दात्यूह

dātyūhaपुं · masc.

In 12 kośas: 12 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह सिंहादिवर्गः Amarakośa 2.5.28

द्रोणकाकस्तु काकोलो दात्यूहः कालकण्ठकः ।

अनुष्टुप्

द्रोणकाकपुं काकोलपुं दात्यूहपुं कालकण्ठकपुं

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.249 · p. 30

आटिः शरारिरातिः स्यादुत्क्रोशः कुररो मतः ।दात्यूहो जलरङ्कुः स्यात्कोयष्टिः शिखरी स्मृतः ॥ २४९ ॥

अनुष्टुप्

आटिस्त्री शरारिस्त्री आतिस्त्री उत्क्रोशपुं कुररपुं दात्यूहपुं जलरङ्कुपुं कोयष्टिपुं शिखरिन्पुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.162 · p. 335

गोपपुत्रस्तु लोपाको दात्यूहः कालकण्ठकः ।अत्यूहोऽपि च दात्यौहो मासज्ञोऽपि च सः स्मृतः ॥ १६२ ॥

अनुष्टुप्

गोपपुत्रपुं लोपाकपुं दात्यूहपुं कालकण्ठकपुं अत्यूहपुं दात्यौहपुं मासज्ञपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.6 · p. 199

आत्मघोषो गूढकामी धूलिजङ्घो निमित्तकृत् ।एकदृक्परभृद्द्रोणो नाडीजङ्घः कणूककः ॥स्त्रियां काकोलूकिका स्याद्वैरे वायसघूकयोः ।झम्पाशी मत्स्यरङ्कुर्वा रञ्जो मद्गुर्मलीरकः ॥कालकण्ठश्च दात्यूहः काकोलस्तु वनोद्भवः ॥ ६ ॥

अनुष्टुप्

आत्मघोषपुं गूढकामिन्पुं धूलिजङ्घपुं निमित्तकृत्पुं एकदृश्पुं परभृत्पुं द्रोणपुं नाडीजङ्घपुं कणूककपुं काकोलूकिकास्त्री झम्पाशिन्पुं मत्स्यरङ्कुपुं रञ्जपुं मद्गुपुं मलीरकपुं कालकण्ठपुं दात्यूहपुं काकोलपुं वनोद्भवपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2415 · p. 389

दात्यूहश्चैव दात्योहो दात्यौहः कालकण्टकः ॥ २४१५ ॥

अनुष्टुप्

दात्यूहपुं दात्योहपुं दात्यौहपुं कालकण्टकपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.54 · p. 86

स्यात् कुक्कुभः कुक्कुटकः कुलालः कुहकस्वनः ।दात्युहोपि च दात्यूहो दात्यौहः कालकण्ठकः ।कालकण्ठश्च मासङ्गः सितकण्ठः कठाठुकः ॥

अनुष्टुप्

कुक्कुभपुं कुक्कुटकपुं कुलालपुं कुहकस्वनपुं दात्युहपुं दात्यूहपुं दात्यौहपुं कालकण्ठकपुं कालकण्ठपुं मासङ्गपुं सितकण्ठपुं कठाठुकपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.358 · p. 247

दात्यूहश्च सदात्योहः, कह्वे बक-बुकौ समौ ।बकोटोऽपि, बलाकायां कण्टिका-कण्ठिके बिसात् ॥ ३५८ ॥

अनुष्टुप्

दात्यूहपुं दात्योहपुं बकपुं बुकपुं बकोटपुं बिसकण्टिकास्त्री बिसकण्ठिकास्त्री

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.796 · p. 101

जीवंजीवो जीवजीवः श्येनः पत्री शशादनः ।जलरङ्कुस्तु नत्यूहो दात्यूहः कलकण्ठकः ॥ ७९६ ॥

अनुष्टुप्

जीवंजीवपुं जीवजीवपुं श्येनपुं पत्रिन्पुं शशादनपुं जलरङ्कुपुं नत्यूहपुं दात्यूहपुं कलकण्ठकपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शकुन्ताध्यायः Śabdaratnākara 2.5.814 · p. 103

हारीतः कोकिलो लट्वा कपोतशुकशारिकाः ।जीवंजीवकदात्यूहौ चटको भृङ्ग इत्यमी ॥ ८१४ ॥

अनुष्टुप्

हारीतपुं कोकिलपुं लट्वास्त्री कपोतपुं शुकपुं शारिकास्त्री जीवंजीवकपुं दात्यूहपुं चटकपुं भृङ्गपुं

genderपुंmasc.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव सिंहादिवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 2.5.21 · p. 46

ऐन्द्रिश्च नाडीजङ्घोऽथ गृध्रः स्याद्दूरदर्शनः ।शितिकण्ठस्तु दात्यूहः काकमद्गुः कगेटुरः ।चिरम्भणस्तु चिल्लः स्यात्खभ्रान्तिः कण्ठनीडकः ॥ २१ ॥

अनुष्टुप्

ऐन्द्रिपुं नाडीजङ्घपुं गृध्रपुं दूरदर्शनपुं शितिकण्ठपुं दात्यूहपुं काकमद्गुपुं कगेटुरपुं चिरम्भणपुं चिल्लपुं खभ्रान्तिपुं कण्ठनीडकपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश खगाध्यायः Vaijayantī 2.3.12 · p. 27

दात्यूहश्चाथ शकटाबिले प्लवपरिप्लवौ ।अन्वर्थनामधेयौ द्वौ जालपादांबुकुक्कुटौ ॥ १२ ॥

अनुष्टुप्

दात्यूहपुं शकटबिलपुं प्लवपुं परिप्लवपुं जालपादपुं अंबुकुक्कुटपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश खगाध्यायः Vaijayantī 2.3.36 · p. 29

कृकरे त्वथ्यैकृणौ दात्यूहे कालकण्ठकः ।मयूरो बर्हिणी बर्ही शुक्लापांगः शिखावलः ॥ ३६ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 थ्यै (syllables merged)

कृकरपुं कृकणपुं दात्यूहपुं कालकण्ठकपुं मयूरपुं बर्हिणपुं बर्हिन्पुं शुक्लापांगपुं शिखावलपुं

genderपुंmasc.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास हार्धश्लोकः Dharaṇikośa 32.2.11 · p. 229

निर्व्यूहः शेखरे द्वारे निर्व्यूहो नागदन्तकः ।दात्यूहश्चातकः प्रोक्तो दात्यूहः कालकण्टकः ॥

अनुष्टुप्

meaningsचातक कालकण्टक

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ हान्ताः Koṣakalpataru 6.32.53 · p. 388

दात्यूहः स्याच्चातके कालकण्ठेऽथात्यूहा स्यात्केकिनी स्त्री तु नील्याम् ।स्याद्वैदेही जानकीवाणिजस्त्री-पिप्पल्यर्था रोचनायां तथैव ॥ ५३ ॥

शालिनी

meaningsचातक कालकण्ठ

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.924 · p. 128

दात्यूहः कालकण्ठाख्यखगे द्वे चातके तथा ।दारदस्तु पुमान् सिन्धुसंज्ञके नीवृदन्तरे ॥ ९२४ ॥

अनुष्टुप्

meaningsकालकण्ठ चातक

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश हान्ताः Śabdaratnāvalī 7.33.19 · p. 298

कलहः खड्गकोषे स्याद्युद्धबन्धनवर्त्मषु ।दात्यूहश्चातके कालकण्ठपक्षिणि तोयदे ॥

अनुष्टुप्

meaningsचातक कालकण्ठपक्षिन्तोयद

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.458 · p. 255

सूपे च पाकपात्रे या कटाहो महिषीशिशौ ।खड्गकोषे व कलहो दात्यूहश्चातकेऽपि च ॥ ४५८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsचातक

दात्यूह as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश कलकण्ठकलकण्ठस्तु दात्यूहो बलाकापिकसुस्वराः । दन्तशठस्तु जम्बीरः कपित्थश्चाम्ललोलिका ॥ Dharaṇikośa 11.2.10
कोषकल्पतरु बहुकबहुकः कर्कटकेऽर्के दात्यूहे जलखादके तद्वत् । धनिको धवे धनाढ्ये त्रिषु वध्वां स्त्री नपुंसि धान्याके ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.1.30
नानार्थार्णवसंक्षेप कलक्वाणकलक्वाणस्तु दात्यूहे भ्रमरे च द्वयोः स्मृतः । तत्राप्यर्थसमासादि पूर्ववत् तर्कयेदथ ॥ १३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.135
नानार्थार्णवसंक्षेप कालकण्ठस्यात् कालकण्ठो दात्यूहे समासार्थादि पूर्ववत् । कालकुण्डस्तु ना विष्णौ यमे चापि द्वयोः पुनः ॥ १५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.159
शब्दरत्नावली बहुकबन्धको ना भवेदाधौ पुंश्चलीभ्यश्च बन्धकी । बहुको जलखाते स्यात् दात्यूहे कर्कटे रवौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.111
शब्दरत्नावली हड्डुकहारकः कितवे गद्ये चौरविज्ञानभेदयोः । हड्डुको ना तु दात्यूहे वाद्यभेदे च दण्डके ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.154
शब्दरत्नावली कालकण्ठकालकण्ठः खञ्जने स्याद् दात्यूहकलविङ्कयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.16
त्रिकाण्डशेष हुडुक्कयुग्मे सङ्घाटिका कुट्टन्यां च गद्येऽपि हारकः । वाद्यभेदे हुडुक्कः स्याद्दात्यूहे च मदोत्कटे ॥ ४८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.48
त्रिकाण्डशेष कालकण्ठदात्यूहे कालकण्ठः स्याच्छिवखञ्जनयोरपि । ज्येष्ठो मासि च वृद्धे च ज्येष्ठा च गृहगोधिका ॥ १०७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.107
वैजयन्ती कलक्वाणदात्यौहाली कलक्वाणौ खड्गिखड्गौ करालिकौ । कलहंसो राजहंसे कादंबे श्रेष्ठभूभुजि ॥ २० ॥ Vaijayantī 8.1.20