नागलोक
nāgalokaपुं · masc.In 15 kośas: 14 synonym verses, 4 as a meaning of another word.
नोदधिघनवाततनुवातनभःस्थिताः ॥ १३५९ ॥रत्नशर्करावालुकापङ्कधूमतमःप्रभाः ।महातमःप्रभा चेत्यधोधो नरकभूमयः ॥ १३६० ॥क्रमात्पृथुतराः सप्ताथ त्रिंशत्पञ्चविंशतिः ।पञ्च पञ्चदश त्रीणि लक्षाण्यूनं च पञ्चभिः ॥ १३६१ ॥लक्षं पञ्चैव नरकावासाः सीमन्तकादयः ।एतासु स्युः क्रमेणाथ पातालं वडवामुखम् ॥ १३६२ ॥बलिवेश्माधोभुवनं नागलोको रसातलम् ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 धो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अधोभुवनं पातालं बलिसद्म रसातलम् ।नागलोकोऽथ कुहरं शुषिरं विवरं बिलम् ॥ १ ॥छिद्रं निर्व्यथनं रोकं रन्ध्रं श्वभ्रं वपा शुषिः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
वडवामुखं पातालं वैरोचननिकेतनम् ।तथाधोभुवनं प्रोक्तं नागलोको रसातलम् ॥ ६२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 खं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अधोभुवनपातालं बलिसद्म रसातलम् ।नागलोकः पुनर्नाकुः नागवास्तु च भोगिभूः ॥ १५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नागपर्यायलोकार्थं स्यादधोऽव्ययमित्यपि ।रोकं विरोकं छिद्रं च रन्ध्रं श्वभ्रं च पुंसि वा ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
पातालं बलिसद्माधोभुवनं वाडवोऽस्त्रियाम् ।रसातलं नागलोकोऽधोलोकोऽप्यव्ययं त्वधः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्टिराजूर्यातना तु कारणा तीव्रवेदना ।पुंसलिङ्गस्तथा नागलोकः पातालमुच्यते ॥ २५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पातालं बडबं श्वभ्रमधोभुवनमित्यपि ।जललोकश्चान्धकं च नागलोको रसातलम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रसातलं बलिग्रहं पातालं शेषवेशनम् ।तलातलाधोभुवने नागलोकोऽहिभूमिका ॥ २५२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 ग्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विष्टपं भुवनं विश्वं जगल्लोकश्चराचरम् ।मनुष्यलोकः संसारो नागलोको रसातलम् ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पातालं नागलोकश्च बलिवेश्म रसातलम् ।वडवामुखमाख्यातमधोभुवनमित्यपि ॥ २४७७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अधोऽव्ययन्तु पातालं नागलोको रसातलम् ।बलिसद्मोरगस्थानमधोभुवनमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
-----------------------------------नागलोकोऽमलाख्यश्च शिवः शान्तिदसंज्ञकः ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पातालं बलिसद्माधोभुवनं वडबामुखम् ।रसातलं तलं नागलोको दैत्यक्षयो रमा ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नागलोक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश पातालपातालं नागलोके स्यात्पातालं वाडवानले । शार्दूलो द्वीपिनि श्रेष्ठे पशुपक्षविशेषयोः ॥ Dharaṇikośa 27.2.40
- कोषकल्पतरु पातालस्यात्ताम्रकुम्भे नृपतौ तु गोपे गोपाल उक्तोऽप्यथ नागलोके । और्वेऽपि पातालमुशन्ति रन्ध्रे- ऽथास्त्री प्रवालो नवपल्लवेऽपि ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 6.28.42
- शब्दरत्नावली पातालपाचलं पाचने वह्नौ राधनद्रव्यवातयोः । पाटलः श्वेतरक्ताशुधान्ययोः पाटलाद्रुमे । पातालं नागलोके स्याद्विवरे ना तु वाडवे ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.75
- तन्त्राभिधान हहः शिवो गगनं हंसो नागलोकोऽम्बिकापतिः । नकुलीशो जगत्प्राणः प्राणेशः कपिलाऽमलः ॥ १६३ ॥ Tantrābhidhāna 2.50.163