चिरजीविन्
cirajīvinपुं · masc.In 12 kośas: 11 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
वनप्रियः परभृतस्ताम्राक्षः कोकिलः पिकः ।कलकण्ठः काकपुष्टः काकोऽरिष्टः सकृत्प्रजः ॥ १३२१ ॥आत्मघोषश्चिरजीवी घूकारिः करटो द्विकः ।एकदृग्बलिभुग्ध्वाङ्क्षो मौकुलिर्वायसोऽन्यभृत् ॥ १३२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
रामाऽथ शाल्मली चापि स्त्रियां शाल्मलिरित्यपि ।चिरजीवी पिच्छलः स्याच्छाल्मलिन्यपि पूरणी ॥ २९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जीवको जीवदः क्षोदी मङ्गल्यो मधुरप्रियः ।कूर्चकः कूर्चशीर्षश्च शृङ्गकश्चिरजीव्यपि ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मौकुलिः करटोऽरिष्टो बलिपुष्टोऽपि वायसः ।चिरजीवी द्विको घूकवैरी ध्वाङ्क्षश्च शक्रजः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मङ्गल्यनामधेयश्च जीवकः प्रियजीवकः ।ह्रस्वाङ्गको मधुरकः प्राणकश्चिरजीव्यपि ॥ ३६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चिरजीवी द्विकः काक आत्मघोषः सकृत्प्रजः ।अरिष्टः करटो घूकारातिर्ध्वाङ्क्षोऽन्यभृत्पुनः ॥ २२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुसरो मकरो ग्राहे जलचारो वनौकसः ।मीनो मसलकः पुच्छी चिरजीवी निलिम्पकः ।गलग्राही काभिमुखः प्रद्युम्नः कर्णसागरः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काकोऽरिष्टो द्विको ध्वाङ्क्षो घूकारिः करटोऽन्यभृत् ।एकदृक् चिरजीवी च वायसः परभृत् पुनः ॥ २३९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कालज्ञः कृकवाकुः स्याच्चिरजीवी तु वायसः ।निशाटनी मातृवाहा मुखविष्ठाजिनच्छदा ॥ १८०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हिरण्यगर्भो द्रुहिणो विरिञ्चः कश्चतुर्मुखः ।पद्मासनः सुरज्येष्ठश्चिरजीवी सनातनः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काकस्तु द्विक एकाक्षश्चिरजीवी दिवाटनः ।आत्मघोषो महानेमिः कण्टको मौकलिः कुणः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चित्रपक्षः पक्षिभेदे द्वे कपिञ्जलसंज्ञके ।पूर्ववत् स्यात् समासादि चिरजीवी विरिञ्चने ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsविरिञ्चन
पुंसि द्वयोस्तु काके स्यात् समासाद्यत्र पूर्ववत् ।चिरमेही गर्दभे द्वे समासाद्यत्र पूर्ववत् ॥ २३२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकाक
doubtful
धातुवादरते कांश्यकारे कारन्धमी पुमान् ।स्वच्छन्दे चटके कामे कामचारी भवेत्पुमान् ॥इक्ष्यौ वेणौ पोटगले किष्कुपर्वा पुमानयम् ।अग्नौ राहौ दुराचारे कृष्णवर्मा निगद्यते ॥कपिभिद्गन्धकभृङ्गे पुंसि स्याद्गन्धमादनः ।पर्वते न स्त्रियामेष सुरायां गन्धमादनी ॥मार्कण्डेये विधौ कङ्के चिरजीवी भवेत्पुमान् ।यमे जाम्बवति क्ष्माभृत्कपिराक्षसभित्सु च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
चिरजीविन् as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु आयुष्मत्प्रत्याख्याते प्रेषिते च परिक्षिप्तश्च कुण्ठिते । पुंस्यायुष्मान्योगभेदे वाच्यवच्चिरजीविनि ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.17.68
- नानार्थार्णवसंक्षेप दीर्घायुस्मार्कण्डेये च काके तु द्वे त्रिः स्याच्चिरजीविनि । दुर्वारस्तु यमे पुंसि दूरोधे त्वभिधेयवत् ॥ ९३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.939
- शिवकोष जीवनजीवनं प्रस्रवे नीरे जीवनश्चिरजीविनि । मेदायां जीवनी सिद्धिवीराजीवासु जीविनी ॥ २५३ ॥ Śivakoṣa 16.1.253
- शब्दरत्नावली आयुष्मत्आयुष्मान् पुंसि योगे स्याच्चिरजीविनि वाच्यवत् । अथोपचितमृद्धेऽन्यलिङ्गं दिग्धे नपुंसकम् ॥ उज्जृम्भितन्तु चेष्टायां क्लीबमुत्फुल्लके त्रिषु । उपरक्तो हि दुःखार्ते राहुग्रस्तेन्दुसूर्ययोः ॥ उपाकृतो यज्ञहतपशौ च स्यादुपद्रुते ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.158