कन्दुक
kandukaपुं · masc.In 14 kośas: 17 synonym verses, 3 as a meaning of another word.
आलावर्तं तु वस्त्रस्य कङ्कतः केशमार्जनः ।प्रसाधनश्चाथ बालक्रीडनके गुडो गिरिः ॥ ६८८ ॥गिरियको गिरिगुडः समौ कन्दुकगेन्दुकौ ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गेन्दुकः कन्दुको दीपः प्रदीपः पीठमासनम् ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कक्कोलकं स्यात् कक्कोलं बानवानावुभौ समौ ।गेण्डूको गेण्डुको गेण्डुः समानौ कन्दुकन्दुकौ ॥ १९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गिरियको गिरिगुडो बालक्रीडनको गुडः ।गिरिपर्यायवचनः समौ कन्दुकगन्दुकौ ॥ ४३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वालंकालकतङ्कानां निष्कतालकयोरपि ।स्यान्मूलकफलकयोस्तिलकान्दुकयोस्ततः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 क (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.doubtful
एवं स्यात्संमुखीनेऽथ न स्त्री भ्रमरको गुडः ।गिरिर्गुडेरो गण्डोलो गडोलोऽस्त्री तु कन्दुकः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आत्म-मेघ-तरि-कूप-रिपूणांनिभ( ? )गाङ्गि-किरणासि-कफानाम् ।वृक्ष-तण्डुल-समास-कन्दुक-प्रोन्दुकाशनि-कपर्द-विषाणाम् ॥ ४ ॥
metre not recognisednearly स्वागता: pāda 2, syllable 1 नि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विटङ्क-टङ्क-शाटकाः सकण्टकः करण्डकः ।तटाककन्दुकान्दुकास्तडाक-शाक-रोचकाः ॥ ३४ ॥
पञ्चचामरम्
genderपुंक्लीm. n.
अण् । अञ् । य । यत् । यु । ठक् । यक् । वुञ्च । एते प्रत्ययाः भावे कर्मणि वा यदि स्युस्तदा तदन्तानामेतेषां नपुंसकत्वं जानी[नि]हि । यथा "हायनान्तयुवा[पुरोहिता]दिभ्योऽण्" । द्विहायनस्य भावः कर्म वा द्वैहायनम् । यूनो भावः कर्म वा यौवनम् । "न घृत" इति नलोपे प्राप्ते इत्यण् पठ्यत इति प्रकृतिभावः । स्थावरं यजमानम् । इगन्तत्वे "नलघूपध" इत्यण् । मृदोर्भावः कर्म वा मार्दवम् । पाटवः लाघवम् । आर्जवम् । "अञप्राणिजातिभिर्जातिवयोवचनो गोत्रादिभ्योऽञ्" । अश्वस्य भावः कर्म वा आश्वम् । गार्दभम् । वयोवचनात्कौमारम् । शैशवम् । उद्गात्रादेः । इदमौद्गात्रम् । "सख्युर्य" इति यः । सख्युर्भावः कर्म वा सख्यम् । "स्तेयन्नलोपश्चे"ति यत्प्रत्ययः । स्तेयस्य भावः कर्म वा स्तैन्यम् । "होत्रादिभ्यो युः" । होतुर्भावः कर्म वा होत्रीयम् । पोत्रीयं अङ्गात्रीयं दुहित्रीयम् । ठक् । कपेर्भावः कर्म वा कापेयम् । रोहितादिभ्यो यक् । बृहस्पतेर्भावः कर्म वा बार्हस्पत्यम् । सैन्यापत्यम् । वुञ् । "योपधाद्गुरूपोत्तमाद्वुञ्" । रमणीयस्य भावः कर्म वा रामणीयकम् । अहोरूपमित्यादिके द्रष्टव्यम् ।व्रजशूलौ पुंसि नपुंसके च मृधम् ।कम्बलतोमरमुकुलकन्दुकाः पुंसि भास्त्रा स्त्री ॥ ८८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
गेन्दुकः कन्दुको बालक्रीडने तु गुडो गिरिः ।गिरियकौ गिरिगुडो राजा भूभृन्महीपतिः ॥ ३२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मध्यशैवलयोर्नाम सूतकः कूलकोऽपि च ।कोरकः करकः पङ्कः पातकस्तिलकान्दुकौ ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.doubtful
कन्दुको गेन्दुकश्चैव गन्दुकोऽपि प्रयुज्यते ॥ ११२१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
चतुरश्चातुरः गेण्डुश्चक्रगण्डूर्मसूरकम् ।गेण्डूको गण्डूको गण्डूकन्दुको देशनागुडः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ण्डू (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गेन्दुकोऽपि कन्दुके द्वौ, पार्थिवे नृपतिर्नृपः ।भूप-भूपति-भूपालास्तथा मूर्ध्नाभिषिक्तयुक् ॥ २३७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आर्द्रा जलार्द्रा व्यजने वास्त्रे जलसमुक्षिते ।व्यजनं तालवृन्तं स्यात् समौ गेण्डुककन्दुकौ ॥ ८७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कज्जले स्यादिरिपके कन्दुकश्चोदनागुडः ।निश्चुक्कणं दन्तशाणं पिष्टातो धूलिगुच्छकः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दर्पणो मुकुरादर्शौ कन्दुको गण्डुकः समौ ।पादुकानुपदीना स्यादुपानत् पादक्षिणी ॥ १६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कन्दुक as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु पटीरचन्दनकन्दुककामे भवति पटीरः क्वचिन्न स्त्री । जघनप्रदेशदर्योः कटीरमन्त्येऽथ पाटीरः ॥ ६० ॥ Koṣakalpataru 6.27.60
- नानार्थार्णवसंक्षेप गिरिप्लक्षे गिरीयकक्रीडागुडके कन्दुके परे । गवां च व्याधिभेदे स्याद् गृणातौ गिरतावपि ॥ ३४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.348
- नानार्थार्णवसंक्षेप वधत्रशूरे धवयिमर्माख्ये(१) कन्दुके च प्रकीर्तितम् । तन्तुवायस्य दण्डे च शाकटायन उक्तवान् ॥ ६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.69