भूत
bhūtaपुं · masc.In 19 kośas: 51 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
स्युः पिशाचा भूता यक्षा राक्षसाः किंनरा अपि ।किंपुरुषा महोरगा गन्धर्वाश्चान्तरा अमी ॥ ९१ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
स्युरुत्तरपदे प्रख्यः प्रकारः प्रतिमो निभः ।भूतरूपोपमाः काशः संनीप्रप्रतीतः परः ॥ १४६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ती (wrong syllable)
genderविadj.
अङ्गीकृतं प्रतिज्ञातमूरीकृतोरुरीकृते ॥ १४८८ ॥संश्रुतमभ्युपगतमुररीकृतमाश्रुतम् ।संगीर्णं प्रतिश्रुतं च छिन्ने लूनं छितं दितम् ॥ १४८९ ॥छेदितं खण्डितं वृक्णं कृत्तं प्राप्तं तु भावितम् ।लब्धमासादितं भूतं पतिते गलितं च्युतम् ॥ १४९० ॥स्रस्तं भ्रष्टं स्कन्नपन्ने शंसितं तु सुनिश्चितम् ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 त (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 प्र (wrong syllable)
genderविadj.
विद्याधराप्सरोयक्षरक्षोगन्धर्वकिन्नराः ।पिशाचो गुह्यकः सिद्धो भूतोऽमी देवयोनयः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लब्धं प्राप्तं विन्नं भावितमासादितं च भूतं च ॥ १०४ ॥
metre not recognised
genderविadj.
यक्षराक्षसगन्धर्वसिद्धकिन्नरगुह्यकाः ।विद्याधराप्सरोभूतपिशाचा देवयोनयः ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तन्मात्राण्ये विशेषाः स्युर्विशेषाः पञ्चकादयः ।महाभूतानि भूतानि पञ्चधा परिकीर्तिताः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भूतेन्द्रियर्तुतर्कर्षिवाजीभवसवो ग्रहाः ।नन्दादिशश्च पङ्क्तिश्च संख्या संज्ञा ह्यनुक्रमात् ॥ ४९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लब्धमासादितं प्राप्तं भूतं विन्नं च भावितम् ।अन्वेषितं तु मृगितं मार्गितं च गवेषितम् ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विद्याधराप्सरोयक्षरक्षोगंधर्वकिंनराः ।पिशाचो गुह्यकः सिद्धो भूतोऽमी देवयोनयः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कीनाशश्च पलाशश्च नृचक्षा यातुरस्त्रियाम् ।क्लीबे भूतं च रक्षश्च पुं वा नैरृतनिरृती ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 नि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अक्षं च नियतं चाथ भूतानि तनवः पुनः ।घोरा विकारा भूतानि विशेषा विग्रहा अपि ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परायणोऽल्पशरणकार्मणानां ततः पुनः ।क्षुस्यधोरणभूतानां निशान्ताश्मन्तयोरपि ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अकारादौ संपरायो रणे लोणे तु सैन्धवः ।भूतः प्रेते तमो राहौ शुक्रः स्यादग्निमासयोः ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
विद्याधराः किंपुरुषाः पिशाचारक्षांसि यक्षाः सुरगाथकाश्च ।कद्रूसुता गुह्यकसिद्धभूताःकान्ता दिवो दैवतयोनयः स्युः ॥ १२ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंmasc.
पुरी वस्वौकसाराऽस्य तस्यामेवालका प्रभा ।यक्षो बकः [17b] पुण्यजनः पिशाचो भूतमस्त्रियाम् ।…गुह्यकस्तु वटान[श्र]यः ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
भूतो व्यतीतः स इहाव्ययं प्राक्पुमान्भवन्तिः स च वर्त्तमानः ।तत्कालके त्वेकपदं तदात्वंभावी च भूष्णुर्गदिताऽयतिः स्त्री ॥ ३ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
सत्यं तथ्यं भूतं सम्यगृतं स्यात्समीचीनम् ।सदथाव्ययं यथार्थं यथातथं स्याद्यथास्थितं च मतम् ॥ ५५ ॥
उद्गीतिः
genderविadj.
एकादशादयस्त्रय्यां पङ्क्तिस्तु दशवाचिका ।आब्धिभूतरसादीनां ज्ञेयाः संख्या हि लोकतः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्लुष्टं दग्धं लब्धं त्वधिगतमासादितं च विन्नं च ।प्राप्तं भावित-भूते अन्विष्टं मार्गितं मृगितम् ॥ ५२ ॥
आर्या
genderविadj.
प्रख्य-प्रतीकाश-निभोपमानो-पमा-प्रकार-प्रतिम-प्रकाशाः ।संकाश-नीकाश-सनाभि-भूतरूपादयश्चोत्तरगाः समार्थाः ॥ ६६ ॥
उपजातिः
genderविadj.
घ्राणं कार्मण-कारणोष्ण-लवण-श्रीपर्ण-पारायणंशिङ्घाणं शरण-प्रमाण-करणक्षुस्माणदौर्वीणवत् ।श्राणं कौङ्कण-पूरणे च हरिणं स्याद्धोरणं बृंहणंप्रादेशान्तनितान्तवृत्तसुरतामन्तानि भूतं तथा ॥ ९९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderक्लीneut.
पक्कण-कङ्कण-शिङ्घाणाः स्यु-र्वर्णः शुक्लाद्यक्षरवाची ।वास्तुः सक्तुर्जीवातुः स्या-द्भूतः प्रेते पूर्त-निकेते ॥ ४६ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
वृन्तं शीताश्मन्तभूतानि वार्त्तंतूस्तं तुन्दं गोदमुक्थं कुशीदम् ।वृन्दाच्छोदे शिल्पतल्पास्पदानिवाहित्थं स्यात्कूर्परूपे पदं च ॥ ९१ ॥
शालिनी
genderक्लीneut.
संपरायो रणे तल्पः पर्यङ्केऽपि तथैव च ।प्रेते भूत उडावृक्षो वर्णः श्वेतस्वरादिके ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
भूतकाले तु भूतं स्यात्तदात्वं प्राकृते स्मृतम् ।भविष्यत्कालभेदे स्यादायतिर्नियतिस्तथा ॥ २७६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वृक्णं दितं चाथ छन्नं स्कन्नं पन्नं प्रतं(?)च्युते ।लब्धे विन्नं भावितं तु भूतमासादितं तथा ॥ ७१६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
महाराजिकरुद्राद्याः साध्याः प्रोक्ता गणेश्वराः ।किन्नराप्सरसःसिद्धा रक्षोभूतपिशाचकाः ॥ ३५१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भूताः शिवस्य पार्षद्यः पार्षदाः ॥ ५ ॥
genderपुंmasc.
विद्याधराप्सरोयक्षरक्षोगन्धर्वकिंनराः ।पिशाचो गुह्यकः सिद्धो भूतोऽमी देवयोनयः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्युः पिशाचाश्च भूताश्च यक्षाश्च राक्षसास्तथा ।ततश्च किन्नरा देवाः किंपुरुषा महोरगाः ॥ ७३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्यादुत्तरपदे भूतः प्रख्यश्च प्रतिमो निभः ।प्रकाशः प्रतिकाशश्च प्रतीकाशस्तथोपमा ॥ २६५७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्राप्तं लब्धं भूतविन्ने आसादितञ्च भावितम् ।प्राप्तार्थकानि नामानि कथ्यन्ते विबुधैरिह ॥ २७१० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
रक्षःपिशाचभूताश्च गुह्यका देवयोनयः ।असुरे स्युर्दितिसुताः पूर्वदेवाः क्रतुद्विषः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पलाशः कर्वुरो यातुरक्षसी भूतनैऋतौ ।वरुणो जम्बुकः पाशी मेघनादो जलेश्वरः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उच्चन्द्रोऽपररावस्तु शेषरात्रौ भवेद्द्वयम् ।द्वौ यामप्रहरौ पुंसि भूतः कृष्णाचतुर्दशी ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निभसङ्काशनीकाशप्रतीकाशप्रभोपमाः ।कल्पभूताभरूपाद्याः स्युरुत्तरपदे त्रिषु ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
लब्धप्राप्तविन्नभूतभावितासादिता अपि ।मार्गितान्विष्टमृगितमन्वेषितगवेषितम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 प्त (wrong syllable)
genderविadj.
स्यादागन्तुकमाहार्यम् अधिकारश्चयोरपि (?) ।व्युत्पन्नः संस्कृते पूर्णे पूरितं भरितं भूतम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 भू (wrong syllable)
genderविadj.
खण्डिते छेदितं छिन्नं छितं छातं दिताऽन्वितम् ।प्राप्ते तु भावितं भूतम्, भ्रष्टे पतित-पत्रके ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
खुङ्खुणः पुंसि खट्वाङ्गमथ भूताः स्युरस्त्रियाम् ।प्रमथास्ते पारिषदा भृङ्गी भृङ्गिरिटिस्त्रिपात् ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
विद्याधराप्सरः सिद्धयक्षराक्षसगुह्यकाः ।पिशाचभूतगन्धर्वकिंनराः सुरयोनयः ॥ ८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्युः किंनराः किंपुरुषाः मयवोऽश्वमुखा अपि ।समानौ यक्षकाषेयौ भूताभूततनूद्भवाः ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राज्ञामहिभयं व्याधिदुर्दुर्भिक्षमशनिः शिखी ।मकरश्च भयं दैवं भूतान्यर्कः शशी यमः ॥ १२९३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 4 क्षम (syllable split)
genderक्लीneut.
तत्र केचिद्घृतादीनां पुंस्त्वं वैदिकमूचिरे ।पिशा[चा]दिषु भूतोऽस्त्री तिलकं च विशेषकम् ॥ २३३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
उः शङ्करो वर्त्तुलाक्षी भूतः कल्याणवाचकः ।अमरेशो दक्षकर्णः षड्वक्त्रो मोहनः शिवः ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गंधर्वो गातुगांधर्वौ सिद्धाः स्युः सनकादयः ।भूतापुत्रास्तु भूतानि भूताश्च शिवपार्श्वगाः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
महाभूतानि भूतानि लोको भुवनविष्टपे ।मर्त्यलोको जीवलोको मर्तोऽप्यथ भुवोऽव्ययम् ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भूतानि प्राणिनो जीवा जन्तवो जन्यवोऽङ्गिनः ।पुंसः प्राक् त्रिषु गुल्माद्यमुद्भिदुद्भिज्जमुद्भिदम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लब्धाप्तासादितप्राप्तभूतविन्नास्तु भाविते ।प्रयत्ते मुदितप्रीतहृष्टाः सुहिततृप्तवत् ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पिशाचादिषु भूतोऽस्त्री शंकुरप्राणिगोचरः ।विशेषकञ्च तिलकं पुण्ट्रे ब्रह्मा द्विजेऽब्जजे ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कुमारके देवलके च नाथकेतुः पुमान्केतनरुग्ग्रहेषु ।उत्पातलक्ष्मारिषु चाथ सेतुःपुंस्यावलौ स्याद्वरुणेऽपि तद्वत् ॥ १६ ॥
उपजातिः
doubtful
न्याय्ये प्राणिनि चान्यस्तु वाच्ययोरेतयोस्त्रिषु ।अतीततुल्यलब्धेषु देवयोन्यन्तरे पुनः ॥ ९१४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
क्लीबं त्रिषु चिते प्राप्ते वृत्ते सत्ये समेऽपि च ।पुमान् कुमारयोगीन्द्रदेवयोन्यरेषु च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
doubtful
भूत as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) ग्रहआडम्बरो गजानां पटहरवे गर्जिते प्रपञ्चे च । ग्रहशब्दः सूर्यादिषु भूतादिष्वभिनिवेशे च ॥ ८४१ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.841
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) धातुपृथिव्यादिषु भूतेषु शरीरेषु रसादिषु । लोहेषु च स्मृतो धातुः स्वभावे गैरिकादिषु ॥ ८५७ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.857
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) सत्त्ववेदाध्यात्मब्राह्मणहिरण्यगर्भेषु कथ्यते ब्रह्म । प्रकृतिगुणे सत्तायां स्थामनि भूते च सत्त्वं स्यात् ॥ ८६८ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.868
- धरणिकोश प्रेतप्रेतो मृते च भूते च पोतः शिशुवहित्रयोः । पीतिस्तुरंगमे पाने शितिः श्वेते च मेचके ॥ Dharaṇikośa 15.1.10
- धरणिकोश निशाचरनिषद्वरस्तु जम्बालो निशा निषद्वरी मता । निशाचराः समाख्याता भूतराक्षसपेचकाः ॥ Dharaṇikośa 26.2.74
- नानार्थार्णवसंक्षेप मासिकसम्बन्धिनि त्रिषु क्ली तु मासिकं पुंसि केचन । मासि श्राद्धे त्रिषु पुनर्भासं भूतभृतादिषु ॥ १४१५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1415
- शब्दरत्नावली प्रभूतनियतिर्नियमे दैवे पतत्पातुकपक्षिणोः । प्रहतं वितते क्षुण्णे पर्यस्ते च हते त्रिषु । प्रभूतं बहुले भूते उन्नतेऽप्युद्गते त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.113
- शब्दरत्नावली अनुअनु लक्षणसादृश्यपश्चादर्थेष्वनुक्रमे । वीप्सा सहार्थभागार्थभूतेष्वाख्यासमीपयोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.40
- शब्दरत्नाकर प्रकृतिस्वभावजन्त्वमात्यादिच्छन्दोभूतेषु मातरि । पक्षतिः पक्षमूले स्याद् द्वयोः प्रतिपदोरपि ॥ २१३० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2130