कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

उपकारिका

upakārikāस्त्री · fem.

In 14 kośas: 12 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पृथ्वीकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.1.81 · p. 39
उपकारिकोपकार्या सिंहद्वारं प्रवेशनम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रि (wrong syllable)
उपकारिकास्त्रीउपकार्यास्त्रीसिंहद्वारक्लीप्रवेशनक्ली
genderस्त्रीfem.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह पुरवर्गः Amarakośa 2.2.15
सौधोऽस्त्री राजसदनमुपकार्योपकारिका ।
अनुष्टुप्
सौधपुंक्लीराजसदनक्लीउपकार्यास्त्रीउपकारिकास्त्री
genderस्त्रीfem.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.290 · p. 35
गृहभूमिस्तु वास्तुः स्याद्वाट आवेष्टको वृतिः ।गृहस्थानं स्मृतं राज्ञामुपकार्योपकारिका ॥ २९० ॥
अनुष्टुप्
गृहभूमिस्त्रीवास्तुपुंवाटपुंआवेष्टकपुंवृतिस्त्रीउपकार्यास्त्रीउपकारिकास्त्री
genderस्त्रीfem.
द्विरूपध्वनिसङ्ग्रह Dvirūpadhvanisaṅgraha · भरतमल्लिक Dvirūpadhvanisaṅgraha 82 · p. 61
मन्दिरा मन्दरा तुल्ये उपकार्युपकारिका ।प्रघाणप्रघणौ स्यातां प्रघानप्रघनावपि ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
मन्दिरास्त्रीमन्दरास्त्रीउपकारीस्त्रीउपकारिकास्त्रीप्रघाणपुंप्रघणपुंप्रघानपुंप्रघनपुं
genderस्त्रीfem.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव पूःप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.3.62 · p. 15
हर्म्यादि धनिनां वासः प्रासादस्तु प्रसादवत् ।देवभूमीशपर्यायात्सद्मार्थोथोपकारिका ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
हर्म्यक्लीप्रासादपुंउपकारिकास्त्री
genderस्त्रीfem.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुरवर्गः Koṣakalpataru 2.1.39 · p. 124
अन्नकोष्ठः कुशूलः स्याद्वलतो(?)ऽथोपकारिका ।उपकार्याथ वलभी गृहोपरि कुटी मता ॥पूर्वेषां वसतिस्थानं भवेदभिजनः पुमा[10b]न् ।आत्मना वसतिस्थानं निवासः परिकीर्त्यते ॥मण्डपोऽस्त्री जनस्थानमथ वातायनोऽस्त्रियाम् ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
अन्नकोष्ठपुंकुशूलपुंवलतपुंउपकारिकास्त्रीउपकार्यास्त्रीवलभीस्त्रीअभिजनपुंनिवासपुंमण्डपपुंक्लीवातायनपुंक्ली
genderस्त्रीfem.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त भूमिभानुः Pañcatattvaprakāśa 2.234 · p. 16
निवेशः शिबिरं वस्त्रमन्दिरमुपकारिका ।वितानं मण्डपाच्छादो वस्त्रभित्तिस्तिरष्किका ॥ २३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 न्दि (wrong syllable)
निवेशपुंशिबिरक्लीवस्त्रमन्दिरक्लीउपकारिकास्त्रीवितानक्लीमण्डपाच्छादपुंवस्त्रभित्तिस्त्रीतिरष्किकास्त्री
genderस्त्रीfem.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पृथ्वीकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.1.1701 · p. 274
राज्ञां गृहन्तु प्रख्यातं सौधं वै नृपमन्दिरम् ।उपकारिकोपकार्या चोपकर्याऽपि कथ्यते ॥ १७०१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रि (wrong syllable)
सौधक्लीनृपमन्दिरक्लीउपकारिकास्त्रीउपकार्यास्त्रीउपकर्यास्त्री
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश पुरवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.2.20 · p. 51
अथ भूपालभवनमस्त्री सौधं सुधामयम् ।उयारीति च विख्याते उपकार्योपकारिका ॥नन्द्यावर्तः स्वस्तिकः स्यात् सर्वतोभद्रचित्रकौ ।विच्छन्दको वर्धमानस्तारामण्डल इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
सौधपुंक्लीउपकार्यास्त्रीउपकारिकास्त्रीनन्द्यावर्तपुंस्वस्तिकपुंसर्वतोभद्रपुंचित्रकपुंविच्छन्दकपुंवर्धमानपुंतारामण्डलपुं
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.37 · p. 221
यमनं चोपकार्य्यावदुपकार्योपकारिका ।प्रसादनः प्रसादोऽपि देव-भूपगृहे समौ ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
यमनक्लीउपकार्यास्त्रीउपकारिकास्त्रीप्रसादनपुंप्रसादपुं
genderस्त्रीfem.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पुराध्यायः Śabdaratnākara 2.6.850 · p. 107
संवासनं कर्मशाला पाकशाला महासनम् ।क्लीबे तु कायमानं स्यादुपकार्योपकारिका ॥ ८५० ॥
अनुष्टुप्
संवासनक्लीमहासनक्लीकायमानक्लीउपकार्यास्त्रीउपकारिकास्त्री
genderस्त्रीfem.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.30 · p. 161
राजवेश्मोपकर्या स्यादुपकार्योपकारिका ।स्वस्तिकः सर्वतोभद्रो नन्द्यावर्तादयोऽपि च ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
उपकर्यास्त्रीउपकार्यास्त्रीउपकारिकास्त्रीस्वस्तिकपुंसर्वतोभद्रपुंनन्द्यावर्तपुं
genderस्त्रीfem.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास कार्धश्लोकः Dharaṇikośa 1.2.63 · p. 14
स्यादुपकारिका राज्ञो गेहे या चोपचारिका ।स्याद्धेमपुष्पिका यूथी चम्पको हेमपुष्पकः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 प (wrong syllable)
meaningsराजगेहउपचारिका
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ कान्ताः Koṣakalpataru 6.1.71 · p. 160
शतपर्विका तु दूर्वा-वचयोर्भेदे तु पिष्टे स्यात् ।उपकर्त्र्यां राजगृहेविबुधैरुपकारिका कथिता ॥ ७१ ॥
metre not recognised
meaningsउपकर्त्रीराजगृह
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् पञ्चाक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.32 · p. 96
अथोपकारिका स्त्रीत्वे राजावासेऽथ सा त्रिषु ।उपकारक इत्येष उपकर्तर्यथे द्रुमे ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsराजावास
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश कान्ताः Śabdaratnāvalī 7.1.208 · p. 189
नृपालये तूपकर्त्र्यां पिष्टभिद्युपकारिका ।षिड्गे काव्यकरे द्वाःस्ये शुद्धान्तोद्यानपालयोः ॥
अनुष्टुप्
meaningsनृपालयउपकर्त्रीपिष्टभिद्

उपकारिका as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु उपकार्याप्रोक्तं प्रवीणैस्तृणशूल्यमन्त- शय्या तु भूमीशयने श्मशाने । मृतावथ[43b]स्यादुपकारिकायां तथोपकार्या त्रिषु यौगिकेऽर्थे ॥ ९० ॥ Koṣakalpataru 6.26.90