पांसु
pāṃsuपुं · masc.In 13 kośas: 12 synonym verses, 6 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
रेणुर्द्वयोः स्त्रियां धूलिः पांसुर्ना न द्वयो रजः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इष्टका लोष्टका तु स्यादूपरस्तु … मृत्तिका ।धूलिश्चापि रजः पांसू रेणुः स्यादनिलध्वजः ॥ १७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपि स्याच्छंकरावासः पांसुः शीतकरः पुनः ।पिञ्जोब्जसारः सारोपि जूटिका वालुकः पुनः ॥ ३८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुंसि पांसुश्च पांशुश्च वातकेतुः क्षितेः कणः ।अस्त्री तूस्तमपि क्षोदश्चूर्णः सर्वत्र चूर्णिते ॥ ३३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गारकाः प्रतुण्डाश्च उपवीरा उलूखलाः ।अकर्णाश्चक्रखण्डाश्च पांसवः पात्रपाणयः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
एते शब्दाः स्त्रियांभवन्ति । इयमीर्ष्याऽसूया । रुचिर्दीप्तिः अभिलाषो वा । स्फुलिङ्गा अग्निकणाः । शय्या शयनीयम् । निःश्रेणी अधिरोहणी । कोटिः सङ्ख्या । कुटी गृहम् । वाणी वाक् । पेशी मांसपिण्डी । वरूथिनी सेना । कुथा उर्णाकृता । नाडिका कालपरिमाणम् । कन्था जीर्णवासःप्रावरणम् ।नाड्युपपदं व्रणं पुंसि वृक्षजनपांसुकन्दुककलशाश्च ।पञ्जरपलितद्वन्द्वाक्षराणि विद्यादितरजातौ ॥ ६२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
धूलिर्धूली रजो रेणु पांशुः पांशुश्च मन्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पांसुः क्षितिकणः क्षोदश्चूर्णं दृष्टमहीद्रवः ।वातकेतुर्नभःकेतुः कणा क्षितिकणोति च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धूलि-धूल्यौ पांशु-पांसू रजो ना सान्तषण् रजः ।दलौ लोष्टो लेष्टुर्लोष्टुर्नाकौ कुलक-कूलकौ ॥ २३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 ले (wrong syllable)
genderपुंmasc.
योधानां क्रन्दनं घोषः पटहाडम्बरौ समौ ।पांसुः क्षोदः स्त्रियां धूली रेणुः स्त्रीपुंसयो रजः ॥ १३८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
झरुका त्विष्टकाया विडूषस्तु क्षारमृत्तिका ।धूलिः स्त्रियां रजः पांसू रेणुः पुंस्यथ कर्दमे ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पांसु as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश धूलीधूली संख्यान्तरे पांसौ दोला यानं च सीविका । आभीलं भीषणे कृच्छ्रे कीलालमसृगम्बुनोः ॥ Dharaṇikośa 27.1.5
- कोषकल्पतरु पांशु* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * [पांशुस्तु]ना पांसुसमो रजःसु ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.30.11
- नानार्थार्णवसंक्षेप रजरदो विलेखने दन्तेऽप्यथादन्तो रजध्वनिः । रजः संज्ञगुणे पांसौ स्त्रीपुष्पेऽप्यजयोऽब्रवीत् ॥ १०२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.102
- नानार्थार्णवसंक्षेप रेणुस्त्रीपुंसयोस्तु पांसौ स्यात् त्रसरेण्वष्टकेऽपि च । रोको रश्मौ पुमान् क्ली तु रन्ध्रे रोहित् पुनर्नरि ॥ ११२२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1122
- शब्दरत्नाकर रजस्चन्द्रक्षत्रिययोः राजा लताभेदे नृपे प्रभौ । रजः पांस्वार्ताहःसु रहो याभरहस्ययोः ॥ १९८७ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1987
- शब्दरत्नाकर रेणुरुचिः कन्तिस्पृहार्चिःषु रीतिः स्थित्यारकूटयोः । रेणुर्मुनौ च पांसौ च रिष्टं नाशे शुभाशुभे ॥ १९८८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1988