नदी
nadīस्त्री · fem.In 21 kośas: 26 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 90 as a meaning of another word.
नदी हिरण्यवर्णा स्याद्रोधोवक्रा तरङ्गिणी ॥ १०७९ ॥सिन्धुः शैवलिनी वहा च ह्रदिनी स्रोतस्विनी निम्नगास्रोतो निर्झरिणी सरिच्च तटिनी कूलंकषा वाहिनी ।कर्बुर्द्वीपवती समुद्रदयिताधुन्यौ स्रवन्तीसर-स्वत्यौ पर्वतजापगा जलधिगा कुल्या च जम्बालिनी ॥ १०८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्: pāda 1, syllable 9 च (wrong syllable)
नदीस्त्रीहिरण्यवर्णास्त्रीरोधोवक्रास्त्रीतरङ्गिणीस्त्रीसिन्धुपुंशैवलिनीस्त्रीवहास्त्रीह्रदिनीस्त्रीस्रोतस्विनीस्त्रीनिम्नगास्त्रीस्रोतस्क्लीनिर्झरिणीस्त्रीसरित्स्त्रीतटिनीस्त्रीकूलंकषास्त्रीवाहिनीस्त्रीकर्बूस्त्रीद्वीपवतीस्त्रीसमुद्रदयितास्त्रीधुनीस्त्रीस्रवन्तीस्त्रीसरस्वतीस्त्रीपर्वतजास्त्रीआपगास्त्रीजलधिगास्त्रीकुल्यास्त्रीजम्बालिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
खेयं तु परिखाधारस्त्वम्भसां यत्र धारणम् ।स्यादालवालमावालमावापोऽथ नदी सरित् ॥ २९ ॥तरङ्गिणी शैवलिनी तटिनी ह्रादिनी धुनी ।स्रोतस्वती द्वीपवती स्रवन्ती निम्नगापगा ॥ ३० ॥कूलङ्कषा निर्झरिणी रोधोवक्रा सरस्वती ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सिन्धुः स्रवन्ती तटिनी तरङ्गिणी,नदी धुनी निर्झरिणी च निम्नगा ।कूलङ्कषा शैवलिनी सरस्वती,समुद्रकान्ता ह्रदिनी तथापगा ॥ ६६५ ॥
upajati 12
genderस्त्रीfem.
नदी द्वीपवती शुक्तिमती वेगवतीति च ।शैवालिनी शैवलिनी वेणिनी निम्नगाऽऽपगा ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
करभस्तस्य शिशुके करभा तूष्ट्रिका नदी ।हयस्तुरङ्गस्तुरगो प्रोथिवारिप्रकीर्णकः ॥ ३२० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कलाण्ड्यप्यथ गुच्छार्थात्करञ्जः पुष्प इत्यपि ।स्निग्धपत्रो नदी गुच्छी सा नन्दी दन्तधावनः ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रामवर्णोऽपर्वदण्डो दीर्घोऽप्यथ नदीभवः ।यावनालो दृढत्वक् स्यात्खरपत्रो नदी स च ॥ ३३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तरङ्गिणी सागरगा तटिनी चञ्चला धुनी ।स्रोतस्विनी द्वीपवती तलोदा ह्रदिनी नदी ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अथ स्त्री योनिमत्सेनावीचीवम्रीतडिन्निशाम् ।वल्लीशस्त्रीदयाजिह्वाऽवटुतन्द्रानदीदिशाम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सिन्धुः स्त्री ह्रदिनी धुनी च तटिनी जम्बालिनी वाहिनीकर्षूर्निर्झरिणी समुद्रगृहिणी शैवालिनी वार्वहा ।स्रो[67a]तस्वत्यपगा नदी जलधिगा स्यान्निम्नगाप्यापगाकुल्या द्वीपवती सरिद्गिरिभवा धेना च कूलंकषा ॥ ५३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्
genderस्त्रीfem.
शस्त्री-जिह्वावाचिवम्री-नदीनांज्योत्स्ना-लज्जा-भूमि-वीणा-मतीनाम् ।तन्द्रा-चीरी-गर्गरी-भ्रू-सुरा-गी-र्नासा-लक्ष्मी-रोचना-कृष्णलानाम् ॥ २८ ॥
शालिनी
genderस्त्रीfem.
एते शब्दाः नित्यं स्त्रियां भवन्ति । इयं भाः दीप्तिः । कच्छुः पामा । कशादनी । रज्जुः कुशमयी । इष्टका पक्व[क]मृत्तिका । इषिका वीरणशलाका कष्ठिका? च । विद्युदादीनामभिधानं स्त्रियां भवति । यथा इयं विद्युत् तडित् चञ्चला शतह्रदा क्षणप्रभा सौदामिनी ऐरावतीत्यादि । दिगभिधानम् । आशा काष्ठा ककुप् विदिगित्यादयः । भूम्यभिधानम् । इयं भूमिः धरा रसा पृथ्वी क्षमा क्ष्मा इत्यादिः । वल्ल्यभिधानम् । इयं वल्ली व्रततिः प्रतानिनीत्यादयः । सरिदभिधानम् । इयं सरित् नदी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा तटिनीत्यादयः ।छायासुरानिशावालुकाः स्त्रियां स्युश्चमूकन्थेराश्च ।आपत्संपद्विपत्प्रतिपत्समिद्विप्रुषश्चैव ॥ ३२ ॥
metre not recognised
भास्स्त्रीकच्छुस्त्रीकशास्त्रीरज्जुस्त्रीइष्टकास्त्रीइषिकास्त्रीविद्युत्स्त्रीतडित्स्त्रीचञ्चलास्त्रीशतह्रदास्त्रीक्षणप्रभास्त्रीसौदामिनीस्त्रीऐरावतीस्त्रीआशास्त्रीकाष्ठास्त्रीककुभ्स्त्रीविदिश्स्त्रीभूमिस्त्रीधरास्त्रीरसास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीवल्लीस्त्रीव्रततिस्त्रीप्रतानिनीस्त्रीसरित्स्त्रीनदीस्त्रीकुल्यास्त्रीस्रवन्तीस्त्रीनिम्नगास्त्रीतटिनीस्त्रीछायास्त्रीसुरास्त्रीनिशास्त्रीवालुकास्त्रीचमूस्त्रीकन्थास्त्रीइरास्त्रीआपद्स्त्रीसंपद्स्त्रीविपद्स्त्रीप्रतिपद्स्त्रीसमिध्स्त्रीविप्रुष्स्त्री
genderस्त्रीfem.
स्रोतस्विनी धुनी सिन्धुः स्रवन्ती निम्नगाऽपगा ।नदी नदो द्विरेफश्च सरिन्नामा तरङ्गिणी ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नद्यां तरङ्गिणी कर्षूस्तटिनी सादिनी धुनी ।ह्रादिनी स्रोतस्विनी च स्रोतस्वी च स्रवन्तिका ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
महाकल्लोल उल्लोलो जलावर्त्तोऽम्बुसम्भ्रमः ।नदी धुनी द्वीपवती निम्नगा तटिनी सरित् ॥ २८३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी शुक्तिमती वेगवती च तटिनी झरी ।स्रोतस्विनी द्वीपवती स्रवन्ती निम्नगापगा ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी तरङ्गिणी सिन्धुस्तटिनी निम्नगा धुनी ।श्रो[स्रो]तस्विनी शैवलिनी स्रवन्ती ह्रदिनी सरित् ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी धुनी धुनिः सिन्धुः ह्रदिनी ह्रादिनी वहा ।स्रोतः स्रोतस्विनी कर्षूः स्रोतस्वती सरस्वती ॥ १८८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
आवापः स्यादालबालमाबालं त्वलबालकम् ।नदी तरङ्गिनी द्वीपवती स्रोतस्वती धूनी ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 7 धू (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
नदी सरित् शैवलिनी वाणी गीर्गोश्च वागपि ।वीणा विपञ्ची दिक्ककुप् स्याद्भूर्भूमिरवणि क्षितिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विषाणी वीरणीपूगी चज्जूरी च नदादिषु ।पुटिकेन्मालिकाद्यास्तु स्त्रियामादादिषु स्मृता ।लक्ष्मीर्वाणी भवानी रजनिजविरतिकान्तिसीता जुगुप्सा ।चिन्ताऽसूयाविभूतिद्युतितरणिमतिक्षेपणीविष्टि पीडा ।तन्त्रीस्तन्द्री विपञ्चिद्रुणिविपणिकृपावेदनामुक्तिविद्या ।ज्योत्स्ना वेश्या कलावाक्सरणिविषहरीहूतिकाकूप्रपाश्च ।…वदितिकथादेवताद्योदिवौ च ।ढक्काव्रीडावहित्थासुरभिकुमुदिनीपद्मिनीपूर्णिमाश्च ।ताराश्रेणी च वीथीद्युतिरवनि नदीपुष्करिण्यम्बिकोम्रा ।निद्राहेला च लीलायुवतिरनुमतिर्दिक्कुहुः पक्षतिश्च ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
विषाणीस्त्रीवीरणीस्त्रीपूगीस्त्रीखर्जूरीस्त्रीपुटिकास्त्रीमालिकास्त्रीलक्ष्मीस्त्रीवाणीस्त्रीभवानीस्त्रीरजनिस्त्रीविरतिस्त्रीकान्तिस्त्रीसीतास्त्रीजुगुप्सास्त्रीचिन्तास्त्रीअसूयास्त्रीविभूतिस्त्रीद्युतिस्त्रीतरणिस्त्रीमतिस्त्रीक्षेपणीस्त्रीविष्टिस्त्रीपीडास्त्रीतन्त्रीस्त्रीतन्द्रीस्त्रीविपञ्चिस्त्रीद्रुणिस्त्रीविपणिस्त्रीकृपास्त्रीवेदनास्त्रीमुक्तिस्त्रीविद्यास्त्रीज्योत्स्नास्त्रीवेश्यास्त्रीकलास्त्रीवाच्स्त्रीसरणिस्त्रीविषहरीस्त्रीहूतिस्त्रीकाकूस्त्रीप्रपास्त्रीकथास्त्रीदेवतास्त्रीद्योस्त्रीदिव्स्त्रीढक्कास्त्रीव्रीडास्त्रीअवहित्थास्त्रीसुरभिस्त्रीकुमुदिनीस्त्रीपद्मिनीस्त्रीपूर्णिमास्त्रीतारास्त्रीश्रेणीस्त्रीवीथीस्त्रीअवनिस्त्रीनदीस्त्रीपुष्करिणीस्त्रीअम्बिकास्त्रीनिद्रास्त्रीहेलास्त्रीलीलास्त्रीयुवतिस्त्रीअनुमतिस्त्रीदिश्स्त्रीकुहूस्त्रीपक्षतिस्त्री
genderस्त्रीfem.
सरित्स्रवन्ती तटिनी तरङ्गिणीसरस्वती सिन्धुरगात्मजापगा ।नदी धुनी निर्झरिणी च निम्नगासमुद्रकान्ता ह्रदिनी च वाहिनी ॥ ३४३ ॥
वंशस्थम्
genderस्त्रीfem.
वायसी शतपर्वाथ नदी विद्रुमवल्लिका ।सुषिरा च कपोतङ्घ्रिरतिच्छत्रा तु कारवी ॥ ६२० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शर्वो मन्त्रेश्वरो दीर्घो वामपादाङ्गुलाग्रगः ।नरो नदी च नादी च न-कारश्चानुनासिकः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
द्विजप्रपालवाले स्यात्केदारः पांशुमर्दनः ।नदी निर्झरिणी रोधोवक्रा सागरगामिनी ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी स्रोतस्विनी कुल्या स्रवन्ती निम्नगा सरित् ।हिरण्यवर्णा गिरिजा रोधोवक्त्रा पयस्विनी ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गदा शस्त्रविशेषं स्याद्गदो भ्राता च शार्ङ्गिणः ।नदो ध्वने समुद्रे च नदी तरंगिणी स्मृता ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable)
meaningsतरंगिणी
गदस्तु विष्णोरनुजे च रोगेस्त्रियां भवेदायुधभेदवाची ।नदः समुद्रे निनदे स्त्रियां तुस्यान्निम्नगायामथ गर्वतुष्ट्योः ॥ १८ ॥
उपजातिः
meaningsनिम्नगा
नदो नामरदत्तेन शब्दे ख्यातः सरः स्वति ।स्तोतर्यपि नदी तु स्त्री निम्नगायां नतं पुनः ॥ ६५९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनिम्नगा
अब्दः सम्वत्सरे मेघे युस्तके च पयोनिधौ ॥अन्दूर्भूषणभेदे स्यान्निगडेऽपि भवेत् स्त्रियाम् ।कन्दोऽस्त्री शस्यमूले स्याच्छूरणे जलदे पुमान् ॥कुन्दो मुकुन्दे निधिभिद्भूमिष्वस्त्री तु माथ्यके ।क्षोदः स्यात्पेषणे पुंसि सन्धाने च रजस्यपि ॥गदो विष्णुभ्रातरि स्याद्व्याधौ ना चायुधे गदा ।छदः पक्षे च पत्रे च ग्रन्थिपर्णे तमालके ॥छन्दोऽभिप्रायवशयोर्वेदकिन्यामनीषयोः(?) ।नन्दिर्ना नन्दिकेश्वरद्युताङ्गानन्दयोरपि ॥नदी स्त्रियान्तु सरिति शोणादौ नदः पुमान् ।नन्दाहलिञ्जरगोर्योस्तु तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् ॥पुमान्नरपतौ गोपभेदानन्दनिधिष्वपि ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 श्व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्
meaningsसरित्
नदी as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् भोगवत्नदीनगर्योर्नागानां भोगवत्यथ सङ्गरे । सङ्गे सभायां समितिः क्षयावासावपि क्षितिः ॥ ७० ॥ Amarakośa 3.3.70
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) सिन्धुनदीसमुद्रयोः सिन्धुर्देशपर्वतयोर्मरुः । मैथुनं कथ्यते सद्भिः सम्बन्धग्राम्यधर्मयोः ॥ ८३८ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.838
- धरणिकोश द्वीपवतीआयुष्मानपि दीर्घायुर्ग्रहयोश्च प्रकीर्तितः । द्वीपवांस्तु नदे सिन्धौ द्वीपवत्यवनिर्नदी ॥ Dharaṇikośa 15.2.61
- धरणिकोश नर्मदाक्षणदः स्याज्ज्यौतिषिके क्षणदा रात्रिरीरिता । नर्मदा स्यान्नदीभेदे नर्मदः परिहासदः ॥ Dharaṇikośa 17.2.7
- धरणिकोश सिन्धुसिन्धुर्नद्यां समुद्रे च नददेशप्रभेदयोः । गन्धो लेशे तथामोदे गन्धः संबन्धमात्रके ॥ Dharaṇikośa 18.2.6
- धरणिकोश पयस्विनीपयस्विनी निशा प्रोक्ता नदीधेन्वोः पयस्विनी । अन्तेवासी स्मृतः शिष्यश्चाण्डालोऽपि प्रकीर्तितः ॥ Dharaṇikośa 19.2.90
- धरणिकोश तापीतापौ हृत्तापसंतापौ तापी नद्यन्तरे स्मृता । पुष्पं स्त्रीरजसि ज्ञेयं प्रसूनप्रविकाशयोः ॥ Dharaṇikośa 20.2.4
- धरणिकोश कुल्यकुल्या नदी कुल्यमस्थि कुल्या नीरप्रणालिका । कुलस्यापि हितः कुल्यः कुल्यश्च कुलसंभवः ॥ Dharaṇikośa 25.3.3
- धरणिकोश सिप्रासिप्रः स्वेदो नदी सिप्रा इरा भूवाक्सुराप्सु च । हिंस्त्रा काकादनी चापि व्याघ्री निदिग्धिकापि च ॥ Dharaṇikośa 26.1.11
- धरणिकोश सुषिरानिकरो निवहे सारे कपर्दानां विनिचये । सुषिरं विवरे वाद्ये संबन्धे सुषिरा नदी ॥ Dharaṇikośa 26.2.25
- धरणिकोश नेत्रनेत्रं वस्त्रप्रभेदः स्यात्तरुमूले च लोचने । नेत्रं मथिगुणे नद्यां नेत्रं नयननाडिका ॥ Dharaṇikośa 26.3.13
- धरणिकोश महीगुहा दरी पृश्निपर्णी कार्तिकेयो गुहो मतः । मही नदी मही भूमिर्मह उत्सवतेजसोः ॥ Dharaṇikośa 32.2.4
- कोषकल्पतरु गण्डकस्याद्गण्डकः खड्गिनि चान्तराये संख्याकलाभिद्यबला तु नद्याम् । स्यात्तण्डको भूरिसमासवाक्ये फेने च मायाविनि खञ्जने च ॥ ९५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.95
- कोषकल्पतरु गिरिजाशैलेयशिलाजतुनोः स्त्रियां तु गौर्यां च नद्यां च । गजशङ्खदेशभित्सु स्यात्कम्बोजोऽङ्गजं तु रक्ते स्यात् ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.7.38
- कोषकल्पतरु सरस्वती[300b]नद्यां पुंसि तु रसिके नदभेदे नद्यधीशे च । कुट्टिन्यां लक्षायामुद्दिष्टा रङ्गमाता च ॥ ८३ ॥ Koṣakalpataru 6.17.83
- कोषकल्पतरु नर्मदास्यान्नर्मदः केलिसखे स्त्रियां तु नद्यां * * * क्षणदा तु रात्रौ ॥ ३१ ॥ Koṣakalpataru 6.19.31
- कोषकल्पतरु सिन्धुकर्पूररात्रिंचरयोरथो ना सिन्धुर्नदेऽब्धौ वमथौ च देशे । नद्यां स्त्रियां स्यात्सरिदम्बुराश्यो- स्त्वसौ द्वयोरित्यपि नाममाला ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.20.65
- कोषकल्पतरु फल्गुनस्याद्धायनोऽस्त्री किरणे च वर्षे व्रीहौ तु ना फल्गुनफाल्गुनौ तु । तपस्यमासे हरिसारथौ च नद्यर्जुने स्त्री तु स पौर्णमास्याम् ॥ ४८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.48
- कोषकल्पतरु आत्रेयीकालेयो दनुजेऽन्तिमे तु समयाकृत्यामथ स्यात् खरे स्याद्भाङ्गर्यां च मृदौ हिते तु बलये भेद्याभलिङ्गो भवेत् । आत्रेयो मुनिभेदके च मलिनीनद्योः स्त्रियां स्यादथो पानीयं जलपेययोरथ भवेदैणेयमेणीभवे ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.26.67
- कोषकल्पतरु रहस्यत्रये रहस्यं किल गोपनीये नद्यां स्त्रियां चाथ भवेत्पयस्या । काकोलिकायामपि दुग्धिकायां पयोहिते वाच्यसमानलिङ्गा ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.26.84
- कोषकल्पतरु पुरिपूज्येऽन्यवत्स्यादथ राज्ञि पुंसि नदीपुरोः स्त्री च पुरिः प्रदिष्टः । शिरिः पुमान्स्याच्छलभे शरारौ विशेष्यवद्वारि तु बालकेऽन्त्ये ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.27.71
- कोषकल्पतरु कुमारीजात्ये सुवर्णे चरमे स्त्रियां तु कुमारिकाशैलसुतानदीषु । सहौषधौ स्याद्वनमालिकायां द्वीपे तथा जम्बुपदोत्तरस्थे ॥ ४७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.47
- कोषकल्पतरु शक्वरीसुन्दर्युक्ता वृक्षयोषिद्विभेदे रात्रौ नार्यां शर्वरीं प्राहुरार्याः । तुम्बर्युक्ता कुक्कुरावार्द्रयोश्च शक्वर्युक्ता मेखलायां च नद्याम् ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.84
- कोषकल्पतरु पिच्छिलदैत्यान्तरे पुं[73b]सि तथैव मत्स्ये मोचानदीभित्सु च पिच्छिला स्यात् । स्यात्पोतकीनाम्नि च शिंशपायां विशेष्यलिङ्गा विजिले प्रदिष्टा ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.56
- कोषकल्पतरु विपाशाउपांशुरुक्तो जपभेदकेऽथा- व्ययं विविक्तेऽथ यवासके स्यात् । स्यात्कण्टकार्यां परवत्कठोरे स्पर्शे विपाशा तु नदीविभेदे ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.30.25
- कोषकल्पतरु कर्षूकलाभिदि स्त्री गदिता तु कर्षू- र्नद्यां करीषज्वलने तु पुंसि ॥ ४५ ॥ Koṣakalpataru 6.30.45
- कोषकल्पतरु तविषीस्वर्णे स्त्रियां स्यात्तविषी नदीभि- द्भूम्योर्बले स्यात्सुरकन्यकायाम् । स्यात्ताविषी चन्द्रसुतार्थिका च स्यादामिषोऽस्त्री पलले च लोभे ॥ ५८ ॥ Koṣakalpataru 6.30.58
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्ष्माक्ष्माशब्दो भुवि नद्यां च गिर्शब्दो वाचि योषिति । ज्या भूमिमौर्व्योस्त्वग्गन्धद्रव्ये चर्मणि वल्कले ॥ ५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप अप्वाअप्वा नद्यां भये रागेऽप्यभ्वा तु व्योमतोययोः । अश्रिस्तु कोट्यां धारायामष्ठी तु स्यात् फलास्थनि ॥ ५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप वधूस्पृक्कानद्योश्च विद्या तु शास्त्रविज्ञानयोरपि । शैवागमप्रसिद्धेषु तत्त्वभेदेषु केषुचित् ॥ ९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.96
- नानार्थार्णवसंक्षेप सरित्स्वसृशब्दः समाम्नातो भगिन्यामङ्गुलावपि । सरिन्नद्यां तथा छन्दोभेदे द्वासप्ततिस्वरे ॥ ११३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.113
- नानार्थार्णवसंक्षेप पाथिस्पाथः स्थानान्नखाम्भःसु पाथिः स्वर्गेन्दुपूषसु । नद्यां ज्योतिष्यथो पिञ्छं मयूरस्य शिखण्डके ॥ ४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.41
- नानार्थार्णवसंक्षेप उर्वीउर्वी पृथिव्यां नद्यां च स्यादुदक् तु त्रिषूत्तरे । दिग्देशकालविषय उदीच्ये चाप्युदङ्मुखे ॥ १०३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.103
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षित्वरीकश्चिन्नद्यामिति प्राह कीलस्तु नरयोषितोः । ज्वालाशङ्कुकफोणीषु बाहौ पुंसि तु शङ्करे ॥ २१३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.213
- नानार्थार्णवसंक्षेप जित्वरीअग्नौ च जित्वरे तु त्रिर्जित्वा त्विन्द्रेऽपि योद्धरि । ना स्त्री तु जित्वरी नद्यां वाराणस्यां च वाणिजाः ॥ ४८१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.481
- नानार्थार्णवसंक्षेप तीर्थनदीष्वन्योऽथ तीक्ष्णोऽस्त्री विषे क्लीबं तु संयुगे । गरे चाप्यजयोऽवादील्लोहे कालायसाह्वये ॥ ५४४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.544
- नानार्थार्णवसंक्षेप द्रवापुंसि स्त्री तु द्रवा नद्यां त्रिर्घनप्रतियोगिनि । दरः शङ्खे भये श्वभ्रे छिद्रमात्रे तु सज्जनः ॥ ५७५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.575
- नानार्थार्णवसंक्षेप दरद्न्यग्रोधीसंज्ञकस्तम्बे दरत् तु स्त्री भये हृदि । नद्यां प्रपाते चेत्येके विष्ठायामिति कश्चन ॥ ५८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.582
- नानार्थार्णवसंक्षेप पाथस्प्लावी तु पक्षमृगयोर्द्वयोरथ नपुंसकम् । पाथिर्ज्योतिषि नद्यां च स्वर्गे चन्द्रेऽप्यथास्त्रियाम् ॥ ७६६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.766
- नानार्थार्णवसंक्षेप भास्वतीभास्वानिन्दौ रवौ पुंसि भेद्यलिङ्गं तु भास्वरे । भास्वतीति स्त्रियां नद्यामुपस्यप्यथ भिल्लवाक् ॥ ९०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.905
- नानार्थार्णवसंक्षेप महीमहः पुंम्युत्सवे स्त्री तु मही वाचि गवि क्षितौ । सज्जनस्तु नदीभेदेऽप्याह द्विवचनेन तु ॥ ९४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.942
- नानार्थार्णवसंक्षेप मर्जूनद्यां तीरेऽपि चेत्याह शिलायां च स्त्रियामियम् । रजके तु द्वयोः कश्चिन्ना तु मन्ता प्रजापतौ ॥ ९६७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.967
- नानार्थार्णवसंक्षेप मेध्यामेध्यं तु शुचिनि त्रिः क्ली बले धनसुवर्णयोः । ना तु मुञ्जेऽथ नद्यां स्त्री मेध्यार्कस्य तु रश्मिषु ॥ १०२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1026
- नानार्थार्णवसंक्षेप यव्याक्षेत्रे यव्यं त्रिषु यवसाधौ यवहिते तथा । यव्या तु नद्यां स्त्री यम्या पुना रात्रौ स्त्रियां त्रि तु ॥ १०४७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1047
- नानार्थार्णवसंक्षेप रतुरङ्कुर्मृगान्तरे नीवृद्भेदे तु नरि ना पुनः । रतुर्दूते स्त्रियां नद्यां बन्धने पथि चाथ ना ॥ १०९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1096
- नानार्थार्णवसंक्षेप रोहित्अग्नेरश्वे तथा वर्णभेदे त्रिषु तु तद्वति । स्त्रियां त्वृश्यस्य भार्यायां नद्यङ्गुलिलतासु च ॥ ११२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1123
- नानार्थार्णवसंक्षेप शक्वरीनद्यां विद्युति काञ्च्यां च बाहौ छन्दोन्तरे तथा । षट्पञ्चाशत्स्वरे स्त्री तु शङ्खिनी स्थावरान्तरे ॥ १३३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1335
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिवाएकशक्तौ गवीथ्वाख्यक्षुद्रधान्ये नदीषु च । हरीतक्यामामलक्यां तामलक्यां शमीद्रुमे ॥ १३६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1360
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्रवन्तीअध्वर्यो कुहके तु त्रि स्रवत् तु स्रावके त्रिषु । स्रवन्ती तु स्त्रियां नद्यां स्रज्वा पुनरसौ त्रिषु ॥ १४७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1477
- नानार्थार्णवसंक्षेप सिन्धुस्फिगुर्गुदे ना स्त्री त्वेषा शरीरावयवान्तरे । सिन्धुस्तु नद्यां स्त्री ना तु समुद्रेऽपि नदान्तरे ॥ १५२० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1520
- नानार्थार्णवसंक्षेप सीरालताङ्कुरे तु सीरी स्त्री लाङ्गलिक्यां च कश्चन । नद्यां तु सीरा सीत्यं तु धान्ये क्ली भेद्यवत् पुनः ॥ १५२४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1524
- नानार्थार्णवसंक्षेप हरित्तद्वति स्त्री तु दिङ्नद्योरङ्गुलौ चाथ तत् तृणे । शण्डमेके नरे त्वन्ये हस्ती द्वे च मतङ्गजे ॥ १५८६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1586
- नानार्थार्णवसंक्षेप अवनिभूमिनद्यगुलीषु स्यादङ्गुलिस्तु गजस्य च । कराग्रे कर्णिकासंज्ञे शाखास्वप्यङ्घ्रिहस्तयोः ॥ ६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.6
- नानार्थार्णवसंक्षेप सन्धिलासन्धिला तु सुरुङ्गायां नदीमन्दिरयोरपि । सरघा तु शुनीभेदे देवानां मक्षिकान्तरे ॥ ९७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.97
- नानार्थार्णवसंक्षेप सिथिलासिथिला तु नदीमद्यसुरुङ्गामु भवदिति । स्तिहिनी तु महीजस्य फले स्यादङ्कुरे तथा ॥ १०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.107
- नानार्थार्णवसंक्षेप अजिरकुरङ्गारुतनिर्घोषमुद्भ्रान्तसृमराजिरम् । इत्यत्रार्थश्चिन्तनीयोऽथ नद्यामजिरा स्त्रियाम् ॥ ३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.31
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऊर्जस्वत्वेदकीर्तितगन्धर्वभेदेऽथोर्जस्वति त्रिषु । ऊर्जस्वत् स्त्री तु नद्यां स्यादूर्जस्वत्यथ ना भवेत् ॥ २८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.283
- नानार्थार्णवसंक्षेप तरणिस्त्रियां तु नावि नद्यां च पुष्पस्तम्बान्तरे तथा । कुमारीसंज्ञके किञ्च व्रजस्तम्भे स चाप्ययम् ॥ ८३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.839
- नानार्थार्णवसंक्षेप त्रिस्रोतस्अन्यस्यामपि कस्याञ्चिन्नद्यामाहाथ भेद्यवत् । बहुव्रीहौ त्रिवारं तु क्ली बलेऽथ द्वयोर्भवेत् ॥ ८७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.876
- नानार्थार्णवसंक्षेप द्वीपवतीस्त्री तु द्वीपवती नद्यां भूमौ चाथ नृलिङ्गकः । दीर्घायुः शल्मलीवृक्षे तथा जीवतरावपि ॥ ९३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.938
- नानार्थार्णवसंक्षेप निम्नगावृक्षजाताविति त्वन्य आकाशे तु नपुंसकम् । निम्नगा तु स्त्रियां नद्यां त्रि तु निम्नस्य गन्तरि ॥ १०२५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1025
- नानार्थार्णवसंक्षेप पयस्विनीअथ त्रिषु पयस्वत् स्यात् पयस्विन्यथ सा स्त्रियाम् । पयस्विनी निशानद्योः प्रजावत् तु त्रि सप्रजे ॥ ११२० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1120
- नानार्थार्णवसंक्षेप भोगवतीभोगयुक्ते द्वयोः तु स्याद् भुजगे भोगवानथ । नद्यां नगर्यां नागानामियं भोगवती स्त्रियाम् ॥ १३१४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1314
- नानार्थार्णवसंक्षेप वर्वरीभार्यायां वर्वरी नद्यां केशविन्यसनान्तरे । भेद्यवत् त्वधमे वक्रकेशे च वरकस्तु ना ॥ १६२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1623
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्रोतस्विनीस्रोतोयुक्ते स्त्रियां तु स्यान्नद्यां स्रोतस्विनीत्यथ । सौवीरं काञ्जिके स्रोतोञ्जने बदरिकाफले ॥ २०१० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.2010
- नानार्थार्णवसंक्षेप इरावतीइरावती नदीमात्रे नदीभेदेऽप्यथोच्यते । उपचर्या चिकित्सायां पूजायां चेति मन्वते ॥ १३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.13
- नानार्थार्णवसंक्षेप कूलङ्कषाकूलङ्कषा स्त्रियां नद्यां त्रि तु कूलस्य काषके । कृतमालस्तु ना गन्धद्रव्ये तक्कोलसंज्ञके ॥ १८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.185
- नानार्थार्णवसंक्षेप हिरण्यवर्णास्त्रियां हरस्य त्वस्त्री स्याच्छेखरेऽथ स्त्रियामियम् । हिरण्यवर्णा नद्यां स्याद् बहुव्रीहौ तु भेद्यवत् ॥ ११५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.115
- परमानन्दीयनाममाला काश्यपीकुटपस्तु मुनौ माने निष्कुटे काश्यपो मुनौ । मीनेऽथ काश्यपी नद्यां कबरं लवणाम्लयोः ॥ १३३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.133
- परमानन्दीयनाममाला धुनीधाम गेहे प्रभावे च स्थाने तेजसि विश्रुतम् । धुनी नद्यां समुद्रेऽथ धेनो धेनुः करिस्त्रियाम् ॥ २५१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.17.251
- परमानन्दीयनाममाला सिन्धुस्थूलः पीने जडे सालो दुर्गे वृक्षान्तरे स्मृतः । सिन्धुर्दन्तिमदे नद्यां नदसागरयोरपि ॥ ३६५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.27.365
- शब्दरत्नावली द्वीपवतीदिवाभीत उलूके स्यात्कुम्भिले कुमुदाकरे । दिवाकीर्तिः पुमानेव नापितान्तावसायिनोः ॥ द्वीपवती भूमिनदयोः पुंसि सिन्धौ नदेऽपि च । स्याद्धूमकेतुर्ज्वलेने तथा चोत्पातशेषके ॥ नन्द्यावर्त्तश्च नगरे गृहभेदे च पुंस्ययम् । नदीकान्तः सिन्धुवारे हिज्जले च सरित्पतौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.163
- शब्दरत्नावली पारावतीपारावती नदीगोपगीत्योश्च लवलीफले । पारावतः कलरवे पुमान् मर्कटतिन्दुके ॥ पुष्पदन्तो भवेद्विद्याधरे दिग्वारणान्तरे । भगवान् त्रिषु पूज्ये स्याद् गौर्यां स्त्री तु जिने पुमान् ॥ स्त्रियां भोगवती गङ्गा सर्पपुर्योरहौ पुमान् । रङ्गमाता च कुट्टन्यां रोगवृक्षभिदोः(?) स्त्रियाम् ॥ लक्ष्मीपतिर्नरपतौ वासुदेवे भवेत्पुमान् । व्यतिपातो योगभेदे महोत्पातापमानयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.171
- शब्दरत्नावली धेनाधानाः स्त्रियां भृष्टयवे धन्याकेऽभिनवाङ्कुरे । धेना नद्यां नदे पुंसि न्यूनं गर्ह्योनयोरपि । नग्नस्त्रिषु विवसने बन्दिक्षपणयोः पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.13
- शब्दरत्नावली वाहिनीवाहिनी तु भवेन्नद्यां शैलसेनाविशेषयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.63
- शब्दरत्नावली पयस्विनीप्रसाधनी स्त्री कङ्कत्यां क्लीबन्तु सिद्धिवेशयोः । पयस्विनी विभावर्य्यां धेनौ नद्यामपि स्त्रियाम् ॥ पुण्यजनः सज्जने स्याद्यक्षराक्षसयोरपि । पृण्यजनस्तु पुंसि स्यान्नीचे मूर्खे च पापिनि ॥ फलकी मीनभेदे ना त्रिषु स्यात्फलकान्विते । वार्वकी वे विचित्राश्वपर्ण्यजीवशरान्विषु (?) ॥ भूतात्मा पुंसि भूतेशे देहे बुद्धे विधातरि । महाधनं महामूल्यसुवर्णसिह्लकादिषु ॥ महासेनः कुमारे स्यान्महासैन्यपतौ पुमान् । मदयित्नुः स्मरे शौण्डे पुमान्मद्ये तु न द्वयोः ॥ महामुनिः कुम्भयोनिबुद्धयोः क्लीबमोषधे । मातुलानी तु भङ्गायां कलायं मातुलस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.118
- शब्दरत्नावली तापीतापः कृच्छे च सन्तापे तापी नद्यन्तरे स्त्रियाम् । त्रपा स्त्री कुलटायाञ्च स्याल्लज्जाकुलकीर्तिषु । दर्पः पुमानहङ्कारे कस्तूर्यां दर्पकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.8
- शब्दरत्नावली जम्बूजम्बूः स्त्री वृक्षभिन्मेरुद्वीपभेदनदीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.23.4
- शब्दरत्नावली आत्रेयीअनयो व्यसने दैवे विपत्त्यशुभयोरपि ॥ अत्ययोऽतिक्रमे दोषे विनाशे दण्डकृच्छ्रयोः । अवध्यमवधार्हे स्यादनर्थकवचस्यपि ॥ अव्ययो ना हरौ शब्दभेदेऽस्त्री निर्व्यये त्रिषु । अहार्यः पुंसि शैले स्यादहर्त्तव्येऽभिधेयवत् ॥ अभिख्यानाम्नि शोभायां यशस्याख्यान इत्यपि । अभया स्त्री हरितक्यां वीरणेऽपि च न द्वयोः ॥ निर्भये वाच्यलिङ्गं स्यात्प्रसादेऽपि च कुत्रचित् । अगस्त्यो वङ्गसेनाख्यतरौ कुम्भोद्भवेऽपि च ॥ आशयः स्यादभिप्रायाधारयोः पनसेऽपि च । आत्रेयो ना मुनौ पुष्पवतीनद्योरपि स्त्रियाम् ॥ आम्नायः पुंसि वेदे स्यादुपदेशे कुलक्रमे । उदयस्तून्नतौ दीप्तौ मङ्गले पूर्वपर्वते ॥ उपायः स्यादुपपन्तौ सामभेदादिके पुमान् । ऊर्णायुः क्षणभङ्गे ना मेषे च मेषकम्बले ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.38
- शब्दरत्नावली गौरीत्रिलिङ्गं दुर्जरेत्यर्थे महत्यलघुनीत्यपि । गोत्रं कुलास्ययोर्गोत्रः शैले कुगव्ययोः स्त्रियाम् ॥ सम्भावनीयबोधे च विपिनच्छत्रवर्त्मसु । गौरं श्वेतेऽरुणे पीते विशुद्धेऽप्यभिधेयवत् ॥ क्लीबं पद्मकेशरे स्याच्चन्द्रसर्षपयोः पुमान् । गौरीभवानीवसुधाप्रियङ्गुरोचनासु च ॥ असञ्जातरजः कन्या वरुणाणी नदीषु च । घोरो भीमे महेशे च घस्त्रो दिवसहिंस्रयोः ॥ चरश्चारे द्यूतभेदे भौमे च जङ्गमे गमे । चन्द्रः सुधांशुकाम्पिल्लकर्पूरे काञ्चने जले ॥ चक्रमस्त्रे व्रजे सैन्ये रथाङ्गे राष्ट्रदम्भयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.10
- शब्दरत्नावली सन्धिलासन्धिला स्यात्सुरङ्गायां नदीमदिरयोः स्त्रियाम् । सिध्मला मत्स्यविकृतौ पुमान्किलामरोगिणि ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.102
- शब्दरत्नावली नीलाञ्जसानिःश्रेयसं शुभे मोक्षे विद्यानुभावभक्तिषु । नीलाञ्जसा विद्युति स्त्री नदीविद्याधरीभिदोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.47
- शब्दरत्नाकर अर्जुनीअर्जुनी गवि नद्यां स्यादनूरौ भास्करेऽरुणः । अनन्ता भूरनन्तं खमनन्तो हरिशेषयोः ॥ २०३२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2032
- त्रिकाण्डशेष चर्मण्वतीगर्जितं स्तनिते नेभे ग्रस्तं वाग्भेदभुक्तयोः । चर्मण्वत्यौ नदीरम्भे जातं व्यक्तौघजन्मसु ॥ १५६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.156
- त्रिकाण्डशेष वाहिनीवर्धमानः प्रश्नभेदशरावैरण्डविष्णुषु । सेना नदी च वाहिन्यौ छेदे वृद्धौ च वर्धनम् ॥ २४९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.249
- त्रिकाण्डशेष आत्रेयीआत्रेयी पुष्पवत्यां स्यान्नदीभेदे च ना मुनौ । आशयश्छन्द आधार आदित्यो भास्करे सुरे ॥ ३०६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.306
- वैजयन्ती शिवाशिवा हरीतकी क्रोष्टा शमी नद्यामलक्युमा । शिवो घोले पद्मरागे हरे कीले शिवं जले ॥ ८४ ॥ Vaijayantī 6.5.84
- वैजयन्ती सिन्धुसारो बले स्थिरांशेऽर्थे पुमान्न्याय्ये वरेऽर्थवत् । स्त्री नद्यां ना नदे सिन्धुर्देशभेदेंऽबुधौ गजे ॥ ९७ ॥ Vaijayantī 6.5.97
- वैजयन्ती तरणिस्त्री नौनद्योर्व्रजस्तंभे तरणिर्नार्णवे रवौ । भुवीन्द्रपुत्र्यां तविषी ताविष्यब्धिदिवोर्नरौ ॥ ४२ ॥ Vaijayantī 7.5.42
- वैजयन्ती द्वीपवतीद्वीपवत्यौ धरानद्यौ द्वीपवानंबुधौ नदे । धर्मे वाद्ये प्रसृत्वा ना प्रतिपत्तिः प्रसृत्वरी ॥ २९ ॥ Vaijayantī 8.5.29