विधुर
vidhuraक्ली · neut.In 12 kośas: 12 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
विधुरं तु प्रविश्लेषेऽभिप्रायश्छन्द आशयः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नैकषेयो यातुधानः पुरुषादः प्रवाहिकः ।नैर्ऋतो हनुषोपि स्याद्विधुरो नीलविग्रहः ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिसर्पोऽथ विधुरं परिश्लेषेऽप्यथाश्रयः ।छन्दाशयौ समसनं संक्षेपणमथापि च ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परिक्रिया परीसर्पो विधुरम् विकले त्रिषु ।आकूतच्छन्दसी छन्दभावौ यत्तूपमन्त्रणम् ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वीरविप्लावको जुह्वद्धनैः शूद्रसमाहृतैः ।अनाश्रमी स्याद्विधुरो भानोस्तूदयनास्तयोः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संधिः श्लेषश्च संयोगः संबन्धो युतिरङ्गना ।विधुरं तु प्रविश्लेषो नरि स्त्री तु वियोजना ॥आप्रच्छनं भवेदानन्दनं तच्च सभाजनम् ।नीतिः स्त्रियां नयो नायो ज्यानिर्जीर्णिः स्त्रियामुभे ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मृषालीकं मुधा मोघं विफलं वितथं वृथा ।विधुरं व्यसनं कष्टं कृच्छ्रं गहनमुद्धरेत् ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दुःखं कष्टं व्यथा पीडा वेदना यातनासुखम् ।कृच्छ्रं बाधार्तिराभीलं विधुरं व्यसनं विपत् ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रविश्लषस्तु विधुरं दुःस्थितत्वे द्वयं भवेत् ।छन्दाशयावभिप्राये स्थितौ चास्यासनापि च ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विधुरं तु प्रविश्लेषे विनाशः स्याददर्शनम् ।प्रतिशासनमित्येतदाहूय प्रेषणं पुनः ॥ १७०८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
असिपत्रवनाद्याश्च नरकाः प्रायशो नरि ।रक्तग्राहा निशिचरा विधुराः कीकसात्मजाः ॥ १७५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कैकसेया यातुधानाः पुरुषादाः प्रवाहिकाः ।अनुषा विधुरा रक्तग्रहाः शंकव आशराः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विधुर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु विश्लेषस्यात्पिष्टपाकस्य च पात्रभेदे ऽथो रौहिषो * * मृगान्तरे ना । तृणान्तरेऽन्त्ये विधुरे वियोगे विश्ले ( to be followed by line 9470 ) षमार्या निगदन्ति पुंसि । प्रदोष उक्तो नरि कालभेदे दोषप्रकर्षे च तथैव दिष्टः । अभीषुरुक्तः किरणे च रज्ज्वां प्रत्यूष उक्तश्च वसावथास्त्री ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप अयोगवियोगे विधुरे तु त्रिर्योगहीनेऽपि लोहगे । अन्तिका तु स्त्रियां चुल्ल्यां समीपे भेद्यलिङ्गिका ॥ ६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.68
- शब्दरत्नावली अयोगअयोगः कूटविश्लेषविधुरे कठिनोद्यमे । अनङ्गो मदने क्लीबं मनस्याकाशकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.30
- त्रिकाण्डशेष अयोगशरीरोपायाप्रधानेष्वङ्गं पुंभूम्नि नीवृति । सम्बोधनेऽङ्गाऽव्ययं स्यादयोगो विधुरेऽपि च ॥ ५४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.54