ध्वाङ्क्ष

dhvāṅkṣaपुं · masc.

In 14 kośas: 11 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.1322 · p. 50

वनप्रियः परभृतस्ताम्राक्षः कोकिलः पिकः ।कलकण्ठः काकपुष्टः काकोऽरिष्टः सकृत्प्रजः ॥ १३२१ ॥आत्मघोषश्चिरजीवी घूकारिः करटो द्विकः ।एकदृग्बलिभुग्ध्वाङ्क्षो मौकुलिर्वायसोऽन्यभृत् ॥ १३२२ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह सिंहादिवर्गः Amarakośa 2.5.27

काके तु करटारिष्टबलिपुष्टसकृत्प्रजाः ।ध्वाङ्क्षात्मघोषपरभृद्बलिभुग्वायसा अपि ॥ २० ॥स एव च चिरञ्जीवी चैकदृष्टिश्च मौकुलिः ।

अनुष्टुप्

काकपुं करटपुं अरिष्टपुं बलिपुष्टपुं सकृत्प्रजपुं ध्वाङ्क्षपुं आत्मघोषपुं परभृत्पुं बलिभुज्पुं वायसपुं चिरञ्जीविन्पुं एकदृष्टिपुं मौकुलिपुं

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.245 · p. 30

अरिष्टः करटः काको बलिपुष्टः सकृत्प्रजः ।एकदृग्बलिभुक् ध्वाङ्क्षश्चिरञ्जीवी च वायसः ॥ २४५ ॥

अनुष्टुप्

अरिष्टपुं करटपुं काकपुं बलिपुष्टपुं सकृत्प्रजपुं एकदृश्पुं बलिभुज्पुं ध्वाङ्क्षपुं चिरञ्जीविन्पुं वायसपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.97 · p. 328

ध्वाङ्क्षो रतजरः सूत्री करटः काकमौकुली ।चलाचलोऽपि धूर्तः स्याच्छ्रावकोऽथ पलप्रियः ॥ ९७ ॥

अनुष्टुप्

ध्वाङ्क्षपुं रतजरपुं सूत्रिन्पुं करटपुं काकमौकुलिन्पुं चलाचलपुं धूर्तपुं श्रावकपुं पलप्रियपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.5 · p. 197

मौकुलिः करटोऽरिष्टो बलिपुष्टोऽपि वायसः ।चिरजीवी द्विको घूकवैरी ध्वाङ्क्षश्च शक्रजः ॥ ५ ॥

अनुष्टुप्

मौकुलिपुं करटपुं अरिष्टपुं बलिपुष्टपुं वायसपुं चिरजीविन्पुं द्विकपुं घूकवैरिन्पुं ध्वाङ्क्षपुं शक्रजपुं

genderपुंmasc.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.224 · p. 80

चिरजीवी द्विकः काक आत्मघोषः सकृत्प्रजः ।अरिष्टः करटो घूकारातिर्ध्वाङ्क्षोऽन्यभृत्पुनः ॥ २२४ ॥

अनुष्टुप्

चिरजीविन्पुं द्विकपुं काकपुं आत्मघोषपुं सकृत्प्रजपुं अरिष्टपुं करटपुं घूकारातिपुं ध्वाङ्क्षपुं अन्यभृत्पुं

genderपुंmasc.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त अण्डजमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 6.3.371 · p. 26

काकः करटकोऽरिष्टो द्विको ध्वाङ्क्षः सकृत्प्रजः ।श्यामकाको द्रोणकाकः काकोलः काकनायकः ॥ ३७१ ॥

अनुष्टुप्

काकपुं करटकपुं अरिष्टपुं द्विकपुं ध्वाङ्क्षपुं सकृत्प्रजपुं श्यामकाकपुं द्रोणकाकपुं काकोलपुं काकनायकपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2394 · p. 386

काकोऽरिष्टो द्विको ध्वाङ्क्षो घूकारिः करटोऽन्यभृत् ।एकदृक् चिरजीवी च वायसः परभृत् पुनः ॥ २३९४ ॥

अनुष्टुप्

काकपुं अरिष्टपुं द्विकपुं ध्वाङ्क्षपुं घूकारिपुं करटपुं अन्यभृत्पुं एकदृश्पुं चिरजीविन्पुं वायसपुं परभृत्पुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.52 · p. 86

लुण्ठाकः श्रावको ध्वाङ्क्ष आत्मचोषो रतज्वरः ।द्विककारः कारवः स्याद् नाडीजङ्घः सकृत्प्रजः ।सत्यवाक् अप्रकृष्टः स्यात् बलिभुग्यमदूतकः ॥

अनुष्टुप्

लुण्ठाकपुं श्रावकपुं ध्वाङ्क्षपुं आत्मचोषपुं रतज्वरपुं द्विककारपुं कारवपुं नाडीजङ्घपुं सकृत्प्रजपुं सत्यवाच्पुं अप्रकृष्टपुं बलिभुज्पुं यमदूतकपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.790 · p. 100

ध्वाङ्क्षो नालीजङ्घो नाडिजङ्घः सकृत्प्रजः परभृत् ।काकः करटोरिष्टो बलिपुष्टो वायसो बलिभुक् ॥ ७९० ॥

metre not recognised

ध्वाङ्क्षपुं नालीजङ्घपुं नाडिजङ्घपुं सकृत्प्रजपुं परभृत्पुं काकपुं करटपुं अरिष्टपुं बलिपुष्टपुं वायसपुं बलिभुज्पुं

genderपुंmasc.

तन्त्राभिधान Tantrābhidhāna · अज्ञात बीजनिघण्टु Tantrābhidhāna 4.20 · p. 29

कपर्दिनं समादाय क्षतजोक्षितसंस्थितम् ।संयुक्तं धूम्रभैरव्या ध्वाङ्क्षोऽयं नादबिन्दुमान् ॥प्री̐॥

अनुष्टुप्

ध्वाङ्क्षपुं

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.423

काकमत्स्यात्खगौ ध्वाङ्क्षौ कक्षौ च तृणवीरुधौ ।

अनुष्टुप्

meaningsकाक मत्स्यात्खग

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध अनेकार्थकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.807 · p. 93

शाखायामपि परिधिर्वसतिर्जैनाश्रमेऽपि निर्दिष्टा ।अन्वेषणेऽपि मार्गो भद्रो वृषभे वके ध्वाङ्क्षः ॥ ८०७ ॥

आर्या

meaningsवक

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास क्षार्धश्लोकः Dharaṇikośa 33.2.3 · p. 232

ध्वाङ्क्षौ काकबकौ ख्यातौ ध्वाङ्क्षस्तर्ककभिक्षुकाः ।मिक्षा याच्ञा भृतिः सेवा भिक्षा भिक्षणवस्तु च ॥

अनुष्टुप्

meaningsकाक बक तर्कक भिक्षुक

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शान्ताः Koṣakalpataru 6.30.51 · p. 372

न्यक्षं तु का[र्त्स्न्ये]त्रितये निकृष्टोना पर्शुरामेऽथ शुचौ परस्मिन् ।तीक्ष्णे मनोज्ञे च पुमांस्तु गीतेचोक्षोऽथ काके च बके च भिक्षौ ॥ ५१ ॥

इन्द्रवज्रा

meaningsकाक बक भिक्षु

doubtful

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शान्ताः Koṣakalpataru 6.30.52 · p. 374

ध्वाङ्क्षो भवेत्तर्कुकके गृहे चकाकोलिकावाचक एष योषित् ।द्वयोस्तु दोर्मूलगतश्च कक्षःपुमांस्तु कच्छे महिषे वने च ॥ ५२ ॥

उपजातिः

meaningsतर्कुक गृह

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.642 · p. 97

कुस्तुम्बुरुणि सस्ये क्ली ध्वाङ्क्षस्तु बककाकयोः ।द्वयोस्तत्रापि च स्त्र्यर्थे ध्वाङ्क्षी ध्वाङ्क्षा तु नृस्त्रियोः ॥ ६४२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsबक काक

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास धकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.17.252 · p. 194

गवि ध्वाङ्क्षस्तु काके स्याद्बकयाचकयोरपि ।धातुः क्रियादिरूप्यादिमहाभूतेषु तद्गुणे ॥ २५२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsकाक बक याचक

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश षान्ताः Śabdaratnāvalī 7.31.9 · p. 291

दोषा भुजे रजन्याञ्च दोषो दूषणपापयोः ।ध्याङ्क्षो भिक्षुकमत्स्याशिपक्षिणोः काककर्कयोः ॥ध्याङ्क्षी कक्कोलिकायान्तु पिशाचीराक्षसीभिदोः ।न्यक्षं साकल्यतृणयोर्महिषे नाऽधमे त्रिषु ॥

अनुष्टुप्

meaningsभिक्षुक मत्स्याशिपक्षिन्काक कर्क

doubtful

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.1.27 · p. 216

दुवदावौ वनारण्यवह्न्योः स्वर्गार्कयोर्द्युवा ।धवो वृक्षे नरे पत्यौ ध्वांक्षः स्याद्वायसे बके ॥ २७ ॥

अनुष्टुप्

meaningsवायस बक

doubtful

ध्वाङ्क्ष as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश काककाको ध्वाङ्क्षोऽथ काकाः स्युः काकोलीकाशमल्लिकाः । काकमाचीकाकजङ्घामलपूकाकनासिकाः ॥ Dharaṇikośa 1.3.3
धरणिकोश यमयमाः स्युर्यमजध्वाङ्क्षकृतान्ता यमुना यमी । शरीरसाधनापेक्षं नित्यं यत्कर्म तद्यमः ॥ Dharaṇikośa 24.3.6
कोषकल्पतरु यमध्वाङ्क्षे दण्डधरे यमोऽपि यमजे स्यात्संयमे तादृशः । शारीरेऽपि च नित्यकर्मणि भवेत्स्यादानुपूर्व्यां क्रमः । शक्तौ कल्पपदक्षिपो(?)रथ भवेत्क्षौमं दुकूलेऽस्त्रिया- मट्टे स्यादतसीकृते च वसने क्षेमं पुनर्न स्त्रियाम् ॥ ५८ ॥ Koṣakalpataru 6.25.58
कोषकल्पतरु वायसस्याद्वायसो ध्वाङ्क्ष इहागरुद्रौ श्रीवासवृक्षेऽप्यथ काकमाच्याम् । स्त्रियां मलप्वामथ मानसं स्या- त्सरोविशेषे हृदये तथैव ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.31.92
परमानन्दीयनाममाला यमयज्ञो नारायणे यागे वह्नौ मेषात्मनोरथ । यमो ध्याङ्क्षे कृतान्ते च यानं युग्ये गतावपि ॥ ३४१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.21.341
तन्त्राभिधान प्रींकपर्दिनं समादाय क्षतजोक्षितविग्रहम् । संयुक्तं धूम्रभैरव्या ध्वाङ्क्षोऽयं नादबिन्दुमान् ॥प्रीं॥ Tantrābhidhāna 10.43