बीभत्स
bībhatsaपुं · masc.In 15 kośas: 24 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
शृङ्गारहास्यकरुणारौद्रवीरभयानकाः ॥ २९४ ॥बीभत्साद्भुतशान्ताश्च रसा भावाः पुनस्त्रिधा ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अर्जुनः फाल्गुनः पार्थः सव्यसाची धनंजयः ॥ ७०८ ॥राधावेधी किरिट्यैन्द्रिर्जिष्णुः श्वेतहयो नरः ।बृहन्नलो गुडाकेशः सुभद्रेशः कपिध्वजः ॥ ७०९ ॥बीभत्सः कर्णजित्तस्य गाण्डीवं गाण्डिवं धनुः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृङ्गारवीरकरुणाद्भुतहास्यभयानकाः ।बीभत्सरौद्रौ च रसाः शृङ्गारः शुचिरुज्ज्वलः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderविadj.
शृङ्गारहास्यकरुणा रौद्रवीरभयानकाः ।बीभत्साद्भुतशान्ताश्च नव नाट्ये रसाः स्मृताः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नृत्तं गीतं वाद्यमिति नाट्यत्तौर्यत्रिकं त्रिकम् ।शृङ्गारवीरबीभत्सहास्याद्भुतभयानकाः ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बीभत्समाने बीभत्सो विस्मये त्वद्भुतो रसः ।भयानको रसो भीते हास्यो हसितरि स्थितः ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बीभत्सो विकृतं चित्रं त्वाश्चर्यं फुल्लमद्भुतम् ।भयानकं प्रतिभयं भीमं भीष्मं च भीषणम् ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बीभत्सुर्विजयो जिष्णुर्गाण्डिवी कालखञ्जहा ।बीभत्सश्चित्रयोधी च धन्वी योगी च तद्रथे ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृङ्गारवीरकरुणाद्भुतहास्यभयानकाः ।रौद्रबीभत्सवात्सल्यशान्ता नाट्ये रसा दश ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बीभत्समपि बीभत्सु विकृतं वैकृतं पुनः ।वैकृत्यं भासुरं चोग्रमेतान्यष्टादश त्रिषु ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शृङ्गार-हास्य-करुणा भयानको रौद्र-वीर-बीभत्साः ।शान्ता[57a]द्भुताविति रसा दशमो वात्सल्यनामापि ॥ १२० ॥
आर्या
genderपुंmasc.
न पुंसि वीर्यं शौण्डीर्यमवज्ञा चातिशक्तिता ।बीभत्सो विकृतः पुंसि वैकृतस्त्रिष्वथार्त्तनम् ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृङ्गारहास्यकरुणरौद्रवीरभयानकाः ।बीभत्साद्भुतशान्ताश्चेत्येते नव रसाः स्मृताः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भयानकश्च बीभत्सोऽद्भुतशान्तौ रसाः नव ।ज्ञेयाः पुन स्त्रिधा भावा स्थायिनः सात्त्विकास्तथा ॥ ४३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऐन्दिर्धन्वी नरो योगी जिष्णुः चित्राङ्गसूदनः ।बीभत्सश्च बीभत्सुर्वै गुडाकेशो बृहन्नटः ॥ ११५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 बी (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शृङ्गारवीरबीभत्साः रौद्रहास्यभयानकाः ।अद्भुतः करुणः शान्तो नाट्ये नवरसा अमी ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिषु बीभत्सं विकृतं वैकृत्यं वैकृतं तथा ।रौद्रमुग्रमपि ख्यातं हासो हास्यं तथा हसः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्सं (wrong syllable)
genderविadj.
हिडिम्बो डीकारयुक्तोऽर्जुने फल्गुन-फाल्गुनौ ।बीभत्सो बीभत्सुरपि, पाण्डुसूनुषु पाण्डवः ॥ २४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बीभत्साद्भुतशान्ताश्च नव नाट्यरसा इमे ।स्याच्चित्तविकृतिर्भावोऽनुभावस्तस्य बोधकः ॥ ९५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दशामूनि त्रिषूमे तु बीभत्सविकृते त्रिषु ।साध्वसं तु भयं त्रासो दरो भीर्भीतिरित्यपि ॥ ९७१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शृंगारहास्यबीभत्सवीराद्भुतभयानकाः ।रौद्रश्च करुणश्चाष्टौ रसाः शान्तोऽपि च क्वचित् ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बीभत्समाने बीभत्सो विस्मेतर्यद्भुतो रसः ।भयानको रसो भीते हास्यो हसितरि स्थितः ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बीभत्सो विकृतश्चित्रं त्वाश्चर्यं फुल्लमद्भुतम् ।भयानकं प्रतिभयं भीमं भीष्मं भयंकरम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
उत्तंसमस्त्रीह शिखास्रजि स्या-त्स्यात्कर्णपूरे ऽप्यवतंस एवम् ।बीभत्स आद्ये गदितो जुगुप्सा-भवे रसे चार्जुनपाण्डवे च ॥ ९६ ॥
उपजातिः
क्रूरेऽन्यवत्स्याद्विकृतेऽथ विद्वान्प्राज्ञे बुधे चात्मविदि त्रिलिङ्गः ।भूयांस्तु भूयिष्ठगतो विशेष्य-लिङ्गोऽव्ययं स्यात्पुनरर्थकेऽसौ ॥ ९७ ॥
इन्द्रवज्रा
doubtful
बीभत्स as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश विकृतविकृतं स्यात्तु बीभत्सेऽसंस्कृते व्याधिमत्यपि । हृषितः प्रणते प्रीते वर्मिते हृष्टरोमणि ॥ Dharaṇikośa 15.2.46
- नानार्थार्णवसंक्षेप विकृततथा विकारापन्ने च बीभत्सेऽथ विविक्तवाक् । निर्जने च पृथग्भूते शुद्धे चापि विचारिते ॥ ५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.52
- त्रिकाण्डशेष विकृतअभ्युद्गते विकसिते चेष्टिते च विजृम्भितम् । विकृतौ रोगिबीभत्सौ वित्तं ख्याते धनेऽपि च ॥ १८५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.185