्यात् परमाणौ तथात्मनि । पुङ्गवस्त्वृषभे पुंसां श्रेष्ठे पुन्नागवाक् पुनः ॥ १६६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.166
• नानार्थार्णवसंक्षेप क्षेत्रज्ञक्षेत्रस्य विज्ञातरि च ना त्वात्मन्यथ सा स्त्रियाम् । क्षेत्रिया क्षुद्रधान्ये स्याद् गवीथुरिनि विश्रुते ॥ ५८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.580
• परमानन्दीयनाममाला कब्रह्मवायुसुहृत्केकिवह्न्युद्योतमात्मसु । कुः पापीयसि मह्यां च निवारणकुशब्दयोः ॥ १० ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.10
• परमानन्दीयनाममाला स्वसा लक्ष्म्यां सः परोक्षे स्वो ज्ञातमात्मनि च स्मृतः । स्वरव्ययं स्वर्गभद्रपरलोकगतिष्वथ ॥ ४० ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.40
• परमानन्दीयनाममाला प्रधानपरुषं कर्कशे रूक्षे पुद्गलः कायवित्तयोः । प्रधानं प्रकृतौ पूज्ये महामात्रात्मनोरपि ॥ ३०८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.308
• परमानन्दीयनाममाला भावभवो रुद्रे च सत्तायां संसारे प्राप्तिजन्मनोः । भावः सत्तास्वभावात्मकर्मचेष्टाशयेष्वथ ॥ ३३१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.331
• परमानन्दीयनाममाला यज्ञयज्ञो नारायणे यागे वह्नौ मेषात्मनोरथ । यमो ध्याङ्क्षे कृतान्ते च यानं युग्ये गतावपि ॥ ३४१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.21.341
• शब्दरत्नावली कको ब्रह्माण्डवायुसूर्याग्नियमदक्षान्मवर्हिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.1
• शब्दरत्नावली सर्गशृङ्गी स्वर्णे विषामीनभेदयोर्मृषत्रौषधे । सर्गोऽध्यायनिश्चयात्ममोक्षोत्साहादिसृष्टिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.29
• शब्दरत्नावली क्षेत्रज्ञकृतज्ञः कुक्कुरे ना तु मर्यादिन्यपि वाच्यवत् । क्षेत्रज्ञ आत्मनि छेके विदग्धे कृषकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.10.4
• शब्दरत्नावली पुङ्गलशिंशपायां स्त्रियामेव विजिले पिच्छिलं त्रिषु । पुङ्गलः सुन्दराकारे त्रिष्वात्मदेहयोः पुमान् ॥ पेशलं रुचिरे धूर्ते चतुरेऽपि च वाच्यवत् । बहुलः कृष्णपक्षाग्न्योर्वाच्यवद्भूरिकृष्णयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.79
• शब्दरत्नावली स्वस्वः पुमानात्मनि ज्ञातौ त्रिष्वात्मीपेऽस्त्रियां धने । Śabdaratnāvalī 7.29.2
• शब्दरत्नावली भावभवः प्राप्तौ हरे क्षेमसत्तासंसारजन्मसु । भावोऽभिप्रायचेष्टात्मसत्तास्वभावजन्मसु ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.16
• शब्दरत्नावली पुरुषपीयूषममृते सप्तदिवसावधिदुग्धके । पुरुषः सांख्यतत्त्वज्ञे पुन्नागभूरुहात्मनोः । पौरुषं पुरुषस्यैव प्रभावे कर्मभावयोः । ऊर्द्धविस्तृत …मारिषी दक्षमातरि ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.22
• शब्दरत्नाकर क्षेत्रक्षेत्रं तु दारकेदारपुण्यस्थानात्ममूर्तिषु । पुरे योनौ समूहेऽथ मेदिन्यां च क्षये क्षितिः ॥ १८९७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1897
• शब्दरत्नाकर भावद्रव्यमात्ररसोत्पत्तिस्वभावात्मसु चेङ्गिते । गजभेदे वृषे भद्रः शुभे क्लीब उरौ त्रिषु ॥ १९७२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1972
• तन्त्राभिधान झदुर्मुखो नष्ट आत्मा च विकटा कुचमण्डलम् । कलहंसप्रिया वामा चाङ्गुलीमध्यपर्वकः ॥ ८४ ॥ Tantrābhidhāna 2.26.84
• तन्त्राभिधान कक-श्चात्मा च समाख्यातः कः प्रकाश उदाहृतः । कं शिरो जलमाख्यातं कं सुखञ्च प्रकीर्त्तितम् ॥ ६ ॥ Tantrābhidhāna 3.6
• त्रिकाण्डशेष ककुलकौ नाककाकेन्दू क आत्मा च सुखं च कम् । पेचके स्त्रीजिते काकरुको कौलेयकः शुनि ॥ १० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.10
• त्रिकाण्डशेष इन्द्रआसारः स्यात्प्रसरणे वेगवृष्टौ सुहृद्बले । आरः शनैश्चरे भौमे इन्द्र आत्मनि वासवे ॥ ३३१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.331
• त्रिकाण्डशेष पुद्गलपरमाणौ च पीलुः स्याद्देहे चात्मनि पुद्गलः । शस्ताकारेऽप्यथ तरौ पिप्पलः पिप्पलं जले ॥ ३९८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.398
• त्रिकाण्डशेष स्वस्वोऽस्त्रियां ज्ञातिधनयोः स्वमात्मनि नपुंसकम् । आधेयधारणे सत्त्वे मेलकेऽपि च सम्भवः ॥ ४२५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.425
• वैजयन्ती इन्द्रइंद्रो विषात्मशक्रार्केष्वीश्वरे नामतः परः । इष्वोऽभिलाष आचार्य ऊमो व्योम्नि पुरेऽपि च ॥ ८ ॥ Vaijayantī 6.1.8
• वैजयन्ती यज्ञमृगस्तु मृगशीर्षेऽपि मोक्षो मृत्यौ मरुद्गिरौ । यन्ता हस्तिपके सूते यज्ञोऽग्न्यात्महरीष्टिषु ॥ ४७ ॥ Vaijayantī 6.1.47
• वैजयन्ती ज्योतिस्जीलं चर्मपुटः कोशो दृतिः करकपत्रिका । ज्योतिस्ताराग्निभाज्वालादृक्पुत्रार्थाध्वरात्मसु ॥ १० ॥ Vaijayantī 6.3.10
• वैजयन्ती इनइनास्त्वात्माधिपार्काढ्या उष्णोऽग्नौ चतुरेऽपि च । उशिर्नाग्नावुशीरेऽस्त्री न नोषः कल्यसंध्ययोः ॥ ८ ॥ Vaijayantī 6.5.8
• वैजयन्ती जीवज्ञातिभृत्या नवोढाया जन्याः स्निग्धा वरस्य च । जीवः प्राणे त्रयी ना तु जन्तावात्मनि गीष्पतौ ॥ ३३ ॥ Vaijayantī 6.5.33
• वैजयन्ती ब्रह्मन्अर्केऽग्नौ क्ली तु वेदेऽन्नं स्वाध्यात्मात्मतपःसु च । बलं रूपेऽस्थनि स्थौल्ये शक्तिरेतश्चमूषु च ॥ ५४ ॥ Vaijayantī 6.5.54
• वैजयन्ती पुरुषपिण्याकः सिह्लके किण्वे श्रीवासतिलकल्कयोः । पुरुषो धातृपुन्नागपुंस्वात्मपरमात्मनोः ॥ ४६ ॥ Vaijayantī 7.1.46
• वैजयन्ती पुद्गलप्रभवः स्यादपां मूले विक्रमे जन्मकारणे । आद्योपलब्धिस्थाने च पुद्गलो देह आत्मनि ॥ ५० ॥ Vaijayantī 7.1.50
• वैजयन्ती विश्वरहःप्रकाशौ वीकाशौ विपाकः स्वेदपाकयोः । विश्वात्मार्केऽपि विष्कंभो विस्तारप्रतिबन्धयोः ॥ ६७ ॥ Vaijayantī 7.1.67
• वैजयन्ती क्षेत्रज्ञकातरः पण्डके त्रस्नौ क्षेत्रज्ञावात्मशिक्षितौ । कुसीदमृणवृद्धौ क्ली वाच्यवद्वृद्धिजीविनि ॥ ३२ ॥ Vaijayantī 7.5.32
• वैजयन्ती ककाश्चित्तात्मार्कधीधातृवाता मूर्ध्नि सुखेऽप्सु कम् ॥ ३६ ॥ Vaijayantī 8.5.36
• वैजयन्ती स्वस्वोऽस्त्री धने त्रिषु स्वीय आत्मनि स्वजने तु ना । गूर्गुदे स्त्री प्रयत्ने ना रा न क्ली धनरुक्मयोः ॥ ३८ ॥ Vaijayantī 8.5.38
• वैजयन्ती ज्ञआत्मनि ज्ञातरि ज्ञः स्यान्ना विड्वैश्ये जने न षण् । तेशब्दः क्रीडने स्त्री स्यात् क्रीडके त्वभिधेयवत् ॥ ३९ ॥ Vaijayantī 8.5.39