उपानह्
upānahस्त्री · fem.In 16 kośas: 14 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
उपानत्पादुका पादूः पन्नद्धा पादरक्षणम् ॥ ९१४ ॥प्राणहितानुपदीना त्वाबद्धानुपदं हि या ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
पिटकः पेटकः पेटा मञ्जूषाथ विहङ्गिका ॥ २९ ॥भारयष्टिस्तदालम्बि शिक्यं काचोऽथ पादुका ।पादूरुपानत्स्त्री सैवानुपदीना पदायता ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
वेत्रासनं तथासन्दी कङ्कतं केशमार्जनम् ।पादुकानुपदीना स्यादुपानत्पादरक्षणम् ॥ ३११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रियः पादूस्तु पन्नध्री मोची प्राणहिता पुनः ।उपानत्पादुका पादात्सैवं वीथी रथी हिता ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पादूकृच्चर्मकारः स्यात्स्त्री तूपानच्च पादुका ।पन्नद्धा स्यात्प्राणिहिता पादूः पादत्रमित्यपि ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
एते पुंसि भवन्ति । अयं केदारः क्षेत्रम् । खण्डः इक्षुविकारः । प्रशमो धान्यच्छेदनः । कपाटो द्वाःपिधानम् । एते स्त्रियां भवन्ति । इयं हेला अनादरः । काञ्ची मेखला । लाला श्लेष्मविकारः । सुधाऽमृतम् । युधा युद्धम् । प्रवेणी केशरचना ।हानिग्लानिवा[र्वा]पीविपणीसार्य[र्थ]श्च वै तथा स्वाहा ।लक्ष्मीमनःशिलोपानहः स्त्रियां स्थाण्वणुजराः पुंसि ॥ ७५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 ला (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
चर्मकृत्पादुकाकृच्चारा स्याच्चर्मप्रभेदिका ।पन्नद्धा पादुकोपानत्पादूः पादावनं स्मृतम् ॥ ४२७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शिक्यं काचश्च तोलम्बे पा(प?)दं पादूश्च पादुका ।उपानच्चानुपदीना पादत्राणे प्रकीर्तिताः ॥ ६०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
जीवान्तकः शाकुनिको वैतंसिकस्तु सौनिकः ।पादूकृच्चर्मकारश्चोपानत्पादूश्च पादुका ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
उपानत् पादपीठी च पादवीथी पदत्वरा ॥ १५४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपानत् पादुका पादूः स्त्रियामेव त्रयं भवेत् ।पन्नध्री स्यात् प्राणिहिता कोषी पादरथी च सा ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सूत्रः सूत्रं सूत्र्यपि स्यादुपानहि तु पादुका ।पादूः पन्नद्धापि पादाज्जङ्गुर्वीथी रथी तथा ॥ ३४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पादूरुपानत् स्त्री सैवानुपदीना पदायता ।पादूकुच्चर्मकारः स्यादारा चर्मप्रभेदिका ॥ १५४५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दर्पणो मुकुरादर्शौ कन्दुको गण्डुकः समौ ।पादुकानुपदीना स्यादुपानत् पादक्षिणी ॥ १६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
परिवाहो जलोच्छ्वासे नृपयोग्ये च वस्तुनि ।उपानहो व्रणालेपपिण्डे वीणानिबन्धने ॥
अनुष्टुप्
उपानह् as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप पादुउदयेऽधिगमे चाथ पादुं केचित् प्रचक्षते । पादुकोपानहोः स्यादित्येवं शब्दविशारदाः ॥ ६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.69
- नानार्थार्णवसंक्षेप पादरक्षणी(उपान)हि स्त्रियां पादरक्षणी क्ल्यङ्घ्रिरक्षणे । स्री तु मङ्गलवाद्यस्य निर्घोषे प्रियवादिका ॥ ६७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.67
- वैजयन्ती पादूप्रसूर्जनन्यामश्वायां पारिः सृणिगुणेऽपि च । पादुकोपानहोः पादूः प्राप्ती अभिगमोदयौ ॥ २४ ॥ Vaijayantī 6.2.24