राक्षस
rākṣasaपुं · masc.In 18 kośas: 21 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 50 as a meaning of another word.
स्युः पिशाचा भूता यक्षा राक्षसाः किंनरा अपि ।किंपुरुषा महोरगा गन्धर्वाश्चान्तरा अमी ॥ ९१ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
स्याद्राक्षसः पुण्यजनो नृचक्षा यात्वाशरः कौणपयातुधानौ ।रात्रिंचरो रात्रिचरः पलादः कीनाशरक्षो निकसात्मजाश्च ॥ १८७ ॥क्रव्यात्कर्बुरनैरृतावसृक्पो वरुणस्त्वर्णवमन्दिरः प्रचेताः ।जलयादःपतिपाशिमेघनादा जलकान्तारः स्यात्परंजनश्च ॥ १८८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
राक्षसः कौणपः क्रव्यात् क्रव्यादोऽस्रप आशरः ॥ ५९ ॥रात्रिञ्चरो रात्रिचरः कर्बुरो निकषात्मजः ।यातुधानः पुण्यजनो नैरृतो यातुरक्षसी ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
यातूनि यातुधानाः क्रव्यादा राक्षसाश्च रक्षांसि ।नक्तञ्चरनैर्ऋतकौणपास्तथा नैकषेयाः स्युः ॥ ७३ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
यक्षराक्षसगन्धर्वसिद्धकिन्नरगुह्यकाः ।विद्याधराप्सरोभूतपिशाचा देवयोनयः ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राक्षसो यातु रक्षश्च क्रव्यादो जाललोहितः ।नैऋतो यातुधानश्च नैकषेयश्च कथ्यते ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रक्षो निशाचरो यातु राक्षसो जाललोहितः ।रात्रिञ्चरो रात्रिचरः क्रव्यात्क्रव्याद इत्यपि ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपहूता आज्यपाश्च सुकालिन इति क्रमात् ।अमूर्त्ताश्च समूर्ताश्च राक्षसस्तु खसात्मजः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जातुधानो यातुधानो राक्षसो नरविष्वणः ।हनूषः कौणपश्चातुर्द्दशोऽन्त्ये यातुरक्षसी ।कापिशेयः पीडकः स्याद्याम्या यमभवा त्रिषु ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
राक्षसो युद्धहरणाद्यौतकं युतकं तथा ।विवाहादिषु यद्देयं सुदायो दाय इत्यपि ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संयमन्यन्तकस्य स्यादेष वर्ग उदाहृतः ।राक्षसः कौणपो रक्षो यातुधानः पलादनः ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रेतराजः पितृपतिः कालो महिषवाहनः ।निशाचरः पललभुग्राक्षसः कर्बुरोऽस्रपः ॥ ३४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
असुरा राक्षसा जातुधाना रक्षांसि नैर्ऋताः ।रात्रिंचराः पुण्यजनाः पलादाश्रपरक्तपाः ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्युः पिशाचाश्च भूताश्च यक्षाश्च राक्षसास्तथा ।ततश्च किन्नरा देवाः किंपुरुषा महोरगाः ॥ ७३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
राक्षस आक्षरो रक्षः कीनाशः कौणपस्तथा ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
राक्षसः कर्बुरः क्रव्यात् क्रव्यादो निकषात्मजः ।सन्ध्याबलः पुण्यजनः क्षपाटो रजनीचरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्बुरः कर्बरो रक्षः राक्षसोऽप्याशराऽऽशिरौ ।तज्जनन्यां तु निकसा निकषा खषया सह ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विद्याधराप्सरः सिद्धयक्षराक्षसगुह्यकाः ।पिशाचभूतगन्धर्वकिंनराः सुरयोनयः ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आभीलकष्टकृच्छ्राणि भेद्यवर्तिनि चेत् त्रिषु ।आशरकौणपकर्बुरराक्षसरात्रिंचरासृक्पाः ॥ १२० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
तत्प्रभेदास्त्वमी ब्राह्मप्राजापत्यार्षकासुराः ।अपि गान्धर्वपैशाचराक्षसा अथ कौतुकम् ॥ १२३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ रक्षांसि यातूनि राक्षसा अललोहिताः ।रात्रिञ्चरा रात्रिचराः क्रव्यात्क्रव्यादनैर्ऋताः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राजवृन्दे राजितरि पुनस्त्रिरथ राक्षसः ।द्वे यातुधाने स्त्री तु स्याद् राक्षसी गन्धवस्तुनि ॥ १५११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 रा (wrong syllable)
meaningsयातुधान
चण्डासंज्ञे त्रिषु पुना रक्षःसम्बन्धिनि स्मृतः ।शिशिरर्तुनिशायां तु राजसी स्त्री त्रिषु त्वयम् ॥ १५१२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsरक्षःसम्बन्धिन्
doubtful
राक्षस as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश पलाशिन्सुकर्मा ग्रहयोगेऽपि अथर्वा ब्राह्मणेऽपि च । पलाशी राक्षसे वृक्षे कञ्चुक्यहिमहल्लयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.20
- धरणिकोश पुण्यजनपुण्यजनः स्मृतो यक्षे राक्षसे च प्रयुज्यते । महासेनः कार्तिकेये महासैन्यपतावपि ॥ Dharaṇikośa 19.2.68
- धरणिकोश किर्मीरकिर्मीरः कर्बुरो ज्ञेयः किर्मीरो राक्षसान्तरम् । अभिमरो वधे युद्धे सहायसाध्वसेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 26.2.65
- धरणिकोश निशाचरनिषद्वरस्तु जम्बालो निशा निषद्वरी मता । निशाचराः समाख्याता भूतराक्षसपेचकाः ॥ Dharaṇikośa 26.2.74
- धरणिकोश पलाशपलाशो निर्दये प्रोक्तः पलाशः किंशुकः शटी । पलाशा राक्षसाः प्रोक्ताः पलाशं पत्रमुच्यते ॥ Dharaṇikośa 29.3.8
- कोषकल्पतरु कर्बरकट्वरस्तक्रके कुत्सिते वाच्यवत् चत्वरं स्थण्डिले चाङ्गनेऽध्वश्लिषि । कर्बरो द्वीपिनि स्यात्तथा राक्षसे छित्वरश्छेदनद्रव्यधूर्त्तारिषु ॥ २९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.29
- कोषकल्पतरु पललचूर्णे तिलानां पललं च मांसे पङ्केऽथ ना राक्षसवाचकं स्यात् । ना पूतिकाष्ठे सरलो वदान्ये- ऽवक्रार्थको भेद्यगतः प्रदिष्टः ॥ ९८ ॥ Koṣakalpataru 6.28.98
- कोषकल्पतरु पलंकषस्याद्गुग्गुलुद्रौ च पलाशलाक्षा- मुण्डीरिकासु स्त्र्यथ राक्षसे ना । सूर्येऽम्बुधा[87a]वव्यथिषः पुमान्स्या- त्स्त्रियां रजन्यां गदितो धरण्याम् । स्याद्वीरवृक्षः ककुभद्रुमे च भल्लातके स्यादथ राजवृक्षः ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.30.71
- नानार्थार्णवसंक्षेप जूआत्मचान्द्रमसायन्योर्ना ज्ञो ज्ञातरि तु त्रिषु । जूर्जवे स्त्री राक्षसे द्वे त्वशब्दोऽर्थे पुमांस्त्रि तु ॥ १० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.10
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्रव्याद्श्रेष्ठेऽप्यथ पुमान् क्रव्यात् प्रेतदाहानले द्वयोः । राक्षसे त्रि तु मांसादे कर्मशब्दस्तु पुन्नपोः ॥ १७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.177
- नानार्थार्णवसंक्षेप दर्वगोत्रकृत्यृषिभेदे ना दर्वशब्दस्तु राक्षसे । द्वयोर्देशविशेषे तु पुंभूम्न्यप्यथ दस्मवाक् ॥ ५७३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.573
- नानार्थार्णवसंक्षेप यातुयातु क्ली राक्षसे ना तु पाप्मन्यन्यस्तु मन्यते । पथिके त्रिष्विति स्त्री तु याता देवरयोषिति ॥ १०६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1061
- नानार्थार्णवसंक्षेप विधुस्वामिन्यथ विधुः पुंसि विष्णौ चन्द्रे हुताशने । वायौ काले राक्षसे तु द्वे त्रि तु स्यादुपद्रुते ॥ १२५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1256
- नानार्थार्णवसंक्षेप शङ्कुवृक्षपत्त्रसिराजाले द्वे तु मार्जारहंसयोः । जलजन्तुप्रभेदे च राक्षसेऽथ नपुंसकम् ॥ १३२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1328
- नानार्थार्णवसंक्षेप आशरक्षीराच्च हविषश्चापि स्यादथो आशरो द्वयोः । राक्षसे शरसम्बन्धहीनसम्बन्धिनि त्रिषु ॥ २०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.204
- नानार्थार्णवसंक्षेप कीनाशपीतप्रधाने पुंसि स्याद् राक्षसे तु द्वयोस्त्रि तु । कदर्यानार्यभृतककृतघ्नेषु कृषीवले ॥ ४८७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.487
- नानार्थार्णवसंक्षेप कौणपकार्तिकीयुक्तमासेऽथ त्रिः स्यात् कुमुदयोगिनि । कौणपो नरके पुंसि राक्षसे तु द्वयोरयम् ॥ ६०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.604
- नानार्थार्णवसंक्षेप नैरृतराक्षसे द्वे तु निरृतिसम्बन्धिनि पुनस्त्रिषु । अथ पुंसि पवित्रः स्याद् वासुदेवे पुरन्दरे ॥ १०५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1051
- नानार्थार्णवसंक्षेप पलाशतरुपत्त्रे किंशुकस्य प्रमूने द्वे तु राक्षसे । पन्नगस्त्वोषधीभेदे पुमान् सर्पे तु स द्वयोः ॥ १०६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1069
- नानार्थार्णवसंक्षेप पलाशिन्शत्रौ स्याद्भेद्यलिङ्गं तु प्रतियोगिनि ना पुनः । पलाशी पादपे द्वे तु राक्षसे भेद्यवत् पुनः ॥ ११२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1123
- नानार्थार्णवसंक्षेप रक्ताक्षरसहीने पुनस्त्रि स्याद् रक्ताक्षस्तु द्वयोरयम् । राक्षसे महिषे चापि रभसस्त्वाह शब्दवित् ॥ १४९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1493
- नानार्थार्णवसंक्षेप हनुष्अङ्गारशकटौ ना तु हनुषः क्रोध ईरितः । राक्षसे तु द्वयोरुक्तो हलिजस्तु महाद्रुमे ॥ २०२९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.2029
- नानार्थार्णवसंक्षेप अलम्बुसभेषजस्तम्बभेदे च प्रहस्ताख्ये च राक्षसे । अपांगर्भो मरुद्वह्न्योरथाथर्वणिरित्ययम् ॥ ३२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.32
- नानार्थार्णवसंक्षेप नक्तञ्चरखदिरीसंज्ञके शाके नमस्कारस्तु ना नतौ । नक्तञ्चर उलूके द्वे राक्षसे च त्रिषु त्वयम् ॥ २९९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.299
- नानार्थार्णवसंक्षेप निशाचरसर्पे च राक्षसे चापि स्त्रियां तु स्यान्निशाचरी । सृगालजातिभेदे च शिवाख्ये दुष्टयोषिति ॥ ३०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.307
- नानार्थार्णवसंक्षेप रात्रिचरतिक्तालाब्वां च लिङ्गादि पूर्ववद्द्वे तु राक्षसे । भवेद्रात्रिचरस्त्रिस्तु रात्रिचारिणि तत्र च ॥ ५२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.526
- परमानन्दीयनाममाला कुम्भकुम्भो घटे गजाङ्गेऽपि राक्षसे राशिभिद्यथ । कोलं तु बदरं प्रोक्तं कोलः शूकरखञ्जयोः ॥ १०१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.101
- परमानन्दीयनाममाला कीनाशकपर्दोऽपि वराटे स्याज्जटाजूटे पिनाकिनः । कीनाशस्तु दरिद्रेऽपि कर्षके राक्षसे यमे ॥ १२९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.129
- परमानन्दीयनाममाला दन्दशूकदुरोदरः पणे द्यूते पाशके द्यूतकारके । दन्दशूको भुजंगे स्याद्राक्षसेऽपि मतः सताम् ॥ २४७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.16.247
- परमानन्दीयनाममाला पलाशप्रवालो विद्रुमे वीणादण्डे पादपपल्लवे । पलाशो राक्षसे वर्णभेदे वृक्षान्तरेऽपि च ॥ ३१० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.310
- परमानन्दीयनाममाला फेरवफेरवो राक्षसे फेरौ स्वर्गलोके फलोदयः । Paramānandīyanāmamālā 5.19.44
- शब्दरत्नावली दन्दशूकराक्षसे स भुजङ्गे च दन्दशूकः समीरितः । धीवरे करमे दासीपुत्रे दासेरको मतः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.176
- शब्दरत्नावली मेघमेघः स्याद्वारिवाहेऽपि मुस्तके राक्षसेऽपि च । मोघा तु पाटलायां स्त्री त्रिषु निष्फलहीनयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.4.4
- शब्दरत्नावली लघुकर्णलेलिहानो महादेवे भक्षके दनुजेऽपि च । लघुकर्णश्छागले स्यादङ्कोठे राक्षसे द्विपे ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.89
- शब्दरत्नावली पलाशिन्प्रणिधानं समाधौ स्यात्प्रयत्ने च प्रवेशने । प्रयोजनं कार्यहेत्वोः पलाशी राक्षसे द्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.115
- शब्दरत्नावली पुण्यजनप्रसाधनी स्त्री कङ्कत्यां क्लीबन्तु सिद्धिवेशयोः । पयस्विनी विभावर्य्यां धेनौ नद्यामपि स्त्रियाम् ॥ पुण्यजनः सज्जने स्याद्यक्षराक्षसयोरपि । पृण्यजनस्तु पुंसि स्यान्नीचे मूर्खे च पापिनि ॥ फलकी मीनभेदे ना त्रिषु स्यात्फलकान्विते । वार्वकी वे विचित्राश्वपर्ण्यजीवशरान्विषु (?) ॥ भूतात्मा पुंसि भूतेशे देहे बुद्धे विधातरि । महाधनं महामूल्यसुवर्णसिह्लकादिषु ॥ महासेनः कुमारे स्यान्महासैन्यपतौ पुमान् । मदयित्नुः स्मरे शौण्डे पुमान्मद्ये तु न द्वयोः ॥ महामुनिः कुम्भयोनिबुद्धयोः क्लीबमोषधे । मातुलानी तु भङ्गायां कलायं मातुलस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.118
- शब्दरत्नावली रक्तपकुतपोऽस्त्री कुशे वाद्ये दौहित्रे छागकम्बले । दिवसस्याष्टमांशे च भवेद्दिनकरे पुमान् ॥ कुणपः पूतिगन्धौ स्याच्छवे स्त्री शारिकादिषे । जिह्वापः कुक्कुरे व्याघ्रे मार्जारे भल्लुकेऽपि च ॥ प्रतापः पुंसि तापे स्याच् शौर्ये तीक्ष्णांशुतेजसि । रक्तपा स्त्री जलोकायां डाकिन्यां राक्षसे पुमान् ॥ विटपोऽस्त्री वृक्षशाखाविस्तारे पल्लवेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.18
- शब्दरत्नावली अशिरअशिरो राक्षसे सूर्ये वीतिहोत्रे भवेत्पुमान् । अत्तीरं शक्तपुंसोर्ना वरं छदकपाटयोः(?) ॥ आकरः श्रेष्ठसन्दोहस्थानोत्पत्तिषु पुंस्ययम् । ओधारोऽम्बुधारणेऽधिकरणे त्वालबालके ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.56
- शब्दरत्नावली आशरआशरो राक्षसे पुंसि तथा वैश्वानरेऽपि च । इत्वरी कुलटायां स्त्री पथिकक्रूरयोस्त्रिषु ॥ ईश्वरः शङ्करे कामे नाट्ये स्वामिनि वाच्यवत् । ईश्वरा चेश्वरी गौर्य्यां लक्ष्मीवाण्यादिशक्तिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.58
- शब्दरत्नावली कर्वुरउदारो दातृमहतोरनुकूलेऽभिधेयवत् । उत्तरा स्त्री तु दिग्भेदे स्नुषायां फाल्गुणस्य च ॥ विराटतनये पुंसि क्रूरे दिव्युत्रये त्रिषु । प्रतिवाक्ये क्लीबलिङ्गमुत्तरन्तु निगद्यते ॥ एकाग्रं वाच्यलिङ्गं स्यादनाकुलैकतानयोः । औशीरमासने क्लीबं स्वापचामरदण्डयोः ॥ कृकरः पक्षिभेदे स्यात् क्रकचे पक्षिदीनयोः(?) । कदरः क्रकचव्याधिभिदोश्च खदिरे सिते ॥ कर्वुरो राक्षसे पापे जलहेम्नोर्नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.59
- शब्दरत्नावली शार्वरशार्वरञ्चान्धतमसे धातुके राक्षसेऽपि च । शालारं स्यात्करिनखे सोपाने पक्षिपञ्जरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.104
- शब्दरत्नावली निशाचरधृतराष्ट्रो नागभेदे सुनृपे क्षत्रभिद्यपि । नभश्चरो विहङ्गे स्याद्धने विद्याधरेऽनिले ॥ निशाचरे राक्षसे स्याच्शृगालपेचकाहिषु । वनजेषु पशुष्वेवं कुलटायां विशाचरी ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.130
- शब्दरत्नावली नीलाम्बरनीलाम्बरो रौहिणेये राक्षसे च शनैश्चरे । परिकरः समारम्भे पर्यङ्कवृन्दयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.131
- शब्दरत्नावली शार्दूलशार्दूलो राक्षसे व्याघ्रे पशुभेदे पुमानयम् । स्यादुत्तरपदस्थोऽयं श्रेष्ठ एव निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.96
- शब्दरत्नावली पलाशनिदेशः शासनोपान्तकथनेषु पुमानयम् । पलाशन्तु दले ना तु हरित्किंशुकराक्षसे ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.19
- शब्दरत्नावली कल्माषउत्प्रेक्षाऽवधारणे स्यात्काव्यालङ्कारभिद्यपि । कल्माषो राक्षसे पुंसि कृष्णे च कृष्णपाण्डरे ॥ कलुषं चाविले पापे किल्विषन्तु रुगागयोः । कुल्माषः काञ्जिकायान्तु यावके रुग्विशेषके ॥ गण्डूषा हस्तिहस्ताग्रे पुंसि वा मुखपूरणे । प्रसृतोन्मितनीरादौ क्लीबलिङ्गञ्च कुत्रचित् ॥ गवाक्षी शक्तवारुण्यां गवाक्षो जालके कपौ । गोरक्षके नागरङ्गे पिच भवेत्पुमान् । जिगीषा स्त्री जयेच्छायां व्यवसायप्रकर्षके ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.19
- शब्दरत्नावली पलङ्कषरास्नाकिंशुकयोः स्त्री तु राक्षसे तु पलङ्कषः । वीरवृक्षस्तु भल्लातककुभद्रुमयोरपि । भूतवृक्षस्तु शाखोटद्रुमश्योनाकवृक्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.31.34
- शब्दरत्नाकर कर्बुरअस्त्री त्वह्नोऽष्टमे भागे कर्बुरः पुंसि राक्षसे । वर्णे च कर्बुरं हेम्नि करीरस्तु घटे पुमान् ॥ २०७६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2076
- शब्दरत्नाकर पलाशपलाशं तु दले ब्रह्मवृक्षराक्षसयोः पुमान् । प्रणिधिः प्रार्थने चारे प्रस्तरस्त्वश्मरत्नयोः ॥ २१२४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2124
- त्रिकाण्डशेष कर्बुरभस्मकाचरसाः क्षाराः कारुः कारकशिल्पिनोः । कर्बुरो राक्षसे पापे कर्बुरं शबले जले ॥ ३३६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.336