अनृत
anṛtaक्ली · neut.In 16 kośas: 21 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
सत्यं सम्यक्समीचीनमृतं तथ्यं यथातथम् ॥ २६४ ॥यथास्थितं च सद्भूतेऽलीके तु वितथानृते ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderक्लीneut.
genderविadj.
स्त्रियां कृषिः पाशुपाल्यं वाणिज्यं चेति वृत्तयः ।सेवा श्ववृत्तिरनृतं कृषिरुञ्छशिलं त्वृतम् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऋतं सत्यं समीचीनं सम्यक् तथ्यं यथातथम् ।अलीकं वितथं मिथ्या मृषा स्यादनृतं तथा ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यथास्थितं च सद्भूतेऽलीके तु वितथानृते ।अथ क्लिष्टं संकुलं च परस्परपराहते ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परस्परपराहतं भवति संकुलं क्लिष्टकंव्यलीकमनृतप्रियं तुमुलमाकुलं सम्मतम् ।अलीकमनृतं तथा वितथमत्र मिथ्या मृषामृषोद्यमयथातथं न विकृतयथास्त्रियां(?) टट्टरी ॥ ५३ ॥
पृथ्वीmetre not read in every line
genderविadj.
स्याज्जीवनं चाथ कृषिः कर्षणं प्रमृतानृते ।उञ्छो धान्यकणादानं कणिशाद्यर्जनं शिलम् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हृद्यं श्रव्यं मनोहारि सुस्पष्टं प्रकटोक्तिकम् ।अनृतं वितथालीके परुषे रूक्षनिष्ठुरे ॥ १८५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अविस्पष्टमथ म्लिष्टमाहतं तु मृषार्थकम् ।अम्बूकृतं सनिष्ठीवं वितथं त्वनृतं वचः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पाशुपाल्ये तु वाणिज्यं श्ववृत्तिर्नीचसेवने ।अनृतं कृषिवृत्तौ स्यादुञ्छवृत्तौ ऋतं शिलम् ॥ ४०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वाणिज्यवृत्तावनृतं सत्यं सत्यानृतं तथा ।ऋणे त्वृणो महाकष्टमुद्धारः पर्युदञ्चनम् ॥ ४०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
असत्यं वितथं कूटं मिथ्यालीकं मृषानृतम् ।सत्यं तथ्यमृतं सम्यक् सूनृतं च यथास्थितम् ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यथातथमृतं तथ्यं सद्भूतं स्यान् मृषाऽनृतम् ।अलीकं वितथं मिथ्याऽसत्यं सत्येतरत् तथा ॥ ३८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
अविस्पष्टं भवेन्म्लिष्टं वितथं चानृतं मृषा ।अथ सत्यमृतं सम्यक् तथ्यावितथमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कर्षोऽनृतं प्रणृतञ्च हलभूतिर्महाधनम् ॥
genderक्लीneut.
ऋते तूञ्छं शिलञ्चोञ्छं शिलोञ्छं शिलवत्तथा ।कृषौ प्रमृतमनृतं वाणिज्यं वणिक्कर्मणि ॥ ३१६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
ग्रस्तं सत्यमृतं तथ्यमसत्यं वितथानृते ।अलीकं सान्त्वमुख्यानि पदानि त्रिषु तद्वति ॥ ९३५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ऋतं तदुभयं लब्धममृतं स्यादयाचनात् ।मृतं तु याचितं कृष्यामनृतप्रमृते उभे ॥ १३९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऋतं तदुभयं स्त्री तु कृषिः क्ली प्रमृतानृते ।सत्यानृतं तु वाणिज्यं वणिज्या वणिजा स्त्रियौ ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अनृतं तु कृषौ क्लीबमसत्ये(तु च) त्रिषु त्वदः ।असत्ययुक्तेऽप्यनृतेऽप्यपुंस्त्वे त्वनृता स्त्रियाम् ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
अनृत as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् अलीकपीडार्थेऽपि व्यलीकं स्यादलीकं त्वप्रियेऽनृते ॥ १२ ॥ Amarakośa 3.3.12
- नामलिङ्गानुशासनम् कूटमायानिश्चलयन्त्रेषु कैतवानृतराशिषु ॥ ३६ ॥ अयोघने शैलशृङ्गे सीराङ्गे कूटमस्त्रियाम् । Amarakośa 3.3.73
- कोषकल्पतरु अलीकधूमेन्द्रवोस्त्वजीवो ना स त्रिषूपहते मतः । कुण्डीकुलविभेदे तु चुलुकी शिशुमारके । अभीकः कवौ कामुकः क्रूरवाची विशेष्यायतोऽनीकमस्त्री रणेऽपि । अलीकालिके नाकभालानृतेषु स्मृते चाप्रियेऽथ व्यलीकं न योषित् ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.1.79
- कोषकल्पतरु कूटकूटं निश्चलयन्त्रकैतवपुरद्वाराद्रिशृङ्गानृत- मायातुच्छहलाङ्गराशिषु तथा स्त्री रोचनेऽयोघने । लाटो देशविशेषके च वसने झाटो निकुञ्जे वने सम्मृष्टावरुषोऽथ ना पथि वृतौ वाटस्त्रये वास्तुभित् ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.10.7
- कोषकल्पतरु दम्यदम्यं त्रिषु स्याद्दमितेऽनृतेऽन्त्ये (?) कश्यं तु मद्ये हयमध्यके च । त्रय्यां कशार्हेऽप्यथ वाद्यपान- पात्रान्तरे कांस्यमनादिलिङ्गम् ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.26.44
- नानार्थार्णवसंक्षेप कूटअयः शलाकासंज्ञाके सीराङ्गे फालसंज्ञके । अयोघनेऽनृते दम्भे व्योम्नि निश्चलयन्त्रयोः ॥ २५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.253
- नानार्थार्णवसंक्षेप अलीकअंशुकं वस्त्रमात्रे च सूक्ष्मवस्त्रोत्तरीययोः । अलीकं त्वनृते च स्यादप्रियेऽथो अनूकवाक् ॥ ३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.3
- शब्दरत्नावली कूटकूटोऽस्त्रियां स्थिरे राशौ दम्भे च लोहमुद्गरे । मायायां गिरिशृङ्गेऽपि सीराङ्गेऽनृतयन्त्रयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.8
- शब्दरत्नाकर अलीकअभिख्या त्विड्यशोनामस्वयनं नरके पथि । सूर्योदग्दक्षिणे यानेऽप्यलीकं त्वप्रियानृते ॥ २०४१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2041
- वैजयन्ती कूटअयोघनेऽनृते फाले दंभे निश्चलयन्त्रके । कृष्णं सीसाघलोहेषु कृष्णो नीले नले कलौ ॥ १४ ॥ Vaijayantī 6.5.14
- वैजयन्ती अलीकअभीक्ष्णमव्ययं वा स्यात् पौनःपुन्यभृशार्थयोः । अरुलं सलिले पोते प्यलीकं त्वप्रियेऽनृते ॥ २ ॥ Vaijayantī 7.3.2