प्रीति
prītiस्त्री · fem.In 15 kośas: 23 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
आलस्यं तन्द्रा कौसीद्यं हर्षश्चित्तप्रसन्नता ॥ ३१५ ॥ह्लादः प्रमोदः प्रमदो मुत्प्रीत्यामोदसम्मदाः ।आनन्दानन्दथू गर्वस्त्वहंकारोऽवलिप्तता ॥ ३१६ ॥दर्पोऽभिमानो ममता मानश्चित्तोन्नतिः स्मयः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ह (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
स्नेहः प्रीतिः प्रेम हार्दे दाक्षिण्यं त्वनुकूलता ॥ १३७७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मुत्प्रीतिः प्रमदो हर्षः प्रमोदामोदसम्मदाः ॥ २४ ॥स्यादानन्दथुरानन्दः शर्मशातसुखानि च ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रमोदप्रमदौ हर्षः प्रीतिरुत्कर्ष उद्धवः ।सम्मदो मुत्तथानन्दः शर्म जोषं च शं सुखम् ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सख्यं साप्तपदीनं सौहार्दं सौहृदं तथा स्नेहः ।मैत्री प्रीतिरजर्यं सभाजनं सङ्गतं प्रोक्तम् ॥ ७०६ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
अमृता मानदा विश्वा तुष्टिः पुष्टी रतिर्धृतिः ।शशिनी चन्द्रिका कान्तिर्ज्योत्स्ना श्रीः प्रीतिरङ्गदा ॥ १७७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विष्कम्भः प्रीतिरायुष्मान्सौभाग्यश्चापि शोभनः ।अतिगण्डः सुकर्मा च धृतिः शूलं ततः पुनः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सन्तापनः शोषणश्च मारणश्चापि मोहनः ।पञ्चकामस्य पुत्र्यौ द्वे प्रीतितृष्णे ततो मदः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आनन्द आनन्दथु-हर्ष-तोषाःआमोद-मोदौ प्रमद-प्रमोदौ ।स्युः सम्मदाह्लादमनःप्रसादाःमुत्प्रीतिवन्निर्वृतिरेवमेव ॥ ४४ ॥
इन्द्रवज्रा
genderस्त्रीfem.
केलिर्नीचरतिः प्रीतिरेव स्यात्सम्बरो रिपुः ।शूर्पकः सूर्पकश्चान्यो नन्दनो रिश्यकेतनः ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
रोमोद्गमस्तूद्धुषणं कथितः कण्टकोऽपि च ।आनन्दः प्रमदो हर्षानन्दथू प्रतिसम्मदौ ॥ २१७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
स्वरूपं सहजो रूपतत्त्वं सर्गो निसर्गवत् ।प्रीतौ प्रेम स्नेहहार्दे समाधाववधानता ॥ २६५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्रीडा लीला विलासश्च केलिर्नर्म रतिर्द्रवः ।स्नेहः प्रीतिः प्रेमरागौ मैत्री सख्यं च सौहृदम् ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विलासः सहजो ज्ञेयो विभ्रमो भ्रूसमुद्भवः ।तुष्टिः प्रीती रतिः स्वास्थ्यं संतोषो निर्वृतिर्धृतिः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ह्लादो हर्षः प्रमोदश्च प्रमदो मुच्च सम्मदः ।आनन्दाऽऽनन्दथूः प्रीतिः आमोदश्चापि कथ्यते ॥ ४६६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रीतिः प्रेम तथा स्नेहो हार्दं नामापि मन्यते ॥ २५०३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धर्मोऽस्त्री सुकृतं पुण्यं श्रेयो धर्त्रं वृषोऽपि च ।मुत्प्रीतिः प्रमोदामोदसम्मोदमोदसम्मदाः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
भृगुरत्रिर्वसिष्ठश्च नव ब्रह्माण इत्यमी ।स्युः संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा ख्यातिश्च संततिः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मुत्प्रीतिर्हर्ष आनन्दाह्लादानन्दथवः सुखम् ।शर्म शातमलिङ्गे शमयस्तु शुभदो विधिः ॥ २८४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वैवर्ण्यमश्रु प्रलय इति भावाश्च सात्त्विकाः ।निर्वेदो ग्लानिशङ्कास्मृतिधृतिमतयः प्रीतिनिद्रावहित्थाव्रीडेर्ष्यासुप्त्यसूया मरणमलसतोन्मादहर्षावमर्षाः ।तर्कापस्मारमोहश्रममदजडिमव्याधिवेगा विषादोगर्वश्चिन्तौग्य्रदैन्ये भयमपि चपलत्वं च संचारिभावाः ॥ ९५८ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
वैवर्ण्यक्लीअश्रुक्लीप्रलयपुंसात्त्विकभावपुंनिर्वेदपुंग्लानिस्त्रीशङ्कास्त्रीस्मृतिस्त्रीधृतिस्त्रीमतिस्त्रीप्रीतिस्त्रीनिद्रास्त्रीअवहित्थास्त्रीव्रीडास्त्रीईर्ष्यास्त्रीसुप्तिस्त्रीअसूयास्त्रीमरणक्लीअलसतास्त्रीउन्मादपुंहर्षपुंअमर्षपुंतर्कपुंअपस्मारपुंमोहपुंश्रमपुंमदपुंजडिमन्पुंव्याधिपुंवेगपुंविषादपुंगर्वपुंचिन्तास्त्रीऔग्र्यक्लीदैन्यक्लीभयक्लीचपलत्वक्लीसंचारिभावपुं
genderस्त्रीfem.
मीनेशः सात्वतः प्रीतिर्वामपादाङ्गुलीगतः ।धर्मे(ने)शो धरणीशश्च ध-कारो दान्तिमो मतः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धरणीशश्च धर्मेशः प्रीतिर्मीनेश-सात्वतौ ।वामपादाङ्गुलिगतो वामदेवश्च दान्तिमः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सन्तापनः शोषणश्च निश्चेष्टीकरणोऽपि च ।सुतोऽनिरुद्धः स्याद्विश्वकेतुः प्रीतितृषौ सुते ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रीतिश्चन्द्रार्कयोर्योगे प्रीतिः प्रेमप्रमोदयोः ।ईतिः स्यादतिवृष्ट्या[37]दौ दैवोत्पाते प्रवासने ॥
अनुष्टुप्
वीतिर्गतौ चाथ नये च नीतिःप्राप्तावपि स्यादथ वृत्तभेदे ।गानेऽपि गीतिः प्रमदे तु हार्देयोगान्तरे प्रीतिरनङ्गपत्न्याम् ॥ ५४ ॥
इन्द्रवज्रा
प्रीति as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अवनदंशनं कवचे दंशे गहनं गह्वरे वने । अवनं रक्षणे प्रीतौ निधनं कुलनाशयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.11
- कल्पद्रुकोशः प्रसद्सोऽत्यन्तशब्दे सत्तिः प्रात् प्रीतावाङस्तु संनिधौ । वेर्दुःख आसने नेः स्यात्सेवने चोपपूर्वकः ॥ १०३ ॥ Kalpadrukośa 1.10.103
- कोषकल्पतरु अभ्युद्गच्छतिव्या[198b]पनेऽथाभ्युदः प्रीत्याश्रये ज्ञानेऽध्यवोत्तरः । उपात्प्राप्तौ स्वीकरणेऽथातेर्यापन ईरितः ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 3.5.32
- कोषकल्पतरु आबन्धिप्रीतौ निरस्त्वाग्रहणेऽनुतो मुखानुयायिनि । सांतत्ये दोषसंभूतावनुदात्ताववात्पुनः ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.16
- कोषकल्पतरु कौतुकप्रसेकः स्रुतौ सेचने वक्त्रलाला- स्रुतौ स्यादथ द्रोणिकायां जलस्य । विचारे रहोऽर्थे च शस्तो विवेक- स्त्रिषु त्वेकको निःसहाये रसे ना । कङ्कोलके मृणाले कोरकमस्त्री च कुड्मलार्थेऽपि । अभिलाषोत्सवनर्म- प्रीतिविवा[253a]हीयगीतसूत्रादौ ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.75
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऊतस्मादर्थतया व्योम नाप्शब्दस्येह कीर्तितम् । ऊशब्दो रक्षणे तृप्तौ प्रीताववगतौ गतौ ॥ ४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.49
- नानार्थार्णवसंक्षेप जोषकेशविन्यासभेदेऽथ जोषः प्रीतौ च सेवने । झाटः स्थावरभेदे च सङ्घातेऽप्यथ डिम्बवाक् ॥ ५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.55
- नानार्थार्णवसंक्षेप वनकानने गहने यज्ञे धनप्रीतिगभस्तिषु । वस्तु ग्रामनगर्यादिपदार्थे स्वापतेयके ॥ ५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.56
- शब्दरत्नावली आकल्पकप्रीत्युत्कण्ठा तमोमोहग्रन्थिष्वाकल्पको मतः । वायुव्याधौ व्याधनिन्दाकरेष्वाक्षेपको भवेत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.158
- शब्दरत्नावली अवनक्लीबं रसाञ्जने चाक्तौ सौविरे कज्जलेऽपि च । अवनं रक्षणे प्रीतौ अवनिः क्षितिरक्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.27
- तन्त्राभिधान ओ----------------------------------- त्रैलोक्यविजया प्रक्षा प्रीतिर्बीजादिकर्षिणी ॥ ४५ ॥ Tantrābhidhāna 2.14.45
- तन्त्राभिधान अंअ-ङ्कारश्चक्षुषी दन्तो घटिका समगुह्यकः । प्रद्युम्नः श्रीमुखी प्रीतिर्बीजयोनिर्वृषध्वजः ॥ ४९ ॥ Tantrābhidhāna 2.16.49
- तन्त्राभिधान धवामाङ्गुल्यादिको मीनो जनार्दन-शिरः-कराः । धर्मेशो धरणीशश्च स्थाणुः प्रीतिश्च धा-र्णकः ॥ ३६ ॥ Tantrābhidhāna 6.36