बन्धु
bandhuपुं · masc.In 19 kośas: 20 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
भ्राता च भगिनी चापि भ्रातरावथ बान्धवः ।स्वो ज्ञातिः स्वजनो बन्धुः सगोत्रश्च निजः पुनः ॥ ५६१ ॥आत्मीयः स्वः स्वकीयश्च सपिण्डास्तु सनाभयः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सगोत्रबान्धवज्ञातिबन्धुस्वस्वजनाः समाः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आत्मीयः स्वजनो बन्धुराप्तो ज्ञातिश्च बान्धवः ।सनाभयः सपिण्डाश्च सगोत्राश्च समाः स्मृताः ॥ ५०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्णुः सुदर्शनः शंभुर्बन्धुर्भानुरितीर्यते ।सुग्रीवो मन्मथः स्वामी विष्णुपुत्रो भवः शिवः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विक्रमं त्रिश्च दुश्चिक्यं चतुर्थं हि बुकं जलम् ।जननी मातृपातालं बन्धुतूर्यं सुखं सुहृत् ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बन्धुर्वामो जराभीरुः हृच्छयो मधुसारथिः ।ब्रह्मसूस्त्वनिरुद्धः स्यादृश्यकेतुरुषापतिः ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राचीनतिलकः कर्णव्यस्तपादः सुखोदयः ।बन्धुः कुमुद्वतीनाथो वार्धिसूनं नभोम्बुजम् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्वेऽमी पितरः पूर्वे पूर्वजा अथ बान्धवाः ।सगोत्रः स्वजनो ज्ञातिः सगन्धो बन्धुरित्यपि ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बन्धूको बन्धुजीवोऽपि पुष्पो रक्तोष्ठयोरपि ।बन्धुश्च बन्धुकः पुंसि बन्धुरो वन्धुलो द्वयोः ॥ २७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पितरः पितृवंश्याः[80b] स्युर्मातुर्मातामहाः कुले ।स्वो ज्ञातिःस्वजनो बन्धुर्बान्धवश्चारिकोऽपि सः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सहकृत्वा सहकारी सहायः सामवायिकः ।सनाभिः सगोत्रो बन्धुश्च सोदर्यः अवरजोऽनुजः ॥ ४२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
बन्धुः स्वकीय आत्मीयः सपिण्डास्तु सनाभयः ।नपुंसकं क्लीबषण्ढौ पण्डो देहे पुरं वपुः ॥ २२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तातो द्वितो जनुकरो भ्राता बन्धुः सहोदरः ।सहजन्मा सहजनु सहजो बान्धवोऽनुजः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्राता सहोदरो बन्धुः सहजो बान्धवोऽपि च ।भगिनी तु स्वसा जामिर्दंपती दयितापती ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वः स्वजनः सगोत्रश्च ज्ञातिर्बन्धुश्च बान्धवः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बन्धूको बन्धुको बन्धुर्बन्धुलो बन्धुजीवकः ।रक्तको बन्धुजीवः स्याद् बन्धुलिर्बन्धुरोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पितरः पितृशब्दश्च ज्ञातौ स्वः स्वजनस्तथा ।बान्धवो बन्धुरात्मीये स्व-स्वकीये नपुंसके ॥ १५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समानोदर्यसोदर्यौ सगर्म्यः सहजश्च सः ।सनाभयः सपिण्डाः स्युर्बन्धुस्वज्ञातिबान्धवाः ॥ ११३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बंधुर्वामो जराभीरुर्हृच्छयो मधुसारथिः ।ब्रह्मसूरनिरुद्धः स्यादृश्यकेतुरुषापतिः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
स्वजनो बांधवो बन्धुः कुटुंबन्तु सुतादिकम् ।परिवारः परिजनः परिस्पन्दः परिग्रहः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नद्धो बद्धे समुद्धृते वधो बन्धकरन्धयोः ।बन्धुर्ना बान्धवे मित्रे बन्धूके भ्रातरीत्यपि ॥बाधा निषेधे दुःखे च बुधः सोमजसूरिणोः ।बुद्धो जिने पण्डिते ना बुधितेऽपि च वाच्यवत् ॥बोधः समाधिभेदे ना तथा पिप्पलभूरुहे ।मधु क्लीबं पुष्परसे मर्त्ये क्षौद्रे रसान्तरे ॥पुंसि मधुद्रुमे चैव वसन्ते द्रैत्यभिद्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 द्धृ (wrong syllable)
बन्धु as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु बान्धवहेतौ तथाधारत ईरितोऽय- माधेयकस्यानतिरिक्ततायाम् । स्याद्वान्धवो बन्धुसुहृद्गतो ना पञ्चत्वमन्तेऽपि च पञ्चभावे ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.29.27
- नानार्थार्णवसंक्षेप सखिइति भाषाप्रयोगे स्याद् रूपं बन्धौ तु केचन । पुमानिति प्रब्रुवते सनिस्तु पथियाच्ञयोः ॥ १४६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1469
- नानार्थार्णवसंक्षेप बान्धवबृहत्या बृहतश्चापि सम्बन्धिन्यथ बान्धवः । द्वे बन्धौ त्रि तु बन्धोः स्यात् सम्बन्धिन्यथ न स्त्रियाम् ॥ १२५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1256
- तन्त्राभिधान ननशब्दः स्वागते बन्धौ वृक्षे सूर्ये च कीर्त्तितः ।) पः कुबेरः समाख्यातः पश्चिमे च प्रकीर्त्तितः ॥ २३ ॥ Tantrābhidhāna 3.23
- वैजयन्ती सखिसौम्यो विप्रे सोमजेऽब्दे सुन्दरे सोमदैवते । सखा सहाये बन्धौ ना सूक्ष्ममध्यात्मदभ्रयोः ॥ ९८ ॥ Vaijayantī 6.5.98