All kośas › Kalpadrukośa

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa

केशव · Kalpadrukośa of Keśava · Published on behalf of the Government of His Highness the Maharaja Gaekwad of Baroda by Benoytosh Bhattacharyya -- at the Oriental Institute, Baroda -- · 1928 A.D. · Rāmāvatāra Śarmā

4,306 verses · 27,819 words tagged · 4,643 marked doubtful (dashed)

भूमिस्कन्धः · विशेष्यनिघ्नकाण्डः (2/2)

गणनीयं गणेयं च संख्यातं गणितं पुनः ।सर्वविश्वसमाशेषसमस्तनिखिलानि च ॥ १२१ ॥

1.9.121 · p. 227

अनुष्टुप्

गणनीयवि गणेयवि संख्यातवि गणितवि सर्ववि विश्ववि समवि अशेषवि समस्तवि निखिलवि

अनूनाखण्डसम्पूर्णसमग्रसकलानि च ।निःशेषाखिलकृत्स्नानि घनं सान्द्रं निरन्तरम् ॥ १२२ ॥

1.9.122 · p. 227

अनुष्टुप्

अनूनवि अखण्डवि सम्पूर्णवि समग्रवि सकलवि निःशेषवि अखिलवि कृत्स्नवि घनवि सान्द्रवि निरन्तरवि

समीपनिकटासन्नसनीडसविधानि च ।संनिकृष्टसमर्यादसवेशान्यभितोऽव्ययम् ॥ १२३ ॥

1.9.123 · p. 227

अनुष्टुप्

समीपवि निकटवि आसन्नवि सनीडवि सविधवि संनिकृष्टवि समर्यादवि सवेशवि अभितस्अ

स्याच्चोपकण्ठमभ्यर्णं सदेशाभ्यग्रके पुनः ।अभ्यासमभ्याशमपि संसक्ते त्वपदान्तरम् ॥ १२४ ॥

1.9.124 · p. 227

अनुष्टुप्

उपकण्ठवि अभ्यर्णवि सदेशवि अभ्यग्रकवि अभ्यासवि अभ्याशवि अपदान्तरवि

नेदिष्ठमन्तिकतमं चाव्यवहितमित्यपि ।सुदूरेप्यायतं दीर्घं वृत्ते निस्तलवर्त्तुले ॥ १२५ ॥

1.9.125 · p. 228

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 व्य (wrong syllable)

नेदिष्ठवि अन्तिकतमवि अव्यवहितवि आयतवि दीर्घवि निस्तलवि वर्त्तुलवि

विषमोन्नतं स्थपुटं बन्धुरं तून्नताननम् ।उच्चे प्रांशून्नतं तुङ्गमुदग्रमपि वाच्यवत् ॥ १२६ ॥

1.9.126 · p. 228

अनुष्टुप्metre not read in every line

विषमोन्नतवि स्थपुटवि बन्धुरवि उन्नतानतवि प्रांशुवि उन्नतवि तुङ्गवि उदग्रवि

स्यादुच्चैरुच्चकैर्नीचैर्नीचकैर्न्यक् च नीचकः ।वामनो ह्रस्वखर्वौ चावागग्रेऽवनतानते ॥ १२७ ॥

1.9.127 · p. 228

अनुष्टुप्

उच्चैस्अ उच्चकैस्अ नीचैस्अ नीचकैस्अ न्यक्अ नीचकवि वामनवि ह्रस्ववि खर्ववि अवाग्रवि अवनतवि आनतवि

प्रेङ्खोलितस्तरलितो ललितः प्रेङ्खितः पुनः ।अरालं वृजिनं जिह्ममूर्मिमन्नतमित्यपि ॥ १२८ ॥

1.9.128 · p. 228

अनुष्टुप्

प्रेङ्खोलितवि तरलितवि ललितवि प्रेङ्खितवि अरालवि वृजिनवि जिह्मवि ऊर्मिमत्वि नतवि

स्यादावनतमाविद्धं नम्रं बन्धूरबन्धुरे ।वक्रं वेकं च कुटिलं भुग्नं वेल्लितमित्यपि ॥ १२९ ॥

1.9.129 · p. 228

अनुष्टुप्

आवनतवि आविद्धवि नम्रवि बन्धूरवि बन्धुरवि वक्रवि वेकवि कुटिलवि भुग्नवि वेल्लितवि

वक्रं चाथ प्राञ्जलं स्यात्सरलं पगुणं पुनः ।अजिह्ममाकुलं दु स्याद्व्यस्ते प्रगुणमित्यपि ॥ १३० ॥

1.9.130 · p. 228

अनुष्टुप्

वक्रवि प्राञ्जलवि सरलवि प्रगुणवि अजिह्मवि आकुलवि

अनाकुलं शाश्वतस्तु ध्रुवो नित्यः सनातनः ।सदातनश्च स्थास्नुस्तु स्थेयान् स्थिरतरोऽपि च ॥ १३१ ॥

1.9.131 · p. 228

अनुष्टुप्

अनाकुलवि शाश्वतवि ध्रुववि नित्यवि सनातनवि सदातनवि स्थास्नुवि स्थेयस्वि स्थिरतरवि

एकरूपतया कालव्यापी कूटस्थ उच्यते ।स्थावरं स्थावरादन्यच्चरिष्णु जङ्गमञ्चरम् ॥ १३२ ॥

1.9.132 · p. 228

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्णु (wrong syllable)

कूटस्थवि स्थावरवि चरिष्णुवि जङ्गमवि चरवि

चराचरं त्रसं द्रङ्गं कम्प्रं चरनकम्पने ।चटुलं चपलं लोलं चञ्चलं च चलाचलम् ॥ १३३ ॥

1.9.133 · p. 228

अनुष्टुप्

चराचरवि त्रसवि द्रङ्गवि कम्प्रवि चटुलवि चपलवि लोलवि चञ्चलवि चलाचलवि

चलं स्यात्तरलं चाथ पारिप्लवपरिप्लवे ।अतिरिक्तः समधिको दृढसंधिस्तु संहतः ॥ १३४ ॥

1.9.134 · p. 229

अनुष्टुप्

चलवि तरलवि पारिप्लववि परिप्लववि अतिरिक्तवि समधिकवि संहतवि

क्रूरं करेरं जठरं जरठं दृढनिष्ठुरे ।मूर्त्तं निवातं निःसन्धि निर्भरं प्रौढमेधितम् ॥ १३५ ॥

1.9.135 · p. 229

अनुष्टुप्

क्रूरवि करेरवि जठरवि जरठवि मूर्त्तवि निवातवि निःसन्धिवि निर्भरवि प्रौढवि एधितवि

प्रवृद्धं प्रतनं प्रत्नं पुराणं च पुरातनम् ।प्राणं चिरन्तनं चापि स्त्रीपुराणा पुराण्यपि ॥ १३६ ॥

1.9.136 · p. 229

अनुष्टुप्

प्रवृद्धवि प्रतनवि प्रत्नवि पुराणवि पुरातनवि प्राणवि चिरन्तनवि पुराणास्त्री पुराणीस्त्री

नवीनो नूतनो नव्यः प्रत्यग्रो नूतनो नवः ।अथ स्यात्सुकुमारं तु कोमलं मृदुलं मृदु ॥ १३७ ॥

1.9.137 · p. 229

अनुष्टुप्

नवीनवि नूतनवि नव्यवि प्रत्यग्रवि नूत्नवि नववि सुकुमारवि कोमलवि मृदुलवि मृदुवि

क्लीबेऽव्ययं त्वनुपदं वाच्यलिङ्गमिदं त्रयम् ।अन्वगन्वक्षमनुगमनध्यक्षमतीन्द्रियम् ॥ १३८ ॥

1.9.138 · p. 229

अनुष्टुप्

अनुपदक्ली अन्वञ्च्वि अन्वक्षवि अनुगवि अनध्यक्षवि अतीन्द्रियवि

प्रत्यक्षं स्यादैन्द्रियकमेकाग्रस्त्वेकतानकः ।एकायनोनन्यवृत्तिः पुंस्यादिः पूर्व आदिमः ॥ १३९ ॥

1.9.139 · p. 229

अनुष्टुप्

प्रत्यक्षवि ऐन्द्रियकवि एकाग्रवि एकतानकवि एकायनवि अनन्यवृत्तिवि आदिपुं पूर्ववि आदिमवि

पौरस्त्यः प्रथमोन्तोऽस्त्री जघन्यश्चरमोन्तिमः ।पाश्चात्यः पश्चिमोऽन्त्यश्च स्फुटं स्पष्टं निरर्थकम् ॥ १४० ॥

1.9.140 · p. 229

अनुष्टुप्

पौरस्त्यवि प्रथमवि अन्तपुंक्ली जघन्यवि चरमवि अन्तिमवि पाश्चात्यवि पश्चिमवि अन्त्यवि स्फुटवि स्पष्टवि निरर्थकवि

प्रव्यक्तमुल्वणं मोघं मध्यसीयं दिने पुनः ।अग्र्यं स्यादग्रिमं साधारणं सामान्यमित्यपि ॥ १४१ ॥

1.9.141 · p. 229

अनुष्टुप्

प्रव्यक्तवि उल्वणवि मोघवि मध्यसीयवि अग्र्यवि अग्रिमवि साधारणवि सामान्यवि

सर्वैर्गुणैरविकलं वस्तु सस्यकमुच्यते ।एकाकी त्वेककश्चैकोऽथान्योन्यतर इत्यपि ॥ १४२ ॥

1.9.142 · p. 229

अनुष्टुप्

सस्यकवि एकाकिन्वि एककवि एकवि अन्यवि अन्यतरवि

इतरस्त्वस्त्वदेकः स्यादन्यार्थेऽन्यतरत्पुनः ।द्वन्द्वभिन्नेप्यथोच्चण्डमुत्तालमविलालितम् ॥ १४३ ॥

1.9.143 · p. 230

अनुष्टुप्

इतरवि त्वद्वि एकवि अन्यतरवि उच्चण्डवि उत्तालवि अविलालितवि

निरर्गलमबाधं स्यात्प्रसव्यं प्रतिकूलकम् ।अपसव्यमपष्ठु स्यादपष्ठुलमपि क्वचित् ॥ १४४ ॥

1.9.144 · p. 230

अनुष्टुप्

निरर्गलवि अबाधवि प्रसव्यवि प्रतिकूलकवि अपसव्यवि अपष्ठुवि अपष्ठुलवि

अपसव्यं शरीरस्य दक्षिणं चाथ संकटम् ।संबाधः पुंसि कलिलं गहनं चापि संकुले ॥ १४५ ॥

1.9.145 · p. 230

अनुष्टुप्

अपसव्यवि संकटवि संबाधपुं कलिलवि गहनवि

संकीर्णाकीर्णके चाथ तते विसृतविस्तृते ।अन्तर्गतं विस्मृतं स्यात् प्राप्तं प्रणिहितं च तत् ॥ १४६ ॥

1.9.146 · p. 230

अनुष्टुप्

संकीर्णवि आकीर्णकवि ततवि विसृतवि विस्तृतवि अन्तर्गतवि विस्मृतवि प्राप्तवि प्रणिहितवि

वेल्लितप्रेङ्खिताधूतविधुतानि प्रकम्पितम् ।आधुतं चाथ निष्ठ्यूतं नुत्तं नुन्नं तथास्तवत् ॥ १४७ ॥

1.9.147 · p. 230

अनुष्टुप्

वेल्लितवि प्रेङ्खितवि आधूतवि विधुतवि प्रकम्पितवि आधुतवि निष्ठ्यूतवि नुत्तवि नुन्नवि अस्तवि

ईरितः क्षिप्त आविद्धः स्यात्परीष्टं तु वेष्टितम् ।परिविष्टं परिक्षिप्तं निवृत्तं परिखादिना ॥ १४८ ॥

1.9.148 · p. 230

अनुष्टुप्

ईरितवि क्षिप्तवि आविद्धवि परीष्टवि वेष्टितवि परिविष्टवि परिक्षिप्तवि निवृत्तवि

वेष्टिते मुष्टितं तु स्यान्मुषितं च बलोद्धते ।अच्छिन्नमुद्धतं तु स्यादवबर्हितमित्यपि ॥ १४९ ॥

1.9.149 · p. 230

अनुष्टुप्

मुष्टितवि मुषितवि उद्धतवि अवबर्हितवि

उत्पाटितं प्रवृद्धे तु प्रसृतं शाततेजिते ।न्यस्तं निसृष्टं निर्दिष्टं पूजितोपचिते समे ॥ १५० ॥

1.9.150 · p. 230

अनुष्टुप्

उत्पाटितवि प्रसृतवि शातवि तेजितवि न्यस्तवि निसृष्टवि निर्दिष्टवि पूजितवि उपचितवि

गूढं गुप्तं गुण्ठितं च मूषितं चाप्यथ द्रुतम् ।उदीर्णं स्यादथोद्गीर्ण उद्यते काचितं पुनः ॥ १५१ ॥

1.9.151 · p. 230

अनुष्टुप्

गूढवि गुप्तवि गुण्ठितवि मूषितवि द्रुतवि उदीर्णवि उद्गीर्णवि काचितवि

शिक्यिते लज्जिते ह्रीतो ह्रीणो रोमाञ्चितस्त्वसौ ।हृष्टरोमाथ पष्कः स्याद्विनाशोन्मुख इत्यपि ॥ १५२ ॥

1.9.152 · p. 231

अनुष्टुप्

ह्रीतवि ह्रीणवि रोमाञ्चितवि हृष्टरोमन्वि पष्कवि

व्यावृत्तस्तु वृतो वृत्तः संयोजित उपाहितः ।स्यान्मारितः संगमितः संस्थितो मृत इत्यपि ॥ १५३ ॥

1.9.153 · p. 231

अनुष्टुप्

व्यावृत्तवि वृतवि वृत्तवि संयोजितवि उपाहितवि मारितवि संगमितवि संस्थितवि मृतवि

प्राप्यं गम्यं समासाद्यं स्यन्नं रीणं स्नुतं स्रुतम् ।संगूढस्तु संकलितोवगीतः ख्यातोवगर्हणः ॥ १५४ ॥

1.9.154 · p. 231

अनुष्टुप्metre not read in every line

प्राप्यवि गम्यवि समासाद्यवि स्यन्नवि रीणवि स्नुतवि स्रुतवि संगूढवि संकलितवि अवगीतवि ख्यातवि अवगर्हणवि

अथापि चैवं सर्वस्तु विश्वः समसिमावपि ।इदं प्रत्यक्षनिर्देश्यमेतन्नेदिष्ठवर्त्ति तत् ॥ १५५ ॥

1.9.155 · p. 231

अनुष्टुप्

सर्ववि विश्ववि समवि सिमवि इदम्वि एतद्वि

विप्रकृष्टं च तददः परोक्षे तत्त्यदित्यपि ।तदर्थप्रतियोगी यः स्वात्माहं त्वं परात्मनि ॥ १५६ ॥

1.9.156 · p. 231

अनुष्टुप्

अदस्वि तद्वि त्यद्वि अस्मद्वि युष्मद्वि

पूज्ये भवान् किं जिज्ञास्ये कतरस्त्वन्तरे द्वयोः ।कतमो भूयसामित्थं ज्ञेया अन्यतरादयः ॥ १५७ ॥

1.9.157 · p. 231

अनुष्टुप्

भवत्वि किम्वि कतरवि कतमवि

प्रत्यनन्तरपार्श्वस्थानन्तरं चापदान्तरम् ।स्याद्विविधो बहुविधो नानारूपः पृथग्विधः ॥ १५८ ॥

1.9.158 · p. 231

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 वि (wrong syllable)

प्रत्यनन्तरवि पार्श्वस्थवि अनन्तरवि अपदान्तरवि विविधवि बहुविधवि नानारूपवि पृथग्विधवि

अधरीणो धिक्कृतः स्यादवध्वस्तोवचूर्णितः ।अनायासकृतं फाण्टमबद्धोच्छृङ्खले समे ॥ १५९ ॥

1.9.159 · p. 231

अनुष्टुप्

अधरीणवि धिक्कृतवि अवध्वस्तवि अवचूर्णितवि अनायासकृतवि फाण्टवि अबद्धवि उच्छृङ्खलवि

स्यादसंबद्धमुद्दामं निष्पक्वं क्वथितं समे ।क्षीराज्यपयसां पाके श्रितं निर्वाणमित्यपि ॥ १६० ॥

1.9.160 · p. 231

अनुष्टुप्

असंबद्धवि उद्दामवि निष्पक्ववि क्वथितवि श्रितवि निर्वाणवि

मुनिवह्न्यादिके चाथ निर्वातो विगतानिले ।गूतं गूनं हत्तं हन्नं मूत्रिते मीढमित्यपि ॥ १६१ ॥

1.9.161 · p. 232

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ह (wrong syllable)

निर्वातवि गूतवि गूनवि हत्तवि हन्नवि मीढवि

पुष्टे तु पुषितं सान्त्वे क्षान्त उद्भ्रान्त उद्धते ।दान्तस्तु दमिते शान्तः शमिते प्राथितेर्दितः ॥ १६२ ॥

1.9.162 · p. 232

अनुष्टुप्

पुष्टवि पुषितवि सान्त्ववि क्षान्तवि उद्भ्रान्तवि उद्धतवि दान्तवि दमितवि शान्तवि शमितवि प्राथितवि अर्दितवि

ज्ञप्तस्तु ज्ञापितेच्छन्नश्छादिते पूजितेऽर्चितः ।पूरिते भरितः पूर्णः क्लिष्टस्तु क्लेशिते पुनः ॥ १६३ ॥

1.9.163 · p. 232

अनुष्टुप्

ज्ञप्तवि ज्ञापितवि छन्नवि छादितवि पूजितवि अर्चितवि पूरितवि भरितवि पूर्णवि क्लिष्टवि क्लेशितवि

सितस्त्ववसिते दग्धे प्रुष्टः प्लुष्टस्तथोषितः ।वेधितश्छेदितो विद्धे विन्नो वित्तो विचारितः ॥ १६४ ॥

1.9.164 · p. 232

अनुष्टुप्

सितवि अवसितवि दग्धवि प्रुष्टवि प्लुष्टवि उषितवि वेधितवि छेदितवि विद्धवि विन्नवि वित्तवि विचारितवि

निष्प्रभे विगतारोकस्तक्षुप्रक्षू तनूकृते ।सिद्धे निर्वृत्तनिष्पन्नौ दारिते भिन्नभेदितौ ॥ १६५ ॥

1.9.165 · p. 232

अनुष्टुप्

निष्प्रभवि विगतालोकवि तक्षुवि प्रक्षुवि तनूकृतवि सिद्धवि निर्वृत्तवि निष्पन्नवि दारितवि भिन्नवि भेदितवि

ऊतं स्यूतमुतं तद्वत्प्रोतं स्यात्रं तु संतते ।नमस्यितं नमसितं तथा स्यादपचायितम् ॥ १६६ ॥

1.9.166 · p. 232

अनुष्टुप्

ऊतवि स्यूतवि उतवि प्रोतवि ततवि संततवि नमस्यितवि नमसितवि अपचायितवि

अचितोपचिते चाथ वरिवस्यितमित्यपि ।वरिवसितोपचरिते स्यादुपासितमित्यपि ॥ १६७ ॥

1.9.167 · p. 232

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 वसि (syllable split)

अचितवि उपचितवि वरिवस्यितवि वरिवसितवि उपचरितवि उपासितवि

संतापितस्तु संतप्तो दूनो धूपायितोऽपि च ।धूपितोथ प्रमुदितः प्रह्लन्नस्तृप्त इत्यपि ॥ १६८ ॥

1.9.168 · p. 232

अनुष्टुप्

संतापितवि संतप्तवि दूनवि धूपायितवि धूपितवि प्रमुदितवि प्रह्लन्नवि तृप्तवि

प्रोतो हृष्टश्च मत्तोथ दातं छिन्नं दितं छितम् ।वृक्तं छातं च लूनं च कृत्तमप्यथ विच्युतम् ॥ १६९ ॥

1.9.169 · p. 232

अनुष्टुप्

प्रीतवि हृष्टवि मत्तवि दातवि छिन्नवि दितवि छितवि वृक्तवि छातवि लूनवि कृत्तवि विच्युतवि

स्रस्तं ध्वस्तं स्कन्नभृष्टे गलितं निचिताचिते ।अपवाहितं स्थगितं पिहितान्तर्हिते समे ॥ १७० ॥

1.9.170 · p. 233

metre not recognised

स्रस्तवि ध्वस्तवि स्कन्नवि भ्रष्टवि गलितवि निचितवि आचितवि अपवाहितवि स्थगितवि पिहितवि अन्तर्हितवि

लब्धमासादितं प्राप्तं भूतं विन्नं च भावितम् ।अन्वेषितं तु मृगितं मार्गितं च गवेषितम् ॥ १७१ ॥

1.9.171 · p. 233

अनुष्टुप्

लब्धवि आसादितवि प्राप्तवि भूतवि विन्नवि भावितवि अन्वेषितवि मृगितवि मार्गितवि गवेषितवि

असंयुक्ते त्वमिलितमन्तर्गडु निरर्थके ।सान्द्रमार्द्रं तथा क्लिन्नं तिमितं स्तिमितं समम् ॥ १७२ ॥

1.9.172 · p. 233

अनुष्टुप्

असंयुक्तवि अमिलितवि अन्तर्गडुवि निरर्थकवि सान्द्रवि आर्द्रवि क्लिन्नवि तिमितवि स्तिमितवि

समुन्नमुत्तं त्रातं तु गुप्तं गोपायितं पुनः ।अवितं रक्षितं त्राणमथावगणितं पुनः ॥ १७३ ॥

1.9.173 · p. 233

अनुष्टुप्

समुन्नवि उत्तवि त्रातवि गुप्तवि गोपायितवि अवितवि रक्षितवि त्राणवि अवगणितवि

अवज्ञातं चावमतं परिभूतेऽवमानितम् ।उत्सृष्टं विधुतं धूतं त्यक्तं हीनं समुज्झितम् ॥ १७४ ॥

1.9.174 · p. 233

अनुष्टुप्

अवज्ञातवि अवमतवि परिभूतवि अवमानितवि उत्सृष्टवि विधुतवि धूतवि त्यक्तवि हीनवि समुज्झितवि

अवकीर्णमधःक्षिप्ते न्यञ्चितं स्यादुदञ्चितम् ।ऊर्ध्वक्षिप्तेऽथ क्षुरितं रचितं दत्तमर्पिते ॥ १७५ ॥

1.9.175 · p. 233

अनुष्टुप्

अवकीर्णवि अधःक्षिप्तवि न्यञ्चितवि उदञ्चितवि ऊर्ध्वक्षिप्तवि क्षुरितवि रचितवि दत्तवि अर्पितवि

कृष्टं स्यादर्च्चितं श्यानं शीनं चापि सितेऽन्विते ।अन्वीतं स्यादथाख्यातं जल्पितं लपितं पुनः ॥ १७६ ॥

1.9.176 · p. 233

अनुष्टुप्

कृष्टवि अर्च्चितवि श्यानवि शीनवि सितवि अन्वितवि अन्वीतवि आख्यातवि जल्पितवि लपितवि

भाषिताभिहिते चोक्तमुदितं चाथ बुद्धिते ।बुद्धं च मनितं चाथ विदितं प्रतिपन्नकम् ॥ १७७ ॥

1.9.177 · p. 233

अनुष्टुप्

भाषितवि अभिहितवि उक्तवि उदितवि बुद्धितवि बुद्धवि मनितवि विदितवि प्रतिपन्नकवि

अवगतं चाथसितमूरीकृतमुरीकृतम् ।अङ्गीकृतं प्रतिज्ञातमाश्रुतं चोररीकृतम् ॥ १७८ ॥

1.9.178 · p. 233

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 व (wrong syllable)

अवगतवि ऊरीकृतवि उरीकृतवि अङ्गीकृतवि प्रतिज्ञातवि आश्रुतवि उररीकृतवि

स्यात्संगीर्णं त्वविदितं संश्रुतं च समाहितम् ।उपश्रुतं चोपगतं प्रकाशे प्रकटं पुनः ॥ १७९ ॥

1.9.179 · p. 234

अनुष्टुप्

संगीर्णवि अविदितवि संश्रुतवि समाहितवि उपश्रुतवि उपगतवि प्रकाशवि प्रकटवि

विशदं चाथ शस्तं स्यादीडितं च पणायितम् ।पनायितं च पणितं पनितं प्रणुतं पुनः ॥ १८० ॥

1.9.180 · p. 234

अनुष्टुप्

विशदवि शस्तवि ईडितवि पणायितवि पनायितवि पणितवि पनितवि प्रणुतवि

स्तुतं स्यादीडितं गीर्णं वर्णितं चाप्यभिष्टुतम् ।भक्षितं चर्वितं भुक्तमाशितं ग्रस्तखादिते ॥ १८१ ॥

1.9.181 · p. 234

अनुष्टुप्

स्तुतवि ईडितवि गीर्णवि वर्णितवि अभिष्टुतवि भक्षितवि चर्वितवि भुक्तवि आशितवि ग्रस्तवि खादितवि

गिलितं प्रत्यवसितं लिप्तं प्सातं तथा पुनः ।जग्धं चैवाभ्यवहृतमन्नं क्षेपिष्ठ इत्यपि ॥ १८२ ॥

1.9.182 · p. 234

अनुष्टुप्

गिलितवि प्रत्यवसितवि लिप्तवि प्सातवि जग्धवि अभ्यवहृतवि अन्नवि क्षेपिष्ठवि

प्रेष्ठो वरिष्ठः क्षोदिष्ठो वंहिष्ठश्च स्थविष्ठकः ।स्फेष्ठो द्राधिष्ठसाधिष्ठौ गरिष्ठोऽपि तथा पुनः ॥ १८३ ॥

1.9.183 · p. 234

अनुष्टुप्

प्रेष्ठवि वरिष्ठवि क्षोदिष्ठवि वंहिष्ठवि स्थविष्ठकवि स्फेष्ठवि द्राधिष्ठवि साधिष्ठवि गरिष्ठवि

ह्रसिष्ठश्च वसिष्ठश्च प्रकर्षार्था अमी पुनः ।पीवरोऽभीप्सितः क्षुद्रः पृथुः क्षिप्रो बहुस्तथा ॥ १८४ ॥

1.9.184 · p. 234

अनुष्टुप्

ह्रसिष्ठवि वसिष्ठवि पीवरवि अभीप्सितवि क्षुद्रवि पृथुवि क्षिप्रवि बहुवि

वृन्दारको वामनस्तु गुरुर्वड्रो गुरुस्तथा ।बाढश्च व्यायतश्चैतेऽतिशयार्थाः स्मृता इति ॥ १८५ ॥

1.9.185 · p. 234

अनुष्टुप्

वृन्दारकवि वामनवि गुरुवि वड्रवि बाढवि व्यायतवि

कल्पद्रौ केशवकृते फलिते नाम सत्फलैः ।विशेष्यायत्तकाण्डोऽयमष्टमः पूर्णतामगात् ॥ १८६ ॥

1.9.186 · p. 234

अनुष्टुप्