हंस
haṃsaपुं · masc.In 24 kośas: 61 synonym verses, 15 as a nānārtha head word, 32 as a meaning of another word.
आदित्यः सवितार्यमा खरसहस्रोष्णांशुरंशू रवि-र्मार्तण्डस्तरणिर्गभस्तिररुणो भानुर्नभोऽहर्मणिः ।सूर्योऽर्कः किरणो भगो ग्रहपुषः पूषा पतङ्गः खगोमार्ताण्डो यमुनाकृतान्तजनकः प्रद्योतनस्तापनः ॥ ९५ ॥ब्रध्नो हंसश्चित्रभानुर्विवस्वान्सूरस्त्वष्टा द्वादशात्मा च हेलिः ।मित्रो ध्वान्तारातिरब्जांशुहस्तश्चक्राब्जाहर्बान्धवः सप्तसप्तिः ॥ ९६ ॥दिवादिनाहर्दिवसप्रभाविभाभासः करः स्यान्मिहिरो विरोचनः ।ग्रहाब्जिनीगोद्युपतिर्विकर्तनो हरिः शुचीनौ गगनाद्ध्वजाध्वगौ ॥ ९७ ॥हरिदश्वो जगत्कर्मसाक्षी भास्वान्विभावसुः ।त्रयीतनुर्जगच्चक्षुस्तपनोऽरुणसारथिः ॥ ९८ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
आदित्यपुंसवितृपुंअर्यमन्पुंखरांशुपुंसहस्रांशुपुंउष्णांशुपुंअंशुपुंरविपुंमार्तण्डपुंतरणिपुंगभस्तिपुंअरुणपुंभानुपुंनभोमणिपुंअहर्मणिपुंसूर्यपुंअर्कपुंकिरणपुंभगपुंग्रहपुषपुंपूषन्पुंपतङ्गपुंखगपुंमार्ताण्डपुंयमुनाकृतान्तजनकपुंप्रद्योतनपुंतापनपुंब्रध्नपुंहंसपुंचित्रभानुपुंविवस्वत्पुंसूरपुंत्वष्टृपुंद्वादशात्मन्पुंहेलिपुंमित्रपुंध्वान्तारातिपुंअब्जहस्तपुंअंशुहस्तपुंचक्रबान्धवपुंअब्जबान्धवपुंअहर्बान्धवपुंसप्तसप्तिपुंदिवाकरपुंदिनकरपुंअहस्करपुंदिवसकरपुंप्रभाकरपुंविभाकरपुंभास्करपुंमिहिरपुंविरोचनपुंग्रहपतिपुंअब्जिनीपतिपुंगोपतिपुंद्युपतिपुंविकर्तनपुंहरिपुंशुचिपुंइनपुंगगनध्वजपुंगगनाध्वगपुंहरिदश्वपुंजगत्कर्मसाक्षिन्पुंभास्वत्पुंविभावसुपुंत्रयीतनुपुंजगच्चक्षुस्पुंतपनपुंअरुणसारथिपुं
genderपुंmasc.
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
रूप्यक्लीकलधौतक्लीतारक्लीरजतक्लीश्वेतक्लीदुर्वर्णकक्लीखर्जूरक्लीहिमांशुक्लीहंसक्लीकुमुदक्लीसुवर्णक्लीस्वर्णक्लीहेमन्क्लीहिरण्यक्लीहाटकक्लीवसुक्लीअष्टापदक्लीकाञ्चनक्लीकल्याणक्लीकनकक्लीमहारजनक्लीरैपुंगाङ्गेयक्लीरुक्मक्लीलोहोत्तमक्लीवह्निबीजक्लीगारुडक्लीगैरिकक्लीजातरूपक्लीतपनीयक्लीचामीकरक्लीचन्द्रक्लीभर्मन्क्लीअर्जुनक्लीनिष्कक्लीकार्तस्वरक्लीकर्बुरक्लीजाम्बूनदक्लीशातकुम्भक्लीभूरिक्लीभूत्तमक्ली
genderक्लीneut.
हंसाश्चक्राङ्गवक्राङ्गमानसौकः सितच्छदाः ॥ १३२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अश्वे तु क्रमणः कुण्डी प्रोथी ह्रेषी प्रकीर्णकः ॥ १७५ ॥पाकलः परुलः किण्वी कुटरः सिंहविक्रमः ।माषाशी केसरी हंसो मुद्गभुग्गूढभोजनः ॥ १७६ ॥वासुदेवः शालिहोत्रो लक्ष्मीपुत्रो मरुद्रथः ।चामर्येकशफोऽपि स्यादश्वायां पुनरर्वती ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूरसूर्यार्यमादित्यद्वादशात्मदिवाकराः ।भास्कराहस्करब्रध्नप्रभाकरविभाकराः ॥ २८ ॥भास्वद्विवस्वत्सप्ताश्वहरिदश्वोष्णरश्मयः ।विकर्तनार्कमार्तण्डमिहिरारुणपूषणः ॥ २९ ॥द्युमणिस्तरणिर्मित्रश्चित्रभानुर्विरोचनः ।विभावसुर्ग्रहपतिस्त्विषांपतिरहर्पतिः ॥ ३० ॥भानुर्हंसः सहस्रांशुस्तपनः सविता रविः ।पद्माक्षस्तेजसांराशिश्छायानाथस्तमिस्रहा ॥कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्लोकबन्धुस्त्रयीतनुः ।प्रद्योतनो दिनमणिः खद्योतो लोकबान्धवः ॥इनो भगो धामनिधिश्चांशुमाल्यब्जिनीपतिः ।माठरः पिङ्गलो दण्डश्चण्डांशोः पारिपार्श्वकाः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
सूरपुंसूर्यपुंअर्यमन्पुंआदित्यपुंद्वादशात्मन्पुंदिवाकरपुंभास्करपुंअहस्करपुंब्रध्नपुंप्रभाकरपुंविभाकरपुंभास्वत्पुंविवस्वत्पुंसप्ताश्वपुंहरिदश्वपुंउष्णरश्मिपुंविकर्तनपुंअर्कपुंमार्तण्डपुंमिहिरपुंअरुणपुंपूषन्पुंद्युमणिपुंतरणिपुंमित्रपुंचित्रभानुपुंविरोचनपुंविभावसुपुंग्रहपतिपुंत्विषांपतिपुंअहर्पतिपुंभानुपुंहंसपुंसहस्रांशुपुंतपनपुंसवितृपुंरविपुंपद्माक्षपुंतेजसांराशिपुंछायानाथपुंतमिस्रहन्पुंकर्मसाक्षिन्पुंजगच्चक्षुस्पुंलोकबन्धुपुंत्रयीतनुपुंप्रद्योतनपुंदिनमणिपुंखद्योतपुंलोकबान्धवपुंइनपुंभगपुंधामनिधिपुंअंशुमालिन्पुंअब्जिनीपतिपुंचण्डांशुपुंमाठरपुंपिङ्गलपुंदण्डपुं
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
ब्रध्नो हंसः खगो मित्रश्चित्रभानुरहर्पतिः ।कर्मसाक्षी जगच्चक्षुर्द्वादशात्मा त्रयीतनुः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हंसाः श्वेतच्छदाः प्रोक्ताश्चक्राङ्गा मानसौकसः ।वारला हंसकान्ता स्याद्वरला वरटा तथा ॥ २५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पक्षी पतत्रिपतगौ विहङ्गो विर्विहङ्गमः ।पिल्लाकः पक्षिपोते स्यात् हंसो धूमललोचनः ॥ २८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिहासक्रमो जिह्मकण्ठः शुण्ढः प्रियंवदः ।हंसः सरस्वान् कृष्णाक्षः कलकण्ठः सितासितः ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हंसो मरालो नीलाक्षः कार्तस्वरगरुत्तथा ।शुकस्त्रियां तु मेधावी श्रीमान्नासीफलाशनः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यान्मुद्गमाषपर्यायाशनार्थश्चामरी च वाट् ।श्र्यर्थात्पुत्रार्थकः पीतिः केसरी हंस इत्यपि ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ हंसस्तु चक्राङ्कश्चक्राङ्गो वरटश्च सः ।श्वेतपक्षो मानसौका मोक्तिकाशन इत्यपि ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गणः पञ्चदशोऽथापि नरो नारायणस्ततः ।हंसो नयश्च प्राणश्च मनोग्रहजगद्धितौ ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विश्वावसुः सूर्यवर्चा नदीचित्रश्च ताम्रकः ।दुराधिश्च शुचिर्हंसस्तृप्तिः पर्जन्य इत्यपि ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तापनस्तपनो विष्णुः कर्मसाक्षी विकर्त्तनः ।मार्त्तण्डो मिहिरो भानुर्हंसो वेदोदयः पुनः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
श्रीवासो यज्ञपुरुषः सुषेणः पुरुषोत्तमः ।विश्वंभरो विधुर्हंसस्तमोहा विषयी हरिः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परात्मा भगवान् हंसः पुरुषः स्यादजोऽव्ययः ।स्यादौपनिषदस्तत्त्वं ब्रह्माऽद्वैतं तद[2b]क्षरम् ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सप्ताश्वो मिहिरश्च शूर-महिरौ पीथो द्युवा दर्शतःभासन्तः सहुरिर्भुवन्यु-तपुषौ पूषा च दोषान्तकृत् ।हंसो हेलिरहर्पतिर्ग्रहपतिः स्याद्भापतिर्गोपतिः ।स्यूनोऽन्नः किरणोंऽशुमान्कमलिनीकान्तो भगोऽहस्करः ॥ २९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
रूप्यं च कलधौतं च तारं श्वेतं हिमांशु च ।खर्जुरं च भवेद्धंसाह्वयं च कुमुदाह्वयम् ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
स्याद्धंस-कालीतनयौ लुलायोऽपि घनाघनः ।अरण्यजेऽस्मिन्गवलो गवलं शृङ्गमस्य च ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
चक्राङ्गो धवलगरुन्मराल-हंस-चक्राङ्का अपि कलकण्ठ-केरवौ च ।आरक्ताननचरणः स राजहंसःश्वेतान्यैर्मुखचरणैः स धार्तराष्ट्रः ॥ ६९ ॥
प्रहर्षिणी
genderपुंmasc.
क्रमणकेसरि-केसरि-विक्रमा-निलरथैकशफा गृहभोजनः ।कुटच-चामरि-पालक-किण्विनःपरुल-वाडव-हंस-मुहुर्भुजः ।वडवाश्वा प्रसूर्वामी वाजिनी चार्वती हयी ।अश्वस्यन्ती कामुकी सा टारो लघुतुरंग[113b]मः ॥ ९ ॥
द्रुतविलम्बितम्two metres in one verse
genderपुंmasc.
कपिलो बभ्रुरोमाभो हंसः कर्बुरकस्तु सः ।रक्तत्वग्घंसतुल्याङ्गः खञ्जनाभस्तु खञ्जनः ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओघो वर्गश्च सन्तानः काव्यमेव कविस्थितिः ।हंसो मरालश्चक्राङ्गः हंसवाहः सनातनः ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्वादशात्मा चित्रभानुर्ब्रध्नहंसविवस्वतः ।प्रज्ञोतनो ग्रहपुषः सहस्रांशू रविर्भगः ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रूप्यं च रजतं तारं श्वेतं दुर्वर्णकं पुनः ।हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं खर्जूरमप्यथ ॥ ३२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विवृताक्षः कुकवाकुर्हंसा मानससंश्रयाः ।सितपक्षाश्च चक्राङ्गा विशेषास्तत्र केचन ॥ २२७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
श्रीपतिर्गोपतिर्गोप्ता हीरो हंसः पुरातनः ।यज्ञः सम्राड्यजः प्राज्ञः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विभाकरोऽर्यमा ब्रध्नो भास्वत्स(स्वान्स?)प्ताश्व आञ्चलः ।भानुर्हंसः सुमाली च हरिदश्वो विकर्तनः ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पादाङ्गदं तुलाकोटिः हंसो मञ्जीरनूपुरे ।पादाटनोऽङ्घ्रिवलयं नवटोऽङ्गुष्ठमौद्रिकम् ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हंसः श्वेतगरुत्श्वेतपक्षो मानसमन्दिरः ।राजहंसो रक्तवक्त्रचरणोऽण्डजनायकः ॥ ३६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पद्मनाभादियोनिः क आत्मभूः कमलासनः ।तत्पुत्रो नारदो वीणायुतो हंसश्च वाहनः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रद्योतनो जगच्चक्षुः कर्मसाक्षी दिवाकरः ।हरिदश्वो हरिर्हेलिर्ब्रध्नो हंसो विकर्तनः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हंसो मरालश्चक्राङ्गो मानसौकाः शितच्छदः ।हंसभेदा राजहंसाः कादम्बा धार्तराष्ट्रकाः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आत्मा जीवोंऽशुमाञ्जन्तुर्देही प्राणी च चेतनः ।जन्युः शरीरी पुरुषो हंसः सत्त्वं पुनर्भवा (?) ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अश्वः सप्तिर्हयो ह्रेषी हरिर्वहिश्च हंस इति ।अर्वा वाजी तथा किण्वी क्रमणः सिंहविक्रमः ॥ २२३० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
हंसाः सितच्छदाः श्वेतगरुतो मानसौकसः ।चक्राङ्गाश्चाथ वक्राङ्गाः मरालाः पुनरत्र वै ॥ २४०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हंसो भास्वान् दिनमणिर्द्युमणिस्तरणी रविः ।चण्डांशुरर्को मार्तण्डः सप्तसप्तिर्गभस्तिमान् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ हंसः श्वेतगरुत् सितपक्षः सितच्छदः ।सरःकाको मानसौकाश्चक्राङ्गः पुरुदंशकः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्वे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भानुः सूर्यः पतंगस्तरणिरहिमगुर्भास्करो भानुमालीब्रध्नो हंसो विवस्वान् रविरयुगहयोऽहर्पतिः कर्मसाक्षी ।दीप्तांशुः सप्तसप्तिर्दिवसकर इनस्तिग्मभाश्चित्रभानुःसूरः पूषाब्जबन्धुर्ग्रहपतिररुणो द्वादशात्मार्यमार्कः ॥ १६१ ॥
स्रग्धरा
genderपुंmasc.
कुलालकुक्कुटश्चाथ पुष्कराह्वस्तु सारसः ।हंसो मरालश्चक्राङ्गो जालपादः सितच्छदः ॥ ८०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रतुदा अथ कादम्बहंसकारण्डवप्लवाः ।बलाका सारसोत्क्रोशकोकक्रौञ्चादयोऽप्सराः ॥ ८१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विनायकस्तु बुद्धः स्यादृषिर्हंसस्त्रिकालदृक् ।गौरेयो बर्हवासाः स्यान्मघवानहिशासनः ॥ १७४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हंसो हहाहुहू च द्वौ वृषणाश्वश्च तुम्बुरुः ॥ १४ ॥
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
चक्राङ्गः सारसो हंसः ॥ १३२ ॥
genderपुंmasc.
महानन्दी शुको दण्डी सुग्रीवः कलहो भवः ।दण्डी भाषान्तकोऽजेशो (गर्गो) हंसः पक्षैश्चरो हली ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भृगुः श्वेतस्तथा हंसो हृदो दक्षिणपादगः ।समयः सामगः शुक्रः सङ्गतिः सा-र्णकः शशी ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुक्ल-धातू भृगुर्हंसः सामगः सत्यसङ्गतिः ।मत्यानन्दोऽथ दीप्तास्यः समयः षा-र्णकः स्मृतः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हो नकुलीशः प्राणेशः प्राणः सम्बित् तथात्मजः ।अम्बिकापतिरात्मा च जीवो हंसः प्रकीर्त्तितः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
दक्षप्रियो भृगुः शुक्रो हंसः समय-सामगौ ।हृदो दक्षिणपादस्थः श्वेता शक्तिर्निशाकरः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विभुः खं स्वर्द्युरभ्रं च व्योम शून्यं नभो वियत् ।हंसश्चाकाशवर्णानां संज्ञा माया विसर्गतः ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विभुः-ऌ, स्वः-ॡ, खं-अं, द्युः-ङ, अभ्रं-ञ, व्योम-ण, शून्यं-न, नभः-म, वियत्-श, हंसः-ह
metre not recognised
genderपुंmasc.
-----------------------------------तार्तीयन्तु ह्सौः प्रेतबीजं ॥ह्सौः॥ हंसोऽजपामनुः ॥हंसः॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
सरःकाकस्तु हंसः स्याज्जालपात्पुरुदंशकः ।गोभण्डीरः पङ्ककीरः कोयष्टिर्जलकुक्कुभः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जातकानि पुनर्व्याघ्री शितिः श्रेष्ठी शशो विशम् ।हंसो विश्वन्तरः शक्रो मैत्रीबलसुपारगौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अश्वास्तु दश चन्द्रस्य यजुश्चन्द्रमना वृषः ।सप्तधातुर्हयो वाजी हंसो व्योममृगो नरः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गृह्याश्छेकाश्च गेहेषु संसक्ता मृगपक्षिणः ।हंसो मरालो नीलाक्षश्चक्रपक्षः सितच्छदः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हंसादयो जलचरा ग्राम्याः स्युः कुक्कुटादयः ।वनजाः पीतमुण्डाद्या भृंगाद्याः क्षुद्रपक्षिणः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुस्तायां मुस्तकं न स्त्री सुगन्धः कर्णपूरकः ।शकुलाक्षः श्वेतमध्यो हंसः पीठरदुन्दुभे ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हंसो लोभपराङ्मुखेऽवनिपतौ हंसो विहङ्गान्तरेहंसौ विष्णुदिवाकरावपि हयश्रेष्ठौ च हंसौ स्मृतौ ।हंसाः पर्वतमन्त्रयोगिमरुतां भेदास्तु तेऽपि स्मृताहंसः स्यान्महिषे परात्मनि गुरौ ? पुंसां वरे पर्वते ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
त्रासो भये स्यान्मणिदोषकेऽथहंसः परात्माच्युतभास्करेषु ।निर्लोभभूपे तुरगप्रभे[दे]विहंगभेदेऽपि च योगिभेदे ॥ ८० ॥
उपजातिः
मन्त्रस्य भेदेऽपि शरीरवायु-भेदेऽथ कंसो दनुजान्तरे ना ।न स्त्री तु कांस्येऽपि च कांस्यपात्रेमानान्तरेंऽसस्तु भवेत्स्त्रियां न ॥ ८१ ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
इन्दोः सर्वेऽपि पर्याया हंसस्यापि नपुंसके ।रजते स्युः खरस्यापि कुमुदे मूर्धजस्य तु ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
meanings
भिक्षौ श्वेतवृषे पुंसि द्वयोश्च -- तुरङ्गमे ।विहङ्गमविशेगे च श्वेतपक्षादि--के ॥ १५७१ ॥
metre not recognised
doubtful
गुरौ तुरगभेदे स्याद्भूधरविहगान्तरे ।हासो रसे च हसने हिंसा तु घातचौर्ययोः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 ध (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 तु (wrong syllable)
doubtful
निःसपत्ननृपे भिक्षौ हीरः पन्नगसिंहयोः ।विष्णुसिंहार्कचन्द्रेन्द्रयमानिलशुकादिषु ॥ २०२८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
वायसस्य च पर्यायाः क्रमात् पूर्वादिवेश्मसु ।हंसेन्दुकुमुदां रूप्ये कुमुदेऽपि खरस्य षण् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsरूप्य
हंस as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु चक्राङ्गतुरगी तु वाजिगन्धा पुंसि हंसे तु चक्राङ्गः । चक्राङ्गी कटुकायां कोशागः स्यात्करीरेक्ष्वोः ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.3.27
- कोषकल्पतरु कलकण्ठस्यात्सूत्रकण्ठो द्विजखञ्जरीट- कपोतवाची पिकहंसयोस्तु ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.11.64
- नानार्थार्णवसंक्षेप कंसपानपात्रान्तरे त्वस्त्री लोहे घोषाख्य आढके । अजयस्त्वाह हंसेऽपि तत्र लिङ्गं द्वयोरिति ॥ १५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.155
- नानार्थार्णवसंक्षेप ज्येष्ठत्रपुह्रीबेरयोस्तु क्ली स्याल्लोहे नीलिकाह्वये । अपि द्वयोस्तु हंसेऽथ ज्येष्ठा स्त्री शम्भुशक्तिषु ॥ ४८९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.489
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्लवश्वेतवारलपर्यन्तहंससारसकादिषु । सौश्रुतोक्तेषु कैवर्तीमुस्तके तु नपुंसकम् ॥ ७०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.706
- नानार्थार्णवसंक्षेप शङ्कुवृक्षपत्त्रसिराजाले द्वे तु मार्जारहंसयोः । जलजन्तुप्रभेदे च राक्षसेऽथ नपुंसकम् ॥ १३२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1328
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षीराशक्षीराशस्तु द्वयोर्हंसे क्षीरस्य त्वांशके त्रिषु । कीकसं त्वस्थनि क्लीबं क्रिमिषु त्वणुषु द्वयोः ॥ ४९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.492
- नानार्थार्णवसंक्षेप चक्राङ्गचक्राङ्गो हंसविहगे चक्राङ्गी तु स्त्रियामियम् । उक्ता कटुकरोहिण्यामथाग्नौ चर्षणिः पुमान् ॥ ७३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.734
- नानार्थार्णवसंक्षेप धोरणहंसे तु द्वेऽथ नलिनं नलिकायां नपुंसकम् । पद्मे तु पुंस्यप्येकेषामन्येषां तु स्त्रियामपि ॥ ९९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.990
- नानार्थार्णवसंक्षेप बन्धुरबन्धुरस्तु द्वयोर्हंसे त्रिस्तु सुन्दरनम्रयोः । उन्नतानत इत्यन्ये रभसस्त्वस्त्रिया(मि?म)यम् ॥ १२२७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1227
- नानार्थार्णवसंक्षेप बन्धूरबन्धूके पक्षिभेदे चेत्यथ बन्धूर इत्यमुम् । एष्वेवार्थेषु रभसस्तत्तल्लिङ्गमवोचत ॥ १२२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1228
- नानार्थार्णवसंक्षेप मरालमरालस्तु द्वयोर्हंसे मिश्रवर्णे पुनः पुमान् । स चाल्पपीतरक्ते स्याद् भेद्यलिङ्गं तु तद्वति ॥ १३५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1355
- नानार्थार्णवसंक्षेप जालपादजातरूपं सुवर्णे क्ली रूप्ये चार्थादि पूर्ववत् । जालपादो द्वयोर्हंसे राजहंसे तु दत्तकः ॥ २४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.240
- नानार्थार्णवसंक्षेप महावीरप्रवर्ग्यपात्रे सुभटे वीरे वज्रेऽप्यथ त्रिषु । प्रवरे द्वे तु हंसे च श्वेताश्वे च खगेऽपि च ॥ ४५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.450
- नानार्थार्णवसंक्षेप मल्लिकाक्षमल्लिकाक्षः सितैर्नेत्रैर्युक्ते ज्ञेयस्तुरङ्गमे । हंसे च चञ्चुचरणैर्मल्लिकैरुपलक्षिते ॥ ४९० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.490
- नानार्थार्णवसंक्षेप मन्दसानमन्दसानस्तु नार्केऽग्नौ चन्द्रे जीवेऽप्यथ द्वयोः । हंसे महीपतिस्तु स्यान्नृपे भव्याख्यपादपे ॥ ४९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.493
- नानार्थार्णवसंक्षेप सङ्कुचितहंसे द्वयोरल्पीभूते पुनस्त्रिरथ पावके । संस्पर्शनो ना चित्ते क्ली क्ली तु सन्निहितं रवेः ॥ ६४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.640
- नानार्थार्णवसंक्षेप सितच्छदबलभद्रे पुमान् सादि पूर्ववत् स्यात् सितच्छदः । द्वे हंसे पूर्ववत् सादि द्वयोस्तु स्यात् सितायुधः ॥ ६६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.668
- परमानन्दीयनाममाला कलकण्ठकूष्माण्डकस्तु कूष्माण्डे विलाडे ? गणभिद्यपि । कलकण्ठः पिके हंसे पारापतमयूरयोः ॥ १४० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.140
- शारदीयाख्यनाममाला सारङ्गवीणावारणवाजिसिंहहरिणानङ्गप्रवालाचलाः चन्द्रश्चातकचञ्चरीकजलमुक्चापासिवज्राहयः । हंसः कोकिलकेकिकीरगरुडः स्वर्णानिलार्कास्तमो गुञ्जा श्रीफलपद्मदीपखटीकाः सारङ्गशब्दा इमे ॥ १२७ ॥ Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.127
- शब्दरत्नावली कलकण्ठकलकण्ठः कलरावे स्यात्पारावतहंसयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.15
- शब्दरत्नावली हरिहंसकोकिलसिंहाश्वकपिभेदेशुकाहिषु । लोकान्तराग्निकृष्णेषु शिवे ना पिङ्गले त्रिषु ॥ हारः पुमानुरोभूषायुद्धमुक्तावलीषु च । हारि युद्धादि भङ्गेषु स्त्री पान्यसन्ततिवन्धयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.50
- शब्दरत्नावली बन्धुरबन्धुरो मुकुटे रम्ये नम्रे बकविहङ्गयोः । बन्धुके बधिरे हंसे बन्धुरोऽप्यन्नतानते ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.91
- शब्दरत्नाकर कादम्बकबन्धोऽस्त्र्यपमूर्ध्न्यङ्गे षण्डेंऽभस्याशरे पुमान् । कादम्बः सायके हंसे कदम्बः शरभूरुहोः ॥ २०६९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2069
- तन्त्राभिधान ससः कुली शक्तिराख्यातो हंसो दुःखीशसंज्ञकः । भृगुर्देवी च परमा चन्द्रोऽपि परमेश्वरि! ॥ २८ ॥ Tantrābhidhāna 1.28
- तन्त्राभिधान हह-कारो नकुलीशोऽपि हंसः प्राणोऽङ्गुलं प्रिये । महेशो नकुली चैव वराहो गगनं रविः ॥ २९ ॥ Tantrābhidhāna 1.29
- तन्त्राभिधान जलम्बोदरी स्मृतिः शाखा सुप्रभा कर्त्तृका धरा । दीर्घबाहू रुचिर्हंसो नन्दी तेजः सुराधिपः ॥ ८० ॥ Tantrābhidhāna 2.25.80
- तन्त्राभिधान शबाहुर्हंसो वियत् वक्त्रं हृदनङ्गाङ्कुशः खलः । वामोरुः पुण्डरीकात्मा कान्तिः कल्याणवाचकः ॥ १५५ ॥ Tantrābhidhāna 2.47.155
- तन्त्राभिधान ससो हंसः सुयशा विष्णुर्भृग्वीशश्चन्द्रसंज्ञकः । जगद्बीजं शक्तिनामा सोऽहं वेग(श)वती भृगुः ॥ १५९ ॥ Tantrābhidhāna 2.49.159
- तन्त्राभिधान हहः शिवो गगनं हंसो नागलोकोऽम्बिकापतिः । नकुलीशो जगत्प्राणः प्राणेशः कपिलाऽमलः ॥ १६३ ॥ Tantrābhidhāna 2.50.163
- तन्त्राभिधान वमेधा धियो जलान्तस्थः खड्गीशो हंस-वारिदौ । वरुणश्च शिवो रौद्रो मृतेशो वा-र्णकः स्मृतः ॥ ४५ ॥ Tantrābhidhāna 6.45
- वैजयन्ती महावीरवज्रेऽश्वे तनये हंसे शूरेऽग्नौ प्रवरे हरौ । राजादनं प्रियाले ना क्षीरिकायां पलाशके ॥ २१ ॥ Vaijayantī 8.5.21