जठर
jaṭharaक्ली · neut.In 19 kośas: 24 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.
तुन्दं तुन्दिर्गर्भकुक्षी पिचण्डो जठरोदरे ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पिचण्डकुक्षी जठरोदरं तुन्दं स्तनौ कुचौ ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जानुः स्यादष्ठीवान् प्रसृता जङ्घा च घुण्टको गुल्फः ।ऊरुः सक्थि पिचण्डं जठरोदरतुन्दकुक्षिगर्भाः स्युः ॥ ५१५ ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
बन्धूरं बन्धुरं तुल्यौ सदातनसनातनौ ।कक्खटं खक्खटं च स्यात् जठरं जरठं भवेत् ॥ २५९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
नरि वा चूचुकं चाथो तुन्दिस्तुन्दा पिचण्डकः ।स्त्रियां कुक्षी द्वयोः कुक्षिः पिचिण्डो जठरोऽस्त्रियाम् ॥ १९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
क्रूरं करेरं जठरं जरठं दृढनिष्ठुरे ।मूर्त्तं निवातं निःसन्धि निर्भरं प्रौढमेधितम् ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
जीरपञ्जरमञ्जीरजठराणां ततः परम् ।युगन्धरनूपुरयोर्दुरोदरकुटीरयोः ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
रोमावली रोमलता शिखरिण्युदरं पुनः ।उदलं जाठरं तुन्दं कुक्षि-कुक्षौ च गर्भकः ॥पिचण्डं जठरो न स्त्री तुन्दिः स्यात्तत्र च स्त्रियाम् ।कृपीटं कालखण्डं तु कालखञ्जं च कालकम् ॥यकृत्कालेयकमथ तिलकं क्लोम दक्षिणे ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अगुरुस्तिमिरं जठरंकर्पु(र्पू)रकृच्छ्रे कशेरुहेमादौ ।चन्द्रो वर्ध्रः सीसेसंदेहे द्वापरं कुकुन्दरवत् ॥ ६३ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
सैन्यादीनि तृतीयाप्रकृतौ जानीहि । इदं सैन्यं बलम् । आयुधमस्त्रम् । मङ्गलं प्रशस्तम् । नगरं पुरम् । वृन्तं प्रसवबन्धनम् । फलं मूलम् । हरितालं प्रसिद्धम् । बिम्बं प्रतिरूपम् । मुकुटं शिरोभूषणम् । कुद्मलं कलिका । अवसथोद्गीथौ पुंसि भवतः । अयमवसथः परिव्राजकः । अयमुद्गीथः साम । संवीथो घटिकात्रयम् । कालगीथोऽपि तदेव ।दर्पणमृदङ्गजठराः पुंस्युक्ताः कुन्तकुतपधूमाश्च ।व्रातहृददण्डाङ्कुशकटाक्षसङ्ग्रामविटपाश्च ॥ ७२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
नासा घ्राणम् उरो वक्षः कुक्षिः स्याज्जठरोदरम् ।स्तनः पयोधरकुचौ वक्षोज इति वर्णितः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रत्यग्रं साम्प्रतं नव्यं नवं नूतनमग्रिमम् ।पुराणं जठरं जीर्णं प्राक्तनं सुचिरन्तनम् ॥ १५६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
जठरं पिट्टकुक्षी चोदरं ? तुन्दं समं मतम् ।पिचण्डो गर्भतुन्दी तु कालखञ्जं तु कालकम् ॥ २६३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कर्पूरजठरौ तक्रशरीरे शरतोमरे ।आलवालं पलं भालं प्रवालकवले मलम् ॥ १५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
रोमावली रोमराजी रोमसृक् त्रिवलिर्वलिः ।जठरं कुक्षिरुदरं पार्श्वमुभयपक्षकम् ॥ ८९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 2 र्श्व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्तनौ कुचावुरोजौ च वक्षोजौ च पयोधरौ ।उदरं जठरं तुन्दं पिचण्डः कुक्षिरेव च ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पिचण्डो मलुकः कुक्षिः गर्भश्च जठरोदरे ।तुन्दं रोमलताधारः तुन्दिश्च कथ्यते बुधैः ॥ ९७३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कठोरः कठिनो मूर्तं मूर्तिमत् परुषस्तथा ।जठरो जरठश्चैव जरढश्च खरः पुनः ॥ २५२० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मेरुदण्डः पृष्ठवंशस्तस्यैवाधो भवेत्त्रिकम् ।उदरं जठरं कुक्षिपिचिण्डौ तुन्दमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निष्ठुरं मूर्तिमन्मूर्तं जठरं कमठायितम् ।प्रवृद्धमेधितं प्रौटे ईषदर्थे वरोवरम् ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
ईषदुष्णे कवोष्णः स्यात् कदुष्णः कोष्ण इत्यपि ।खरे जरठो जठरः करटः कर्कटोऽपि च ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderविadj.
चरमं वपुषः पृष्ठं पिचण्डजठरोदरम् ।तुन्दं कुक्षिर्न ना क्रोडं वत्सो वक्ष उरः समे ॥ १०६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
षः श्वेत उष्मा सूर्याग्निरजेशः कालधूमकः ।लम्बोदरो जठरश्च वैनायको यमस्तथा ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
कुक्षिको मलुकस्तुन्दं जठरं चोदरं न ना ।अवलग्नवलग्नौ तु मध्यमो मध्यमस्त्रियाम् ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
फेरौ पाशिन्यथाख्यातो जीमूतो गिरिमेघयोः ।जठरं तु कठोरे स्याच्चित्ते कुक्षौ दुमान्तरे ॥ २०७ ॥
अनुष्टुप्
जठर as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश गर्भगर्भ भ्रूणे विजानीयाज्जठरार्भकयोरपि । जम्भो दन्ते च जम्बीरे जम्भो भक्षणदैत्ययोः ॥ Dharaṇikośa 23.2.1
- कोषकल्पतरु कबन्धकुटिलपराहतयोराविद्धो[सौ]वाच्यवद्गदितः । केतुग्रहे च जठरे रक्षोभेदे कबन्धो ना ॥ ७२ ॥ Koṣakalpataru 6.20.72
- कोषकल्पतरु गर्भराशिप्रभेदे गजमूर्द्धपिण्डे पुमांस्त्रिवृद्गुग्गुलुगस्तु षण्ढे । स्त्री वारिपर्ण्यां गमि(?) पाटलायां गर्भोऽर्भके स्याज्जठरे च संधौ ॥ ४१ ॥ Koṣakalpataru 6.24.41
- कोषकल्पतरु कुक्षिअचिक्कणेऽथो भृतियाच्ञयोः स्या- द्भिक्षा तथा भिक्षितसेवयोश्च । प्रेक्षा वितर्के धियि संप्रदिष्टा प्लीक्षा( ? )तु रक्षा किल रक्षणेऽपि । कुक्षिर्द्वयोः स्याज्जठराह्वये च गौडादयस्तूदरमात्र आहुः ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 6.30.55
- नानार्थार्णवसंक्षेप उदरउदारा चाप्युदारी चेत्येवं रूपद्वयं भवेत् । उदरं तु न ना ज्ञेयं जठरे क्ली तु संयुगे ॥ २५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.259
- शब्दरत्नावली कृपीटनिषादे शूद्रपुत्रे च तृणोल्कायाञ्च कुक्कुभे । कुनटी स्त्री तु नैपाल्यां तथा गनःशिलासु च । कृपीटं जठरे नीरे विपिनेन्धनयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.41
- शब्दरत्नावली कोष्ठकोष्ठः कुशूले स्वीये च जठरावासमद्ययोः । गोष्ठी संलापसभयोः क्लीबे गोस्थानकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.5
- शब्दरत्नावली पिचिण्डपिचिण्डो जठरे स्यात्तु पशोरवयवेऽपि च । वरण्डो मुखरोगे स्यादन्तरावेदिभेदयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.13.33
- शब्दरत्नावली प्ररूढप्रमीढो मूत्रिते मेघे प्रगाढो दृढकृच्छ्रयोः । प्ररूढो जठरे बद्धमूले जातप्रवृद्धयोः । आरूढः(?) सम्बले वहणौ भुग्ने सद्योजातेऽनुपस्थिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.14.7
- शब्दरत्नावली प्रवणप्रवणं नम्रजठरक्रमनिम्नमहीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.44
- तन्त्राभिधान मकालभद्रो जया मेधा विश्वदा दीप्तसंज्ञकः । ----------------------------------- जठरञ्च भ्रमा मानं लक्ष्मीर्मातोग्र-बन्धने ॥ १३६ ॥ Tantrābhidhāna 2.42.136
- तन्त्राभिधान षसूर्यात्मा जठरः कोषो मत्ता वक्षोविदारिणी । कलकण्ठो मध्यभिन्ना युद्धात्मा खलपूः शिरः ॥ १५८ ॥ Tantrābhidhāna 2.48.158
- तन्त्राभिधान ळ्ग्लौर्मृडानी च वेदार्थसारो नारायणः स्वयम् । जठरो नकुलिः पीतः शिवेशोऽनङ्गमालिनी ॥ १६९ ॥ Tantrābhidhāna 2.51.169
- तन्त्राभिधान मजठरो भाववीरश्च महाबालो बलानुजः । माधवी मरणं मायी मन्त्रेशो मा-र्णको मतः ॥ ४२ ॥ Tantrābhidhāna 6.42