कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

कवल

kavalaपुं · masc.

In 9 kośas: 11 synonym verses, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.104 · p. 20
ग्रासो गुडेरकः पिण्डो गडोलः कवको गुडः ॥ ४२५ ॥गण्डोलः कवलस्तृप्ते त्वाघ्रातसुहिताशिताः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वैश्यवर्गः Amarakośa 2.9.54
अशनाया बुभुक्षा क्षुद्ग्रासस्तु कवलः पुमान् ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.184 · p. 481
कपालशैलकवलप्रवालानां चलस्य च ।शवलोत्पलयोः शीलोपलयोर्मुसलस्य च ॥ १८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.76 · p. 259
गुडः पिण्डो गडोलश्च गण्डोलः कवकोऽपि सः ।कवलोऽस्त्री स्वयं त्वेष बद्धः सिन उदीर्यते ।स्यात्सितोऽन्यस्तर्पणं तु तृप्तिः सौहित्यमित्य[131b]पि ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंनपुंसकलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.5.68 · p. 115
कमलं कललं शकलंजम्बालं स्याच्च नील-लाङ्गूले ।कवलो निगलो बालोह्रीबेरे कुन्तले विद[234a]लम् ॥ ६८ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र लताकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 3.331 · p. 178
उत्पले स्यात् कुवलयं कुवेलं कवलं कुवम् ।श्वेते तु तत्र कुमुदं कैरवं गर्दभाह्वयम् ॥ ३३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.87 · p. 112
गडोलकवलौ चापि गण्डोलः सुहितेऽप्यथ ।तृप्ताध्राताशिताश्चैव सौहित्यं तृप्तिरीक्ष्यते ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंनपुंसकलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.5.157 · p. 230
genderपुंक्लीm. n.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.642 · p. 84
ग्रासो गुडश्च गण्डोलो गडोलश्च गुडेरकः ।कवकः कवलः पिण्डश्चेत्यादि ग्रासनामकाः ॥ ६४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश वैश्यवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.7.114 · p. 145
अथ ग्रासस्तु कवलं स्त्री सग्धिः सहभोजनम् ।स्त्रीसपीतिस्तुल्यपानं सह्रपीतिश्च कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.63 · p. 193
गण्डोलः कवलोपेतः कवकः सुहिते पुनः ।आघ्राता-ऽऽघ्राणकौ, भुक्तत्यक्ते फेला च फेलियुक् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.

कवल as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु पिण्डदण्डोऽस्त्री लगुडे बले मथि दमे मानेऽभिमाने यमे चण्डांशोश्च गणे घटीग्रहभिदाकोणे प्रकाण्डे हये । गोण्डः पामरजातिगो नरि महानाभौ भवेद्भेद्यवत् द्वन्द्वे स्यात्कवले गणे च वपुषि त्वस्त्री गृहाङ्गे बले ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.12.76
  • परमानन्दीयनाममाला पिण्डपिङ्गा गोरोचनागौर्योः पिङ्गं बालकपीतयोः । पिण्डः सिह्ले जपापुष्पे वोलेऽपि कवलाङ्गयोः ॥ २९८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.298