कलकण्ठ
kalakaṇṭhaपुं · masc.In 12 kośas: 11 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
वनप्रियः परभृतस्ताम्राक्षः कोकिलः पिकः ।कलकण्ठः काकपुष्टः काकोऽरिष्टः सकृत्प्रजः ॥ १३२१ ॥आत्मघोषश्चिरजीवी घूकारिः करटो द्विकः ।एकदृग्बलिभुग्ध्वाङ्क्षो मौकुलिर्वायसोऽन्यभृत् ॥ १३२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अन्यभृतः परपुष्टः कलकण्ठः कोकिलः पिकः प्रोक्तः ।कलविङ्कश्चटकः स्याद्गृहबलिभुक् नीलकण्ठश्च ॥ २४३ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
परिहासक्रमो जिह्मकण्ठः शुण्ढः प्रियंवदः ।हंसः सरस्वान् कृष्णाक्षः कलकण्ठः सितासितः ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोकिलः कलकण्ठः स्यात् पथिकानलभक्षकः ।मयूरे तु वलीकश्च कालज्ञः सुरनर्तकः ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
घोषयित्नुः कामतालो मदोल्लापी रतोद्वहः ।सुतर्दनोऽपि ताम्राक्षः कलकण्ठा कुनालिकः ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चक्राङ्गो धवलगरुन्मराल-हंस-चक्राङ्का अपि कलकण्ठ-केरवौ च ।आरक्ताननचरणः स राजहंसःश्वेतान्यैर्मुखचरणैः स धार्तराष्ट्रः ॥ ६९ ॥
प्रहर्षिणी
genderपुंmasc.
कोकिलः क[72a]लकण्ठः स्यान्मधुकण्ठः कुहूमुखः ।रसालगाली ताम्राक्षो ध्वाङ्क्षबन्धुश्च वाशरः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.doubtful
कोकिलः कोकिला चैव कलकण्ठः कुनालिकः ।मधुकण्ठः सुधाकण्ठः काकपुष्टः कुहूमुखः ॥ २३९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रासादकुक्कुटो भिल्लीकण्ठो गृहकपोतके ।कलकण्ठश्च तत्रैव क्वचित् केचित् प्रचक्षते ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोकिलः कलकण्ठः स्यात् कुहूकण्ठः कूकूमुखः ।मधुकण्ठः काकपुच्छो घोषयित्नुर्वनप्रियः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 कू (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वसन्तघोषो मधुवाक्कलकण्ठो वनप्रियः ।भृंगः कलिंगो धूम्राटो राजभृगस्तु बुद्धिमान् ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 भृ (wrong syllable)
genderपुंmasc.
doubtful
पारावताख्ये कलकण्ठ उक्तोजम्बीरके दन्तशठः कपित्थे ।स्यात्कर्मरङ्गेऽपि च नागरङ्गेचाङ्गेरिकायां [कथिता] बुधैः स्त्री ॥ ६५ ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsपारावत
कलधौतं रूप्यहेम्नोः क्ली त्रि तु स्यात् कलध्वनौ ।कलकण्ठः कोकिले द्वे समासार्थादि पूर्ववत् ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकोकिल
कलकण्ठ as a meaning in nānārtha verses
- तन्त्राभिधान षसूर्यात्मा जठरः कोषो मत्ता वक्षोविदारिणी । कलकण्ठो मध्यभिन्ना युद्धात्मा खलपूः शिरः ॥ १५८ ॥ Tantrābhidhāna 2.48.158
- तन्त्राभिधान ससुरूपश्च गुणेशो गौः कलकण्ठो वृकोदरः । प्राणाद्यस्त्रिपुरादेवी लक्ष्मीः सोमो हिरण्यभूः ॥ १६१ ॥ Tantrābhidhāna 2.49.161