श्रीकण्ठ
śrīkaṇṭhaपुं · masc.In 16 kośas: 20 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
शंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः ।कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ ॥ १९५ ॥मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः ।षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः ॥ १९६ ॥मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ च ।महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली ॥ १९७ ॥स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ ।सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः ॥ १९८ ॥पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः ।पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् ॥ १९९ ॥गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत् ।
शालिनी
शम्भुपुंशर्वपुंस्थाणुपुंईशानपुंईशपुंरुद्रपुंउड्डीशपुंवामदेवपुंवृषाङ्कपुंकण्ठेकालपुंशंकरपुंनीलकण्ठपुंश्रीकण्ठपुंउग्रपुंधूर्जटिपुंभीमपुंभर्गपुंमृत्युंजयपुंपञ्चमुखपुंअष्टमूर्तिपुंश्मशानवेश्मन्पुंगिरिशपुंगिरीशपुंषण्ढपुंकपर्दिन्पुंईश्वरपुंऊर्ध्वलिङ्गपुंएकदृश्पुंत्रिदृश्पुंभालदृश्पुंएकपादपुंमृडपुंअट्टहासिन्पुंघनवाहनपुंअहिर्बुध्नपुंविरूपाक्षपुंविषान्तकपुंमहाव्रतिन्पुंवह्निरेतस्पुंहिरण्यरेतस्पुंशिवपुंअस्थिधन्वन्पुंपुरुषास्थिमालिन्पुंव्योमकेशपुंशिपिविष्ठपुंभैरवपुंदिग्वासस्पुंकृत्तिवासस्पुंभवपुंनीललोहितपुंसर्वज्ञपुंनाट्यप्रियपुंखण्डपर्शुपुंमहादेवपुंमहानटपुंमहेश्वरपुंहरपुंपशुपतिपुंप्रमथपतिपुंभूतपतिपुंउमापतिपुंपिङ्गजटपुंपिङ्गेक्षणपुंपिनाकभृत्पुंशूलभृत्पुंखट्वाङ्गभृत्पुंगङ्गाभृत्पुंअहिभृत्पुंइन्दुभृत्पुंकपालभृत्पुंगजासुहृद्पुंपूषासुहृद्पुंपुरासुहृद्पुंअनङ्गासुहृद्पुंकालासुहृद्पुंअन्धकासुहृद्पुंमखासुहृद्पुं
genderपुंmasc.
शम्भुरीशः पशुपतिः शिवः शूली महेश्वरः ।ईश्वरः शर्व ईशानः शङ्करश्चन्द्रशेखरः ॥ ३० ॥भूतेशः खण्डपरशुर्गिरीशो गिरिशो मृडः ।मृत्युञ्जयः कृत्तिवासाः पिनाकी प्रमथाधिपः ॥ ३१ ॥उग्रः कपर्दी श्रीकण्ठः शितिकण्ठः कपालभृत् ।वामदेवो महादेवो विरूपाक्षस्त्रिलोचनः ॥ ३२ ॥कृशानुरेताः सर्वज्ञो धूर्जटिर्नीललोहितः ।हरः स्मरहरो भर्गस्त्र्यम्बकस्त्रिपुरान्तकः ॥ ३३ ॥गङ्गाधरोऽन्धकरिपुः क्रतुध्वंसी वृषध्वजः ।व्योमकेशो भवो भीमः स्थाणू रुद्र उमापतिः ।अहिर्बुध्न्योऽष्टमूर्तिश्च गजारिश्च महानटः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
शम्भुपुंईशपुंपशुपतिपुंशिवपुंशूलिन्पुंमहेश्वरपुंईश्वरपुंशर्वपुंईशानपुंशङ्करपुंचन्द्रशेखरपुंभूतेशपुंखण्डपरशुपुंगिरीशपुंगिरिशपुंमृडपुंमृत्युञ्जयपुंकृत्तिवासस्पुंपिनाकिन्पुंप्रमथाधिपपुंउग्रपुंकपर्दिन्पुंश्रीकण्ठपुंशितिकण्ठपुंकपालभृत्पुंवामदेवपुंमहादेवपुंविरूपाक्षपुंत्रिलोचनपुंकृशानुरेतस्पुंसर्वज्ञपुंधूर्जटिपुंनीललोहितपुंहरपुंस्मरहरपुंभर्गपुंत्र्यम्बकपुंत्रिपुरान्तकपुंगङ्गाधरपुंअन्धकरिपुपुंक्रतुध्वंसिन्पुंवृषध्वजपुंव्योमकेशपुंभवपुंभीमपुंस्थाणुपुंरुद्रपुंउमापतिपुंअहिर्बुध्न्यपुंअष्टमूर्तिपुंगजारिपुंमहानटपुं
genderपुंmasc.
ईशानः शशिशेखरः पशुपतिः शूली शिवः शङ्करः,शर्वः शम्भुरुमापतिश्च गिरिशः श्रीकण्ठ उग्रो हरः ।सर्वज्ञस्त्रिपुरान्तकस्त्रिनयनो रुद्रः कपर्दी भवो,भूतेशः परमेश्वरोऽन्धकरिपुर्दक्षाध्वरध्वंसकृत् ॥ ११ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
शुक्लापाङ्गो विष्णुरथः सुपर्णः पन्नगाशनः ।महेश्वरः पशुपतिः श्रीकण्ठः पाण्डुचन्दनः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वज्रपक्षः श्वेतमुखः किरीटिः सर्पकुण्डलः ।भद्रेश्वरश्चन्द्रमौलिः श्रीकण्ठः पाण्डुचन्दनः ॥ ३० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्वे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
केदारश्चन्दिलो भीमो भैरवो गजदैत्यभित् ।शितिकण्ठो गुडाकेशः श्रीकण्ठः पांशुचन्दनः ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
[10b] शंभुः शूली भगाली गिरिश-पशुपति-स्थाणु-सर्वज्ञ-सर्व-श्रीकण्ठ-श्यामकण्ठ-स्मरहर-मखभिद्-भर्ग-भालेक्षणेशाः ।कण्ठेकालः कपर्द्दि-त्रिपुरहर-हरेशान-शर्वाम्बिकेशाभूतेश-व्योमकेशान्धकरिपु-शमिर-त्र्यक्ष-गङ्गाधराह्वः ॥ ६४ ॥
स्रग्धरा
genderपुंmasc.
भूतपतिः पशुपतिः खण्डपर्शुः पिनाकभृत् ।अट्टहासी त्रिनेत्रोऽपि श्रीकण्ठेशौ पुरासुहृत् ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
महेश्वरो महादेवः श्रीकण्ठः शंकरः शिवः ।उग्रः शूली मृडः शंभुस्त्र्यम्बकश्चन्द्रशेखरः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीकण्ठो नीलकण्ठश्च गिरीशो गिरिशो हरः ।ईश ईश्वर ईशानः भीमो भर्गश्च धूर्जटिः ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गिरीशो गिरिशस्तीव्रः कपर्दी चन्द्रशेखरः ।महेश उग्रः श्रीकण्ठः शङ्करः प्रमथाधिपः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृशानुरेता गिरिशो गिरीशो नीललोहितः ।श्रीकण्ठः खण्डपरशुः कालकण्ठो दशाव्ययः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अः श्रीकण्ठः सुरेशश्च ललाटकञ्चैकमात्रकः ।पूर्णोदरी सृष्टिमेधौ सारस्वतः प्रियंवदः ॥ ५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 स्व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
श्रीकण्ठः केशवः कण्ठो निवृत्तिश्च स्वरादिकः ।अ-कारो मातृकाद्यश्च वात इत्यपि कीर्त्तितः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मातृकाद्यः स्वराद्यश्च श्रीकण्ठः केशवो लघुः ।कलाद्यः केशवः कृष्णो भूतेशः प्रथमो भवेत् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वामनासा(ऽ)तिथीशश्च श्रीकण्ठस्त्रिपुरान्तकः ।अमृतेशः स्वरः स्थाणुर्देवजु(कोऽ)ष्टस्वरः स्मृतः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीकण्ठ आद्यजो ह्रस्वो ब्रह्म चैवादिमातृका ।सुरेशश्चैव वागीशः सारस्वतो ललाटजः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शः शकारोऽथ विधाता कुमारश्चैव मन्मथः ।श्रीकण्ठः पवनो देवो वामोरुः कामरूपकः ।विशेषः कामरूपी च सौख्यदाता शुचिस्तथा ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
स्वराद्यो मातृकाद्यश्च वातः कण्ठोऽमृतेश्वरः ।विश्वेश्वरो निवृत्तिश्च श्रीकण्ठः केशवो लघुः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पन्नगारिर्विष्णुरथः सुपर्णो विहगाधिपः ।महेश्वरः पशुपतिः श्रीकण्ठः पांसुचन्दनः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्वि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
श्रीकण्ठः स्यान्महादेवे श्रीकण्ठः कुरुजाङ्गले ।नीलकण्ठः शिवो बर्ही चाटकैरश्च खञ्जनः ॥
अनुष्टुप्
षिड्गेऽपि वक्त्रावयवप्रभेदेपाण्डौ कठोरे जरठः त्रिषु स्यात् ।वैकुण्ठ इन्द्रे कुरुजाङ्गले तुश्रीकण्ठ उक्तोऽथ वरिष्ठ उक्तः ॥ ६० ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsकुरुजाङ्गल
श्रीगर्भस्तु श्रियो गर्भे खड्गे श्रीह्रदवाक् पुनः ।हृदे श्रियः प्रपायां च श्रीकण्ठस्तु महेश्वरे ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमहेश्वर
द्वितीयमर्थमाचष्टे रभसः कुरुजाङ्गले ।इत्येवमथ शुद्धान्तो गुह्ये कक्ष्यान्तरे तथा ॥ २१२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकुरुजाङ्गल
doubtful
श्रीकण्ठ as a meaning in nānārtha verses
- शब्दरत्नावली साधिष्ठसाधिष्टोऽतिदृढेऽत्पार्थे श्रीकन्ठे हरदेशयोः । Śabdaratnāvalī 7.12.14
- तन्त्राभिधान अअ-कारः केशवो विष्णुः श्रीकण्ठोऽपि स्वरादिकः । मस्तकञ्च ललाटञ्च ह्रस्वश्च वरवर्णिनि! ॥ १ ॥ Tantrābhidhāna 1.1
- तन्त्राभिधान र----------------------------------- श्रीकण्ठ उष्मा हृदयं मुण्डी त्रिपुरसुन्दरी । सबिन्दुर्योनिजो ज्वाला श्रीशैलो विश्वतोमुखी ॥ १४७ ॥ Tantrābhidhāna 2.44.147
- तन्त्राभिधान शशः सव्यञ्च कामरूपी कामरूपो महामतिः । सौख्यनामा कुमारोऽस्थि श्रीकण्ठो वृषकेतनः ॥ १५३ ॥ Tantrābhidhāna 2.47.153