दक्षिणा
dakṣiṇāस्त्री · fem.In 15 kośas: 15 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
पूर्वा प्राची दक्षिणापाची प्रतीची तु पश्चिमा ।अपराथोत्तरोदीची विदिक्चोपदिशं प्रदिक् ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ऐन्द्री पूर्वा प्राची याम्या दिग्दक्षिणा तथाऽवाची ।स्याद्वारुणी प्रतीची कौवेरी चोत्तरोदीची ॥ १०१ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
आग्नेयी वह्निकोणा च तथा वानलदिग्मतः ।यमदिग्दक्षिणा याम्या रक्षोदिग्नैर्ऋतिस्तथा ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सूर्यपर्यायोदयार्था प्राची पूर्वा च मङ्गला ।दक्षिणावाच्यपाची च पश्चिमा तु प्रतीच्यपि ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तूणा तृष्णा दक्षिणाऽपि धिषणा वीणया समा ।हृणा स्थूणामृताऽनन्ता गीता चिन्ता चिता समा ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ऐन्द्री प्राची पूर्वा दक्षिणपूर्वा तथाग्नेयी ।याम्या त्वगस्तिपूताऽपाची स्याद्दक्षिणाऽवाची ॥ २२ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
स्यादाग्निष्टोमिकी राजसूयिकी तस्य तस्य चेत् ।दक्षिणीयो दक्षिणार्हस्त्रिषु दक्षिण्य इत्यपि ॥क्रतुक्रिया भवेदिष्टं पूर्तोऽस्त्री खातकर्म यत् ।इष्टापूर्तं तदुभयं दक्षिणा तु क्रतुप्रिया ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शाणीन्द्राणी द्रुणी[225a]गोणी कृपाणी चूर्णिरेषणी ।तूर्णिर्वेणिः करेणूर्णा ववर्णा दक्षिणा घृणा ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
दक्षिणा दक्षिणाहि स्याद्दौर्येऽवधिमताऽवधेः ।अधोऽधरादधस्तात्स्याददूरे त्वधरेण च ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderअindecl.
दिक्काष्टाशा ककुप्पूर्वा प्राच्यपाची तु दक्षिणा ।पश्चिमा च प्रतीची स्यादुत्तरा त्वपरा स्मृता ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रीढा राढा तथा दाढा त्रिवृता तृणता सिता ।वर्वणोर्णा घृणा स्थूणा दक्षिणा लिखिता चिता ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अवाची दक्षिणा याम्यां प्रतीची पश्चिमास्तदिक् ।ऐशी पूर्वोत्तरान्तर्द्दिक् नैरृती राक्षसार्चिता ॥ ३३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चतस्रोऽष्टौ च दश वा स्युरिन्द्राद्यास्तदीश्वराः ।पूर्वाग्नेयी दक्षिणा च नैर्ऋती पश्चिमा तथा ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दिक पूर्वा तु तथा प्राची स्यादऽपरेतरा तथा ।दक्षिणा तु अवाची स्यादपाची चोत्तरेतरा ॥ १७४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
ऐन्द्री प्राची दिगाग्नेयी चिराशा दिक् तु दक्षिणा ।अवाची नैर्ऋताशा स्यादन्धकी वारुणी तु दिक् ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दक्षिणो दक्षे तद्भूते ऋजुच्छन्दानुवर्तिनोः ।दक्षिणा यज्ञनिष्पत्तिदाने दिशि च कीर्तिता ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 क्षे (wrong syllable)
शरीरावयवे चापि वामस्य प्रतियोगिनि ।दक्षिणा तु स्त्रियां याम्याशायामृत्विम्भृतावपि ॥ ८९७ ॥
अनुष्टुप्
पठति त्वत्र रभस इमां दानप्रतिष्ठयोः ।दक्षार्यस्तु पुमानग्नौ वैनतेयेऽप्यथ द्वयोः ॥ ८९८ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
दक्षिणः सरले छन्दवर्तिदक्षिणजातयोः ।आरामे त्रिषु यागान्तदाने च दिशि च स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्
स्यात् स्त्री पुनर्श्वां तत्पत्यौ दिधिषुर्दीधिषूर्नरौ ।दक्षिणः सरले दक्षे देशभेदे तु दक्षिणा ॥ २१०३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदेशभेद
न नाक्षिमध्ये नक्षत्रे द्विजिह्वौ सूचकोरगौ ।दुर्वर्णं दुष्प्रभे रूप्ये देयभेदे तु दक्षिणा ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदेयभेद
त्रिष्ववाक्सरलावामेष्वन्यच्छन्दानुवर्तिनि ।कनिष्ठपत्न्यामरतौ पुनर्भूपरिविन्नयोः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
दक्षिणा as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु याम्यास्याद्दक्षिणस्यां नरि कुम्भयोनौ पटीरवृक्षेऽथ नरीज्य उक्तः । बृहस्पतौ संगमवाचकश्च स्त्रियां तु दाने मखपूजयोश्च ॥ ४९ ॥ Koṣakalpataru 6.26.49