विद्याधर

vidyādharaपुं · masc.

In 12 kośas: 13 synonym verses, 7 as a meaning of another word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह स्वर्गवर्गः Amarakośa 1.1.11

विद्याधराप्सरोयक्षरक्षोगन्धर्वकिन्नराः ।पिशाचो गुह्यकः सिद्धो भूतोऽमी देवयोनयः ॥ ११ ॥

अनुष्टुप्

विद्याधरपुं अप्सरस्स्त्री यक्षपुं रक्षस्क्ली गन्धर्वपुं किन्नरपुं पिशाचपुं गुह्यकपुं सिद्धपुं भूतपुं

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.87 · p. 11

यक्षराक्षसगन्धर्वसिद्धकिन्नरगुह्यकाः ।विद्याधराप्सरोभूतपिशाचा देवयोनयः ॥ ८७ ॥

अनुष्टुप्

यक्षपुं राक्षसपुं गन्धर्वपुं सिद्धपुं किन्नरपुं गुह्यकपुं विद्याधरपुं अप्सरस्स्त्री भूतपुं पिशाचपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव साधारणप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.1.24 · p. 372

विद्याधराप्सरोयक्षरक्षोगंधर्वकिंनराः ।पिशाचो गुह्यकः सिद्धो भूतोऽमी देवयोनयः ॥ २४ ॥

अनुष्टुप्

विद्याधरपुं अप्सरस्स्त्री यक्षपुं रक्षस्क्ली गंधर्वपुं किंनरपुं पिशाचपुं गुह्यकपुं सिद्धपुं भूतपुं देवयोनिस्त्री

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव साधारणप्रकाण्डः Kalpadrukośa 2.1.25 · p. 372

विद्याधरास्तु विद्याध्राः कामरूपाः कलाविदः ।जीमूतवाहनाद्यास्ते गन्धर्वेभ्योऽवराः स्मृताः ॥ २५ ॥

अनुष्टुप्

विद्याधरपुं विद्याध्रपुं कामरूपपुं कलाविद्पुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्वर्गवर्गः Koṣakalpataru 1.2.12 · p. 9

विद्याधराः किंपुरुषाः पिशाचारक्षांसि यक्षाः सुरगाथकाश्च ।कद्रूसुता गुह्यकसिद्धभूताःकान्ता दिवो दैवतयोनयः स्युः ॥ १२ ॥

इन्द्रवज्रा

विद्याधरपुं किंपुरुषपुं पिशाचपुं रक्षस्क्ली यक्षपुं सुरगाथकपुं कद्रूसुतपुं गुह्यकपुं सिद्धपुं भूतपुं दिवःकान्तास्त्री दैवतयोनिस्त्री

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्वर्गवर्गः Koṣakalpataru 1.2.173 · p. 25

विद्याधरः कामरूपः कटप्रूः स्थिरयौवनः ॥ १७३ ॥

विद्याधरपुं कामरूपपुं कटप्रूपुं स्थिरयौवनपुं

genderपुंmasc.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त दिक्पालमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 6.1.352 · p. 25

विद्याधरा गुह्यकाख्याः शास्त्रेऽमी देवयोनयः ।षडभिज्ञो जिनो बुद्धः सुगतोऽद्वयवादकः ॥ ३५२ ॥

अनुष्टुप्

विद्याधरपुं गुह्यकपुं षडभिज्ञपुं जिनपुं बुद्धपुं सुगतपुं अद्वयवादकपुं

genderपुंmasc.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति देववर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.1.50 · p. 6

विद्याधराप्सरोयक्षरक्षोगन्धर्वकिंनराः ।पिशाचो गुह्यकः सिद्धो भूतोऽमी देवयोनयः ॥ ५० ॥

अनुष्टुप्

विद्याधरपुं अप्सरस्स्त्री यक्षपुं रक्षस्क्ली गन्धर्वपुं किंनरपुं पिशाचपुं गुह्यकपुं सिद्धपुं भूतपुं देवयोनिस्त्री

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्वर्गवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.1.12 · p. 2

रुद्रा एकादश प्रोक्ता वसवोऽष्टौ समीरिताः ।विद्याधराप्सरः सिद्धगन्धर्वयक्षकिन्नराः ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र्व (wrong syllable)

विद्याधरपुं अप्सरस्स्त्री सिद्धपुं गन्धर्वपुं यक्षपुं किन्नरपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण दिक्पालाध्यायः Śabdaratnākara 1.3.83 · p. 11

विद्याधराप्सरः सिद्धयक्षराक्षसगुह्यकाः ।पिशाचभूतगन्धर्वकिंनराः सुरयोनयः ॥ ८३ ॥

अनुष्टुप्

विद्याधरपुं अप्सरस्स्त्री सिद्धपुं यक्षपुं राक्षसपुं गुह्यकपुं पिशाचपुं भूतपुं गन्धर्वपुं किंनरपुं सुरयोनिस्त्री

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण दिक्पालाध्यायः Śabdaratnākara 1.3.89 · p. 12

गुह्यकाः स्युर्देवजनाः पुत्रा ये सत्ययौवनाः ।विद्याधरास्ते गन्धर्वा गातवो देवगायनाः ॥ ८९ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्दे (wrong syllable)

गुह्यकपुं देवजनपुं विद्याधरपुं गन्धर्वपुं गातुपुं देवगायनपुं

genderपुंmasc.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव स्वर्गवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 1.1.63 · p. 12

विद्याधरः कामरूपी खेचरः स्थिरयौवनः ।स्पर्शानन्दा रतिमदाऽप्सरसः सुमदात्मजा ॥ ६३ ॥

अनुष्टुप्

विद्याधरपुं कामरूपिन्पुं खेचरपुं स्थिरयौवनपुं स्पर्शानन्दास्त्री रतिमदास्त्री अप्सरस्स्त्री सुमदात्मजास्त्री

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश यक्षाद्यध्यायः Vaijayantī 1.3.4 · p. 15

विद्याधरास्तु द्युचराः खेचराः सत्ययौवनाः ।पिशाचः स्यात् कापिशेयो ऽनृजुर्दर्वश्च पिण्डकः ॥ ४ ॥

अनुष्टुप्

विद्याधरपुं द्युचरपुं खेचरपुं सत्ययौवनपुं पिशाचपुं कापिशेयपुं अनृजुपुं दर्वपुं पिण्डकपुं

genderपुंmasc.

विद्याधर as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश पुष्पदन्तवनस्पतिर्वृक्षमात्रे विना पुष्पं फलद्रुमे । पुष्पदन्तस्तु दिङ्नागनागविद्याधरान्तराः ॥ Dharaṇikośa 15.2.78
कोषकल्पतरु पुष्पदन्तस्त्री द्रोण पुष्प्यामपि मल्लिकायां विद्याधरे दन्तिनि पुष्पदन्तः ॥ ६३ ॥ Koṣakalpataru 6.17.63
कोषकल्पतरु चित्ररथचित्ररथो गन्धर्वे तरणौ विद्याधरे तद्वत् ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.18.13
कोषकल्पतरु कटप्रूविद्याधरे रक्षसि रक्षकेलौ महत्यजे पुंसि गणे कटप्रूः । खर्जूर उक्तो नरि वृक्षभेदे स्याद्वृश्चिके रूप्यकलार्थकोऽन्त्ये ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.27.70
नानार्थार्णवसंक्षेप खेचरवैजयन्त्यां त्रि तु ह्रस्वमात्रेऽल्पेऽन्येऽथ खेचरः । विद्याधरे दुश्चिकित्सविषे द्वे वृश्चिकान्तरे ॥ ६२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.627
शब्दरत्नावली पुष्पदन्तपारावती नदीगोपगीत्योश्च लवलीफले । पारावतः कलरवे पुमान् मर्कटतिन्दुके ॥ पुष्पदन्तो भवेद्विद्याधरे दिग्वारणान्तरे । भगवान् त्रिषु पूज्ये स्याद् गौर्यां स्त्री तु जिने पुमान् ॥ स्त्रियां भोगवती गङ्गा सर्पपुर्योरहौ पुमान् । रङ्गमाता च कुट्टन्यां रोगवृक्षभिदोः(?) स्त्रियाम् ॥ लक्ष्मीपतिर्नरपतौ वासुदेवे भवेत्पुमान् । व्यतिपातो योगभेदे महोत्पातापमानयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.171
शब्दरत्नावली नभश्चरधृतराष्ट्रो नागभेदे सुनृपे क्षत्रभिद्यपि । नभश्चरो विहङ्गे स्याद्धने विद्याधरेऽनिले ॥ निशाचरे राक्षसे स्याच्शृगालपेचकाहिषु । वनजेषु पशुष्वेवं कुलटायां विशाचरी ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.130