उपधान
upadhānaक्ली · neut.In 14 kośas: 13 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
उपधानं तूपबर्हः शय्यायां शयनीयवत् ॥ १३७ ॥शयनं मञ्चपर्यङ्कपल्यङ्काः खट्वया समाः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अपटी काण्डपटः स्यात्प्रतिसीरा जवनिका तिरस्करिणी ।उच्छीर्षकमुपधानं धीरैरुपवर्हमाख्यातम् ॥ ३०९ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
अस्त्रियां कसिपुश्चाथ स्यादुच्छीर्षकमस्त्रियाम् ।उपधानं चोपबर्हश्चाथ पर्यस्तिका स्त्रियाम् ॥ ४२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अवतंसस्तथोत्तंसो नरि त्वापीड उच्यते ।उच्छीर्षकं तूपधानमुपबर्हश्च गण्डुकः ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैलाभ्यं तु विलाभत्वं स्त्रियां भावे विलाभता ।विलाभिमा पुंसि च स्याद्विलाभो मूलसंक्षयम् ॥उपधानं तूपनिधिर्न्यासोऽनाख्याय भाण्डगम् ।वस्तु न्यस्तं परकरे स्थापितं तु प्रकाश्य यत् ॥स निक्षेपोऽथ तद्दानं प्रतिदानमुदीरितम् ।क्रेतव्यमात्रके क्रेयं क्रय्यं न्यस्तं क्रयाय यत् ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 तू (wrong syllable)
genderक्लीneut.
--------------------उच्छीर्षकमपि स्मृतम् ।उपधानं समं बर्हे प्रतिग्राहपतद्ग्रहौ ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
तूलगर्भितवस्त्रादिरचिते तु शिरोधरे ।उपधानं चोपबर्हं चोपकारि शिरःसुखम् ॥ १९८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुजनी गुणिनी गुण्या वस्त्रोर्णं चित्रभूस्तरः ।उपधानं गेन्दुककं गवाक्षो जालमार्गतः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 गे (wrong syllable)
genderक्लीneut.
उच्छीर्षकमुपधानमुपबर्हं च गिन्दुकम् ।चन्द्रोदयो वितानं चोल्लोचः कदक इत्यपि ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable)
genderक्लीneut.
उपधानमुपबर्हश्चोक्तमुच्छीर्षकं तथा ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पूर्णतायां द्वयमिदन्त्वाभोगः परिपूर्णता ।उपधानञ्चोपवर्हः उपधानीयमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खट्वा तु मञ्चपर्यङ्कपल्यङ्काः पुंसि च स्त्रियाम् ।उपधानं तूपबर्हः पतद्ग्राहः प्रतिग्रहः ॥ ८६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपधानं तूपबर्हमुच्छीर्षमुपबर्हणम् ।संवापः शयनं स्वापः संवासो वासनं सह ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उन्मीलनं स्यादुन्मेषे विकासे कुसुमस्य च ।उपधानमुपष्टम्भ उपष्टम्भनसाधने ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
उच्छीर्षकेऽथोपमानमुपमायां च येन च ।उपमीयेत तत्रापि कपिशीर्षं पुनः कपेः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsउच्छीर्षक
doubtful
आत्मा मनस्याकलनं विबन्धपरिसङ्ख्ययोः ।आवेशनं शिल्पगेहे भूतावेशेऽथ गेन्दुके ॥ २३० ॥
अनुष्टुप्
meaningsगेन्दुक
doubtful
विशेषे चोपधानं स्याच्चुल्ल्यामुद्धानमुद्गमे ।अगम्भीरेऽपि चोत्तानः शराभ्यासेऽप्युपासनम् ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsविशेष
उपधान as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप बिम्बप्रतिबिम्बे तत्प्रकृतौ समानत्वोपधानयेाः । आदर्शे स्त्री तु बिम्बी स्यादोष्ठीसंज्ञलतान्तरे ॥ ८६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.860
- शब्दरत्नावली खरालिकग्रामणीभङ्गिनाराचेषूपधाने खरालिकः । पाठनिश्चयशूण्याङ्के नृत्ये गुणनिका भवेत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.167