नीलकण्ठ
nīlakaṇṭhaपुं · masc.In 19 kośas: 27 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
शंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः ।कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ ॥ १९५ ॥मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः ।षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः ॥ १९६ ॥मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ च ।महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली ॥ १९७ ॥स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ ।सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः ॥ १९८ ॥पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः ।पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् ॥ १९९ ॥गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत् ।
शालिनी
शम्भुपुंशर्वपुंस्थाणुपुंईशानपुंईशपुंरुद्रपुंउड्डीशपुंवामदेवपुंवृषाङ्कपुंकण्ठेकालपुंशंकरपुंनीलकण्ठपुंश्रीकण्ठपुंउग्रपुंधूर्जटिपुंभीमपुंभर्गपुंमृत्युंजयपुंपञ्चमुखपुंअष्टमूर्तिपुंश्मशानवेश्मन्पुंगिरिशपुंगिरीशपुंषण्ढपुंकपर्दिन्पुंईश्वरपुंऊर्ध्वलिङ्गपुंएकदृश्पुंत्रिदृश्पुंभालदृश्पुंएकपादपुंमृडपुंअट्टहासिन्पुंघनवाहनपुंअहिर्बुध्नपुंविरूपाक्षपुंविषान्तकपुंमहाव्रतिन्पुंवह्निरेतस्पुंहिरण्यरेतस्पुंशिवपुंअस्थिधन्वन्पुंपुरुषास्थिमालिन्पुंव्योमकेशपुंशिपिविष्ठपुंभैरवपुंदिग्वासस्पुंकृत्तिवासस्पुंभवपुंनीललोहितपुंसर्वज्ञपुंनाट्यप्रियपुंखण्डपर्शुपुंमहादेवपुंमहानटपुंमहेश्वरपुंहरपुंपशुपतिपुंप्रमथपतिपुंभूतपतिपुंउमापतिपुंपिङ्गजटपुंपिङ्गेक्षणपुंपिनाकभृत्पुंशूलभृत्पुंखट्वाङ्गभृत्पुंगङ्गाभृत्पुंअहिभृत्पुंइन्दुभृत्पुंकपालभृत्पुंगजासुहृद्पुंपूषासुहृद्पुंपुरासुहृद्पुंअनङ्गासुहृद्पुंकालासुहृद्पुंअन्धकासुहृद्पुंमखासुहृद्पुं
genderपुंmasc.
पेशीकोशोऽण्डे कुलायो नीडे केकी तु सर्पभुक् ।मयूरबर्हिणौ नीलकण्ठो मेघसुहृच्छिखी ॥ १३१९ ॥शुक्लापाङ्गोऽस्य वाक्केका पिच्छं बर्हं शिखण्डकः ।प्रचलाकः कलापश्च मेचकश्चन्द्रकः समौ ॥ १३२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मयूरो बर्हिणो बर्ही नीलकण्ठो भुजङ्गभुक् ।शिखावलः शिखी केकी मेघनादानुलास्यपि ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्यभृतः परपुष्टः कलकण्ठः कोकिलः पिकः प्रोक्तः ।कलविङ्कश्चटकः स्याद्गृहबलिभुक् नीलकण्ठश्च ॥ २४३ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
नीलकण्ठस्तु धूम्राक्षश्चाटकेर इति स्मृतः ।भृङ्गो भ्रमश्च भ्रमरो भसलः पुष्पलोलुपः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वदनं व्यञ्जनं क्लीबे तेमनं स्यादजामिकृत् ।मूलकोऽस्त्री नीलकण्ठो मृत्क्षारः कन्दमूलकः ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपिच्छाथ मयूरस्तु चन्द्रकी गरलव्रतः ।गुरुमार्जारनीलेभ्यः कण्ठः केकी शिखाबलः ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
नीलकण्ठः पुष्कराह्वो लक्ष्मणा लक्षणापि च ।लक्षणी लक्ष्मणी च स्याद्गन्धोली वरटा द्वयोः ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ईश्वरो हः शर्वगुह्यौ चन्द्रपर्यायशेखरः ।स्यान्नीलात्कालतः कण्ठपर्यायस्त्र्यम्बकार्थकः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
नीलपर्णं नीलकण्ठं हरित्पर्णं च सेकिमम् ।शालामर्कटकं मिश्रं हस्तिकाक्षारसंज्ञितम् ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मदोत्कटश्चाटुकर्ता भवेत्करलवोऽपि सः ।नीलकण्ठः कपोतः स्याद्वन्योऽप्यथ घुघूत्करः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सितपत्रः सितापाङ्गो नीलकण्ठो भुजङ्गभुक् ।कञ्जार-शिखि-मेनाद-मेघनादानुलासिनः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वस्तिका नीलकण्ठश्च सेकिमो हरिपर्णकः ।चाणक्यमूलके शालामर्कटो मरुसम्भवः ॥ ३५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मयूरो बर्हिणः केकी शिखी प्रावृषिकस्तथा ।नीलकण्ठः कलापी च शिखण्डी तत्पतिर्गुहः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अहिर्बुध्नो विरूपाक्षो नीलकण्ठोऽष्टमूर्तिरुः ।भर्गो भीमो वृषाङ्कोऽपि कपर्दी घनवाहनः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीलकण्ठः शिखी बर्ही शुक्लापाङ्गोऽस्य वाक्पुनः ।केका बर्हं तु पिच्छे स्यात्प्रचलाककलापकौ ॥ २२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दात्यूहे दित्यवाहः स्याद्विचारो दित्यवाट् चरः ।कालकण्ठः कालगलो नीलकण्ठो विरोचनः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 का (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नीलकण्ठो मणिग्रीवोऽशोकश्चाषः किकीदिविः ।ताम्रचूडः कुक्कुटकः कृकवाकुः पदायुधः ॥ ३७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वृषाङ्को नीलकण्ठेशौ भगाली त्रिपुरान्तकृत् ।पिनाकः शम्भुकोदण्डो जटाजूटः कपर्द्दकः ॥ ३९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्योमकेशः क्रतुध्वंसी भूतनाथ उमापतिः ।अष्टमूर्तिर्नीलकण्ठः पुरभिन्नीललोहितः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बप्पीह(?)श्चातकसारङ्गस्तोकको नभोऽम्बुपः ।नीलकण्ठः शिखी केकी मयूरो जलमुक्सुहृत् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
श्रीकण्ठो नीलकण्ठश्च गिरीशो गिरिशो हरः ।ईश ईश्वर ईशानः भीमो भर्गश्च धूर्जटिः ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीलकण्ठो नगावासो नृत्यप्रियश्च चन्द्रकी ।बर्हिणो बहुलग्रीवः खिलखिल्लो गरव्रतः ॥ २३८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्रि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नीलकण्ठः कणाटीरः कणाटीरक इत्यपि ।हापुत्रिका खञ्जनिका सर्षपी खञ्जनाकृतौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीलकण्ठः सितापाङ्गो मेघनादानुलास्यपि ।मार्जारकण्ठो मेनादः शिखाधारः शिखावलः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पतत्रयः पतंगाश्च पित्सन्तश्च विहायसः ।शुक्लापाङ्गः शिखी केकी नीलकण्ठः शिखावलः ॥ ७८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हरिपर्णे मूलकोऽस्त्री सेकिमं बुस्तिका न षण् ।नीलकण्ठोऽथ मरुजे शिवं चाणक्यमूलकम् ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कष्टे तु कृच्छ्रगहने दक्षामन्दागदेषु तु ॥ ३९ ॥पटुर्द्वौ वाच्यलिङ्गौ च नीलकण्ठः शिवेऽपि च ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्त (wrong syllable)
meaningsशिव
पुमान् हरे मूलकाख्यशाके च द्वे तु बर्हिणे ।अत्रापि पूर्ववत् सादि नीलग्रीवस्तु ना हरे ॥ ३२३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
नीलकण्ठ as a meaning in nānārtha verses
- तन्त्राभिधान ङएकनेत्रो महानन्दो दुर्द्धरश्चन्द्रमा यतिः । शिवयोषा नीलकण्ठः कामेशी च मयांशुकौ ॥ ७१ ॥ Tantrābhidhāna 2.22.71